Aspirine: de oorsprong en de functie van het aspirientje

We hebben allemaal al eens hoofdpijn gehad en onze toevlucht gezocht in een aspirientje. Aspirine heeft niet alleen de eigenschap om hoofdpijn te verlichten, maar ook om koorts te weren en bloedklonters te voorkomen. Dit is te danken aan het bestanddeel acetylsalicylzuur, dat al vele mensen met hoofdpijn en koorts heeft kunnen helpen. Hier volgt een eenvoudige uitleg over hoe het aspirientje eigenlijk werkt en op welke manier ze haar pijnstillende en koortswerende functie kan vervullen.

Hoe is het aspirientje ontstaan?

In de Klassieke Oudheid werd al duchtig geëxperimenteerd met middeltjes om koorts af te remmen en de pijn te verlichten. Zo werd in de tijd van Hippocrates al melding gemaakt van een poeder dat de koorts kon tegengaan. In de loop der eeuwen werd er verder uitgezocht hoe men een koortswerend middel kon fabriceren dat ook de pijn kon tegengaan. Op het eind van de 19 de eeuw werd een belangrijke stap gezet op het vlak van de registratie van aspirine.

In 1899 werd het werkzame bestanddeel acetylsalicylzuur als patent geregistreerd onder de merknaam Aspirine. Aspirine is gewoon een merknaam van dat bestanddeel, maar is inmiddels zo bekend geworden dat het in de volksmond een soortnaam geworden is. Als iemand het heeft over aspirine, weet iedereen dat het gaat over een middeltje tegen hoofdpijn en koorts.

Hoe kan een aspirientje de pijn wegnemen?

Om te weten hoe een aspirientje de pijn kan wegnemen, is het goed om te bekijken hoe pijn eigenlijk werkt. Pijn is in feite een signaal dat het lichaam geeft wanneer er een weefsel beschadigd is. De pijn werkt in op de zenuwen die de pijnprikkel dan weer doorsturen naar de hersenen. Als dit signaal in de hersenen komt, dan neem je die pijnprikkel waar en weet je dat je pijn hebt.

Bij het doorsturen van pijnsignalen naar de zenuwuiteinden en naar de hersenen, speelt het hormoon prostaglandine een belangrijke rol. Om prostaglandine aan te maken is het enzym cyclooxygenase of COX onmisbaar, en het is hier dat aspirine zijn rol gaat spelen. Aspirine blokkeert de werking van het enzym, zodat er minder prostaglandine geproduceerd wordt. Hoe minder prostaglandine, hoe minder de pijn wordt doorgestuurd naar de zenuwen. Op die manier werkt aspirine dus pijnstillend.

Hoe kan een aspirientje de koorts wegnemen?

Het is ongeveer op dezelfde manier dat aspirine koorts kan wegnemen, vermits ook hier prostaglandine een essentiële rol speelt. Bij koorts zijn er bacteriën en virussen actief die zorgen voor de vorming van bepaalde eiwitten. Die eiwitten zorgen voor de productie van prostaglandine ter hoogte van hypothalamus.

Dat is de plaats in onze hersenen waar onze lichaamstemperatuur geregeld wordt. Doordat aspirine de prostaglandine vermindert, kan het dus ook de lichaamstemperatuur verminderen. Op die manier kan aspirine dus koortswerend werken. Als je bijvoorbeeld een griepje hebt, dan kan aspirine je helpen om de koorts te verminderen.

Hoe kan een aspirientje hartinfarct voorkomen?

Een kleine dosis acetylsalicylzuur, het werkzame bestanddeel van het aspirientje, kan ervoor zorgen dat het enzym COX-1 te blokkeren. Dat is een ander type van het hierboven genoemde cyclooxygenase. Door dit enzym te blokkeren gaan bloedplaatjes minder gemakkelijk samenklitten, waardoor er ook minder snel bloedklonters zullen ontstaan.

Vermits bloedklonters vaak aan de basis liggen van een beroerte of een hartinfarct, kan aspirine dus een belangrijk geneesmiddel zijn voor mensen met een hoog risico op dat vlak. De werking van de aspirine bij mensen die al een infarct hebben gehad of een risico lopen, is al voldoende bewezen.

Hoeveel aspirine mag je nemen?

De hoeveelheid aspirine die je mag nemen hangt af van het doel waarvoor je het gebruikt. Als je een aspirine neemt om de pijn te stillen en de koorts te weren, is de aangeraden dosis 300 tot 2400 mg per dag. Die dosis verspreid je over meerdere innames.

De mensen die aspirine nemen om bloedklonters tegen te gaan, dienen zich meestal te houden aan een dosis van 75 tot 150 mg per dag. Meestal gaat het dan om een enkele inname.