Bloeddruk, ditjes en datjes

Onder de bloeddruk verstaat men de druk die het bloed uitoefent op de wand van de vaten. In de praktijk bedoelt men met de bloeddruk de druk in de grote slagaders, overeenkomend met de druk in de aorta. Lees en leer hier meer over de indrukwekkende bloeddruk van het menselijk lichaam.

RivaRocci

De bloeddruk wordt meestal aangeduidt met RR, welke betekent: RivaRocci.
Riva en Rocci waren twee heren die de bloeddruk hadden uitgevonden.

Systolische druk

Dit is de druk in de aorta tijdens en vlak na de samentrekking van het linker ventrikel; deze is gemiddeld 120 tot 130 mmHg millimeter kwik) en afhankelijk van de hartkracht,dus van:

HMV: hart-minuut-volume: de hoeveelheid bloed die per minuut door het hart wordt uitgepompt.
SV: slagvolume: de hoeveelheid bloed per slag. Frequentie: aantal slagen per minuut.
Elasticiteit van de grote vaten: de aorta fungeert als opslagplaats van het uitgepompte bloed zonder dat daarbij de druk wordt verhoogd: windketelfunctie.

Diastolische druk

Dit is de druk tussen twee systolen in en is gemiddeld 70 tot 80 mmHg; dezedruk is afhankelijk van:

De perifere weerstand; die weer afhankelijk is van de contractietoestand van de gladde spiertjes van de arteriolen.
De hoeveelheid circulerend bloed

Factoren die de bloeddruk beïnvloeden

Autonome zenuwstelsel. Sympaticusprikkeling geeft versnelling van het hartritme (bloeddruk gaat omhoog), versterkt de pompwerking, bevordert de samentrekking van de arteriolen, met andere woorden: de tensie stijgt. De parasympaticusprikkelingt remt juist deze functies, waardoor een bloeddrukdaling ontstaat, door de nervus vagus. (de bloeddruk gaat omlaag).
Vasomotorencentrum in het verlengde merg
Baroreceptoren in de grote vaten (aortaboog, sinus caroticus); geeft druk door aan vasomotore Centrum.
Hormonen (ADH, aldosteron, adrenaline, reninie, histamine)

Polsdruk

De polsdruk is het verschil tusen de systolische en de diastolische bloeddruk.

Bloeddrukmeting

Directe (bloedige) methode. Hierbij wordt een drukmeter in een bloedvat gebracht; deze methode wordt alleen gebruikt wanneer zeer nauwkeurige gegevens noodzakelijk zijn.
Indirecte (onbloedige) methode. Het principe hierbij is, dat een arm, vinger of been met een manchet omwikkeld, wanneer er lucht in de manchet wordt gepompt die je geleidelijk weer laat ontsnappen.

De betreffende slagader wordt dichtgedrukt en zolang de druk in de manchet hoger is dan de systolische druk, hoor je geen vaattonen. Nu laat men lucht uit de manchet ontsnappen. De druk op de slagader wordt hierbij steeds minder. vanaf het moment dat de systolische druk hoger is dan de manchetdruk, worden via de stethoscoop vaattonen hoorbaar.

Daalt de manchet verder, en wordt deze lager dan de diastolische druk in de slagader, dan verdwijnen deze vaattonen weer.

Auscultatoire methode. Bovendruk en onderdruk te horen met behulp van een stethoscoop in de elleboog; wanneer de eerste vaattonen hoorbaar zijn, lees je de systolische druk af en als de tonen verdwijnen de diastolische druk; deze methode werd voor het eerst door RivaRocci toegepast in 1896.
Palpatoire methode. Alleen de systole is te voelen aan de radialispols. Wanneer de druk in de manchet hoger is dan de systolische druk, is de pols niet voelbaar; wanneer dit lager is dan de systolische durk, is de pols wel weer voelbaar; op het moment dat de pls te voelen is kun je de bovendruk aflezen.

Standaardprocedure bloeddrukmeting

Bij patiënten met een te hoge bloeddruk wordt de bloeddruk per controle tweemaal gemeten, en de resultaten gemiddeld. Indien de twee achtereenvolgende waarden meer dan 5 mmHg schelen, doorgaan tot dit niet meer het geval is en de laatste twee waarden middelen. Altijd aan dezelfde arm meten.
Manchet stevig om de bovenarm leggen, met de onderrand twee à drie centimeter boven de elleboogplooi. Geen knellende kleding om de bovenarm. De verbindingsslangen van de manchet zitten ter hogote van de arteria brachialis.
Arm op harthoogte, dat wil zeggen midden van de manchet op zelfde hoogte als midden sternum (borstebeen). Onderarm ontspannen en ondersteund.
Membraan van de stethoscoop in e elleboogplooi op de arteria brachialis (de Korotkoff-tonen zijn laagfrequent en zouden dus iets beter met de klok gehoord kunnen worden, maar de membraan heeft een grotere diameter en is dus gemakkelijker in positie te brengen en te houden). Manchet snel oppompen tot ongeveer 200 mmHg. Hoort men direct vaattonen, snel verder oppompen tot 240 mmHg. Bij de volgende meting oppompen tot 30 mm boven de geschatte systolische druk. men kan ook bij een eerste meting de pulsaties in de arteria brachialis controleren tijdens het oppompen van de manchet en na verdwijning 30 mmHg hoger oppompen.
De druk in de manchet laten afnemen met mmHg per hartslag.
Bij het aflezen de bloeddrukmeter op ooghoogte houden om vertekening te voorkomen.
De systolische druk aflezen op het moment dat de erste Korotkoff-toon (eerste van een serie regelmatige tonen) gehoord wordt. (Korotkoff, Russische chirurg die begin 1900 de naar hem genoemde kloptonen voor het eerst beschreef).
Diastolische druk aflezen op het niveau waarop de laatste toon heeft geklonken (fase V). Meetal worden zo'n 4 tot 6 mmHg hoger de tonen plotseling zachter ("muffing")= fase IV. Wanneer er een groot verschil bestaat tussen fase IV en V, zoals bij kinderen, soms bij zwangere vrouwen, of vlak na inspanning zowel fase IV als V notereN: bijvoorbeeld 142/86/68 mmHg. Bij hoorbaar blijven van de kloptonen tot nul: fase IV noteren.
Het dalen van de manchetdruk mag niet tijdelijk onderbroken worden om door opnieuw oppompen meer zekerheid te krijgen over niveau van systolische of diastolische druk. Door te langdurige stuwing van de onderarm kan men dan te hoge waarden aflezen. Een twede meting moet weer vanaf de nulstand beginnen.
Aflezen en noteren op 2 mmHg nauwkeurig. Dit inspireert tot het langzaam laten dalen van de kwikkolom of wijzer, hetgeen de kans op artefacten beperkt. Ook is gebleken dat aldus de (onbewuste)voorkeur voor de nul vergeleken met de vijf ("digit preference") vrijwel afwezig is.
Indien geen houding is aangegeven wordt verondersteld dat de bloeddruk zittend gemeten is. Bij ligging of staan de houding vermelden.
Bij patiënten die met geneesmiddelen behandeld worden die orthostatische bloeddrukdalingen kunnen veroorzaken zowel liggend als na 1 -2 minuten staande meten.
Bij boezemfibrilleren worden in ieder geval drie achtereenvolgende metingen gemiddeld.

De bloeddruk dient na tenminste vijf minuten rust zittend te worden afgenomen, altijd aan de zelfde arm. Bloeddrukverhogende momenten zijn: inspanning, roken, praten, koffie, kou, pijn, volle blaas en angst.
Tijdens de slaap daalt de bloeddruk. De lichaamstemperatuur is van belang.
De RR kan liggend iets hoger zijn dan die in zittende of staande houding.
Belangrijk is een ontspannen houding zonder gekruisde benen met ondersteuning van de arm (let op dat men geen vuist maakt!).
Wanneer de arm zonder steun gestrekt wordt gehouden kan de diastolische druk wel 10 procent stijgen. De eerste keer wrodt de bloeddruk aan beide armen gemeten om eventueel aanwezige grote verschillen door occlusie van de arteri subclavia) op het spoor te komen.
De hoogste bloeddruk is maatgevend voor de volgende keren. Normaal is de bloeddruk in de rechterarm iets hoger dan links.

De bloeddruk mag NIET gemeten worden aan de arm waar aan dezelfde kant een patiënt een mastectomie heeft ondergaan of bij lymfoedeem, trombose aan die arm.

Bij een te kleine bloeddrukmanchet wordt de bloeddruk overschat. Wanneer de opervlakte van de manchet te groot is, wordt de RR onderschat.

© 2007 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Diversen (Mens en Gezondheid) op 20-04-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

Wat is een hoge bloeddruk?: Veel mensen hebben last van een hoge bloeddruk. Ze denken dan ook dat het een hartziekte is. Dit is niet waar. Het hebben van een hoge bloeddruk is een risicofactor voor het krijg…
Voeding en hoge bloeddruk: Heb je wel eens last van een hoge bloeddruk? En weet je er geen blijf mee? In onderstaand artikel vind je er nuttig informatie over!
Bloeddruk meten en elektrocardiogram (ECG): Bij een gezonde volwassene is de bloeddruk ongeveer 120/80. Het eerste getal geeft de bovendruk weer. Dat is de hoogte van de bloeddruk in de slagaders op het mome…
Functie en anatomie van het hart: In de filisofie wordt het hart besproken als plaats van onze gevoelens en medeleven. Het hart heeft natuurlijk een belangrijke functie in het lichaam. In dit artikel worden…
Symptomen hoge bloeddruk (hypertensie): wat is het/klachten: Hoge bloeddruk (hypertensie) is een veelvoorkomende ziekte: circa 10% van de Nederlanders heeft een verhoogde bloeddruk. Het geeft nauwelijks tot…

Reageer op het artikel "Bloeddruk, ditjes en datjes"

Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.