Jodendom en voeding: handen wassen, hygiëne, verheffing

Het handen wassen neemt een belangrijke plaats in binnen het Jodendom. De rabbijnen hebben het priesterlijk ritueel van het handen wassen in de Tempel overgebracht naar de huiselijke omgeving. Er zijn talloze voorschriften inzake het handen wassen. Door handen te wassen verheft de mens zich spiritueel. Door het eten ten goede aan te wenden dient men God. Handen wassen, zegenspreuken en de juiste hoeveelheid voedsel eten leidt tot vervulling van spirituele taken.

Hoe wast men de handen?

Het water wordt uit een kom over de handen gegoten en het water moet aan bepaalde eisen voldoen: eerst twee maal over de rechterhand, dan tweemaal over de linkerhand waarbij gezegd wordt: ”Geprezen bent U God, Heer der Wereld, die ons heeft geheiligd met zijn geboden en ons opdroeg om de handen te wassen.”

Priesters

Aan de priesters in de Tempel werden hoge eisen gesteld: niet trouwen met vrouwen van lichte zeden, geen alcohol, etc. Vóór de aanvang van Tempelrituelen moesten handen en voeten gewassen worden. Hiervoor werd een wasbekken gebruikt. Sloeg een priester een wasbeurt over dan werd dit als zonde beschouwd.

Huiselijke omgeving

De praktijken uit de Tempel werden later door de rabbijnen naar de huiselijke omgeving gehaald. Vooral het handen wassen vóór de maaltijd wordt als belangrijk beschouwd. Ongewassen handen worden gezien als een bron van onreinheid. Dit is vooral het geval bij vloeistoffen die naar andere vloeistoffen en vaste etenswaren onreinheid kunnen overbrengen. Aanvankelijk gold dit voor gewijd voedsel maar later ook voor ongewijd voedsel.

Ook is het van belang om handen te wassen na de toiletgang. Dit is niet alleen belangrijk uit hygiënische overwegingen maar ook in spiritueel opzicht. Het betreft namelijk contact met eindproducten waaruit al het spirituele is verdwenen. De mens moet zich realiseren dat hij meer is dan het stoffelijke. Reiniging is noodzakelijk om het spirituele traject weer te hervatten.

Handen wassen betekent spirituele verheffing

Door handen te wassen verheft de mens zich spiritueel. Door het eten ten goede aan te wenden dient men God. Handen wassen, zegenspreuken en de juiste hoeveelheid voedsel eten leidt tot vervulling van spirituele taken.

Maimonides over leven heiligen en verheffen

• Gevoelens en daden aanwenden om alleen God te kennen. Zitten, staan en praten moeten hierop gericht zijn.
• Alleen werken voor voorzien in fysiek bestaan.
• Eten, drinken, liefde bedrijven niet alleen uit genot maar om lichaam gezond te houden.

Hygiëne

Lichamelijke hygiëne wordt ook als belangrijk geacht binnen het Jodendom. Zo is het niet hygiënisch om uit de gemeenschappelijke schaal te eten. Voorkomen moet worden om in contact te komen met speeksel van iemand anders. Dus geen hap brood nemen en dat aan iemand anders geven. Niet drinken uit dezelfde beker. Een beker moet voor en na het drinken worden omgespoeld. Geschilde of gepelde voedsel mag niet te lang in de openlucht liggen. Hetzelfde geldt voor vloeistof.

Lichaamsverzorging is belangrijk. Regelmatig douchen of baden is van belang. De bekende geleerde Hillel noemt het baden zelfs een gebod.

Meer informatie: Jodendom en voeding II: Bijbel en Joodse Lifestyle.