Belangenbehartiging en 'derde Partij'

De veranderde rol van patientenorganisaties

Infoteur: Bikkel

Met ingang van 1 januari 2006 is de nieuwe Zorgverzekeringswet ingevoerd. Daarmee verviel het onderscheid dat er bestond tussen ziekenfonds en particuliere verzekering. Er kwam één zorgverzekering voor iedereen. Wat is het effect van deze ingrijpende verandering op het functioneren van patiënten- en consumentenorganisaties?


Ontstaansgeschiedenis van patiëntenorganisties

Om een antwoord te geven op de vraag naar het effect van de nieuwe zorgverzekering op het functioneren van patiëntenorganisties, moeten we eerst naar de ontstaansgeschiedenis van deze organisaties kijken.

Al sinds het begin van de twintigste eeuw bestaan kleine verenigingen die destijds de collectieve belangen behartigden van de patiënten, maar ook oog hadden voor de individuele patiënt. Het ging zelfs zover dat ze direct hulp boden bij de opvang van een zieke. Zo’n organisatie richtte zich veelal op één categorie patiënten.

Na de tweede wereldoorlog, en zeker in de zestiger en zeventiger jaren kwam hier verandering in. Het aantal patiëntenorganisties nam flink toe, wat de danken was aan het feit dat de burgers steeds mondiger werden. Van lieverlee kwam de nadruk binnen deze organisaties te liggen op het nastreven van een gelijkwaardige positie voor de patiënt ten opzichte van de gezonde mens.

In deze zelfde tijd richtte het ministerie van VWS haar beleid steeds meer op de versterking van de individuele rechtspositie van de patiënt. Ook hechtte het ministerie steeds meer waarde aan de visie van patiëntenorganisties.

Veranderde taak

Waar de patiëntenorganisties eerst als een lastig bestempeld werd, veranderde deze positie. Meer en weer werden zij gezien als een nieuwe partij, naast de zorgverzekeraars en zorgaanbieders. Nieuwe taken zoals regionale ordening en kwaliteitstoetsing van zorg viel hen ten deel. Doordat er structurele financiering kwam, hebben zij deze taken op zich kunnen nemen en zijn ze de krachten gaan bundelen. Zo ontstond begin jaren negentig de Regionale Patiënten- en Consumenten Platforms (RPCP’s). Afgelopen jaren is deze naam gewijzigd in Zorgbelang.

Diversiteit aan belangen

In Nederland bestaan circa 400 patiënten- en consumentenorganisaties die de belangen van zo’n twee miljoen leden behartigen. Omdat de belangen per aandoening/ziekte verschillend zijn, zijn er drie soorten organisaties, ieder met een eigen karakter;
  • A. Categoriale patiëntenorganisties. Deze richten zich op een specifieke ziekte of aandoening.
    Hun belangrijkste functies zijn:
    • lotgenotencontact
    • belangenbehartiging
    • informatie/voorlichting
Meestal heeft zo’n organisatie een vereniging als bestuursvorm. Via ledenvergaderingen worden de leden geraadpleegd. De leden worden uitgenodigd om bijeenkomsten bij te wonen waar vaak een thema en lotgenotencontact centraal staan. Over het algemeen zijn er veel vrijwilligers werkzaam binnen de diverse werkgroepen.
  • B. Algemene patiëntenorganisties] Deze richten zich op de gezondheidszorg in de meest brede zin van het woord. Zaken als kwaliteit, toegankelijkheid en bereikbaarheid van zorg staan centraal. De laatste jaren is het aantal ervan behoorlijk teruggelopen en zijn de taken overgenomen door patiënten- en consumentenplatforms of de categoriale organisaties.
  • C. Koepel- of platformorganisaties. Dit zijn samenwerkingsverbanden tussen de hierboven genoemde organisaties. Hun functies zijn de volgende:
    1. collectieve belangenbehartiging (de ‘derde partij’)
    2. ondersteuning van patiënten- en consumentenzorg (o.a. het geven van cursussen, hulp bij het maken van informatiemateriaal)
    3. voorlichting. Om als patiënt keuzes te kunnen maken, is informatie nodig over de beschikbaarheid en de kwaliteit van zorg.
    4. signalering en klachtopvang

Anno 2007

Anno 2007 wordt de invloed van de patiënten en consumentenorganisaties nog steeds als ontoereikend ervaren. Er bestaat nog te weinig visie op de toekomstige rol van deze ‘derde partij’. Om de positie van de zorgvragers nog beter te versterken en te ondersteunen zijn de volgende elementen van groot belang:
  • Een goede de zorgconsumentenwet om de rechtspositie van de patiënt te verstevigen.
  • Er moet voldoende aanbod van zorg zijn, zodat er ook echts iets te kiezen valt.
  • Het collectief van zorgvragers moet versterkt worden om tot een goede ‘derde partij’ uit te groeien.
  • Er moet een toereikende financiering komen voor organisaties van zorgvragers.

De Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF) richt zich de komende jaren extra op de positieverbetering van de zorgconsument op zowel collectief als individueel niveau.
© 2007 - 2009 Bikkel, gepubliceerd in Diversen (Mens en Gezondheid) op 15-07-2007, laatst gewijzigd op 16-07-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Bikkel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

Bronnen en/of referenties

  • Van patient tot klant. Uitgave van het NPCF

Reageer op het artikel "De veranderde rol van patientenorganisaties"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.