Pas op met aspirine

Aspirine is naast paracetamol en diclofenac de pijnstiller bij uitstek. Behalve veel voordelen kleven er echter ook veel nadelen aan aspirine. Juist omdat het een zelfzorgmiddel is, is het zaak goed op de dosering ervan te letten. Anders kunnen de gevolgen desastreus zijn. Vraag dus liever eerst advies aan de huisarts voordat u aspirine neemt, zeker als u een chronische ziekte hebt of andere medicijnen gebruikt.

Wat is aspirine?

De werkzame stof van aspirine is acetylsalicylzuur. Tegenwoordig worden we overstelpt met pijnstillers. Vroeger was dat wel anders. Aspirine werd toen het meest voorgeschreven. Het middel verlaagt de koorts, is pijnstillend en ontstekingsremmend. Een opvallend kenmerk van acetylsalicylzuur is dat het de vorming van trombose tegenwerkt. Deze bloedpropjes ontstaan door het samenklonteren van bloedplaatjes wanneer de bloedstolling niet in orde is. Bij een verwonding sluiten ze de wond af, zodat het bloeden stopt. Aspirine wordt dan ook voorgeschreven bij bepaalde aandoeningen waarbij de bloedplaatjes spontaan de neiging hebben samen te klonteren. Het is maar een van de talloze voorbeelden om duidelijk te maken hoe nuttig aspirine is naast dat het uitstekend werkt bij pijn en koorts. Maar daarin schuilt ook het gevaar.

Wat doet aspirine precies?

Om daarachter te komen, moeten we eerst weten wat pijn is. Bij pijn worden de zenuwuiteinden geprikkeld door chemische stoffen. Die stoffen komen bijvoorbeeld vrij bij een verwonding, waarbij lichaamscellen beschadigd zijn geraakt. Ook de zenuwuiteinden van de onbeschadigde cellen eromheen krijgen dan te maken met een ‘aanval’ van histamine en waterstofionen, die onder invloed van cytokinen worden aangemaakt. Het voert echter te ver om daar dieper op in te gaan. Belangrijk is te weten dat prostaglandine de pijn verergert die de chemische stoffen veroorzaken. Aspirine remt de werking van cyclo-oxygenase, een enzym dat prostaglandine aanmaakt. Dat is de reden waarom de pijn vermindert of helemaal verdwijnt als u een aspirientje neemt. Ook stimuleert prostaglandine ontstekingsreacties, die op hun beurt weer koorts veroorzaken. Aspirine verlaagt de koorts doordat die vicieuze cirkel wordt doorbroken. Zoals hierboven genoemd heeft aspirine nog een andere belangrijke werking. Het middel voorkomt dat bloedplaatjes samenklonteren. Het bloed wordt er dus, om het populair te zeggen, ‘dunner’ van. Aspirine speelt dan ook een belangrijke rol in de behandeling van patiënten met bijvoorbeeld een hartinfarct, een beroerte of een trombosebeen.

Wanneer schrijft de arts aspirine voor?

De drie belangrijkste aandoeningen zijn:

Hartinfarct
Als er een bloedstolsel in de kransslagader zit, is er (tijdelijk) te weinig aanvoer van bloed naar het betreffende deel van de hartspier dat door de slagader wordt verzorgd. Acetylsalicylzuur wordt dan voorgeschreven om een tweede hartinfarct te voorkomen. Het middel verhindert immers de vorming van bloedpropjes. Ook wordt aspirine voorgeschreven bij hartkrampen. Pijn in de hartstreek (angina pectoris) wijst namelijk op een verminderde bloeddoorstroming in de hartspier.

Beroerte (trombose)
Bij een beroerte krijgt een gedeelte van de hersenen tijdelijk te weinig bloed. In ernstige gevallen kan echter een deel van de
hersenen afsterven. Acetylsalicylzuur wordt dan voorgeschreven om te voorkomen dat er zich een tweede beroerte voordoet.

Trombose
Een bloedstolsel (trombose) kan een ader afsluiten, bijvoorbeeld in het been, de longen, het hart of de hersenen. Ook kan een gedeelte van die bloedprop losraken en in een ander bloedvat een verstopping veroorzaken. Ook in die gevallen schrijft de arts aspirine voor.

Wanneer mag ik aspirine als zelfzorgmiddel gebruiken?

• Hoofdpijn/migraine
• Keelpijn
• Verkoudheid
• Griep
• Spier- en gewrichtspijn
• Menstruatiepijn

Gebruik nooit aspirine als zelfzorgmiddel bij de volgende aandoeningen

• Trage bloedstolling
• Te weinig bloedplaatjes
• Astmatische of andere allergische reacties nadat u aspirine hebt gebruikt
• Darmobstructie of darmperforatie
• Hersenbloeding of -beschadiging
• Uitdroging (vooral bij kinderen)
• Griep bij kinderen
• Overgevoeligheid (aangeboren) voor acetylsalicylzuur
• Leverfunctiestoornissen
• Maag- of darmbloedingen
• Maagklachten, waaronder gastritis of maag- en darmzweren
• Bij een zoutarm dieet
• Nierfunctiestoornissen
• Bij gebruik van bloedverdunners, zoals Sintrom of Marcoumar

In al deze gevallen vraagt u eerst advies aan uw huisarts.

Wisselwerking met andere medicijnen

Sommige medicijnen versterken of verzwakken de werking van aspirine of het medicijn dat u gebruikt.

De belangrijkste zijn:

• Antistollingsmiddelen. Aspirine versterkt de werking van het antistollingsmiddel, waarbij zelfs maagbloedingen kunnen optreden.
• Ontstekingsremmers. In combinatie met aspirine wordt het risico op bijwerkingen groter.
• Medicijnen tegen hoge bloeddruk. In combinatie met aspirine kan de bloeddruk stijgen.
• Medicijnen nadat u een hartinfarct hebt gehad of tegen een nierziekte.
• Bètablokkers. In sommige gevallen verergeren de klachten na het gebruik van aspirine.
• Antidepressiva.

Dit lijstje is beslist niet compleet. Er zijn tal van andere medicijnen die een negatieve wisselwerking hebben met aspirine. Het voert te ver om ze allemaal op te noemen. Daarom is het zo belangrijk eerst advies te vragen aan uw huisarts, zeker als u medicijnen uit de bovengenoemde opsomming gebruikt. Lees in elk geval altijd eerst de bijsluiter.

Hoeveel aspirine mag ik slikken?

Eigenlijk zijn daar geen algemene richtlijnen voor te geven. Lees eerst goed de bijsluiter. Nog beter is het om eerst advies te vragen aan uw apotheker of huisarts over de dosis die u mag nemen. Dat geldt beslist als u aan bepaalde aandoeningen lijdt of geleden hebt en als u medicijnen gebruikt.

Aspirine en zwangerschap

Er wordt nog volop onderzoek gedaan naar de mogelijk schadelijke effecten op de ongeboren vrucht. Gebruik in elk geval geen aspirine in de laatste drie maanden van de zwangerschap. Onderzoek heeft uitgewezen dat acetylsalicylzuur in de moedermelk terechtkomt. Als u borstvoeding geeft, kan uw kind overgevoelig raken voor acetylsalicylzuur. Gebruik dus geen aspirine als u borstvoeding geeft.

Wat zijn de algemene bijwerkingen van aspirine?

• Maagirritatie
• Maagbloedingen
• Oorsuizen
• Doofheid
• Overgevoeligheid voor aspirine

In combinatie met andere medicijnen kunnen er tal van andere bijwerkingen optreden.

Voor het beste advies...
Mogelijk denkt u nu dat u maar beter geen aspirine kunt slikken. Vergeet echter niet dat alle medicijnen voor- en nadelen hebben. En stuk voor stuk hebben ze ernstige of milde bijwerkingen. Ook de zelfzorgmedicijnen. Met aspirine is het niet anders. Bij normaal gebruik is aspirine veilig. Ga altijd naar de huisarts als aspirine niet helpt of als de klachten verergeren. Er zijn namelijk alternatieven, zoals paracetamol. De huisarts is degene die u daarin met verstand van zaken het beste advies kan geven...