Hoogbegaafdheid bij kinderen, verschillende vormen

Niet alle hoogbegaafde kinderen zijn hetzelfde. Net zoals alle kinderen erg van elkaar kunnen verschillen, verschillen ook alle hoogbegaafde kinderen erg van elkaar. Er bestaan grofweg zes verschillende soorten hoogbegaafde kinderen. Hieronder beschrijf ik de verschillende vormen.

Het succesvolle hoogbegaafde kind

Een succesvol hoogbegaafd kind is die leerling in de klas die elke leerkracht als ‘heel intelligent’ zal beschrijven. Dit kind is altijd heel snel klaar met opdrachten, is ijverig, actief meewerkend en altijd uit eigen beweging op zoek naar extra oefeningen.

Meestal ronden deze kinderen de basisschool erg succesvol af, en gaan dan natuurlijk naar de hoogste richtingen van de middelbare school. Ook de middelbare school doorlopen ze vaak zonder problemen. Aan het einde van hun middelbare schooltijd zijn zij de leerlingen die echt alles kunnen gaan doen in hun verdere leven. Sommigen kunnen hier goed mee omgaan, en kiezen een studierichting die ze afronden, met daarna een succesvolle loopbaan.

Toch zijn er ook ‘succesvolle hoogbegaafden’ die juist omdat ze ‘alles kunnen’ moeite hebben met kiezen. Ze konden altijd alles, dus kennen ze zichzelf eigenlijk helemaal niet, en maken daarom verkeerde keuzes. Ze switchen van de ene studie naar de andere. En besluiten daarna om maar ongeschoold werk te zoeken. Het is heel opvallend hoeveel hoogbegaafden met dit profiel nauwelijks iets lijken te bereiken in hun leven, ondanks hun grote intelligentie. Er is maar één conclusie mogelijk: deze kinderen moeten op jonge leeftijd leren meer moeite te doen en leren dat fouten maken mag. Hierdoor leren ze zichzelf, hun interesses, en hun echte kunnen kennen.

Het uitdagende hoogbegaafde kind

De uitdagende hoogbegaafde leerling steekt veel van zijn energie en tijd in het steeds maar weer corrigeren van zijn of haar leerkrachten. Een machtsstrijd aangaan, en dingen voortdurend in twijfel trekken zijn zaken waar de ‘uitdager’ zich mee bezig houdt. Ze zijn gevoelig voor leerkrachten die niet zo makkelijk hun gelijk zullen toegeven. Dan kunnen er verhitte discussies ontstaan. Op deze manier kunnen de kinderen nog wel eens arrogant of betweterig overkomen. Het zijn vaker jongens dan meisjes die ‘uitdagend hoogbegaafd’ zijn. Maar omdat meisjes verbaal sterker zijn, zijn uitdagende meisjes zo mogelijk nog erger dan uitdagende jongens. Uitdagende hoogbegaafde kinderen onderschatten,wat verbale kwaliteiten betreft, is in elk geval af te raden.

Het onderduikende hoogbegaafde kind

Onderduikende hoogbegaafde kinderen proberen om niet op te vallen, en dat lukt hen eigenlijk bijna altijd. Bij sommige kinderen is het zo erg dat ze er altijd in slagen om bij een toets het gemiddelde van de klas te halen. Het is dan als leerkracht ook moeilijk om deze ‘onderduikers’ te herkennen. Vaak ook zijn er onwaarschijnlijke verschillen tussen wat ze thuis doen en op school. De ouders en de leerkracht begrijpen niet dat het kind thuis, of op school zo anders is. Op school is sprake van aanpassingsgedrag, om maar niet op te vallen.

Het hoogbegaafde kind als drop-out

De zogenaamde ‘drop-out’ is de leerling die op de middelbare school steeds meer afzakt naar een lagere studierichting. Sommige van deze ‘drop-outs’ blijven hun hele leven maar wat aanmodderen, bijvoorbeeld het liefst alleen maar voor de televisie hangen.
Maar er zijn er ook die, hoewel ze op school slecht presteren, toch nog heel wat interesses bewaren. Ze zitten bijvoorbeeld slapend op school, maar maken thuis een website voor een bedrijf.

Het hoogbegaafde kind met leer- en gedragsmoeilijkheden

Hoogbegaafde kinderen kunnen net zo als andere kinderen ook leer- en gedragsmoeilijkheden hebben. Dyslexie, AD(H)D, Asperger, enz. Bij deze kinderen valt het op dat de hoogbegaafdheid als een soort vergrootglas werkt op de ‘kwaal’. Omdat ze veel beter kunnen nadenken over bijvoorbeeld hun dyslexie, wordt de dyslexie erger. En hetzelfde geldt voor autisme, enz. Dit maakt deze groep hoogbegaafden soms moeilijk hanteerbaar.

Er kan veel frustratie voorkomen bij deze kinderen. Als jij dat kind met dyslexie bent, word je altijd benaderd als ‘dyslectisch’ en lijk je alleen nog maar dit probleem te hebben. Het kan dus voorkomen dat er zo wordt gefocust op wat je niet kunt, dat er helemaal niet verwacht wordt dat je bijzonder goed bent in anderen dingen.

Het zelfstandige hoogbegaafde kind

De zelfstandige hoogbegaafden vinden gewoon hun eigen weg, zonder dat het hun veel moeite kost. Waarschijnlijk gaat het de zelfstandige hoogbegaafde het beste af. Zij zijn het vaak waarvan je later in de media nog wel eens hoort dat ze het helemaal gemaakt hebben. Een zelfstandige hoogbegaafde laat zich niet afremmen, ook al zou hij dan wel eens als hoogbegaafde getypeerd kunnen worden. Zelfstandige hoogbegaafden zitten goed in hun vel. Als een zelfstandige hoogbegaafde ergens door gegrepen wordt, dan gaat hij ervoor. Als je hem als leerkracht kunt raken in zijn interessegebied, realiseert hij verbluffende dingen.