Lijf en leden: Voeding; hongeren

De voedselopname wordt niet alleen door de behoefte aan voedingsstoffen van het lichaam gestuurd. Daarbij komt nog een veelheid van externe invloeden, zoals trek, genot, verveling, frustratie, eenzaamheid, irritatie, gezelligheid enz.

Hongergevoel

Wat brengt het menselijk lichaam ertoe om voedsel op te nemen? Hiervoor bestaan verschillende theorieën. Het meest diepgaand onderzocht is de afhankelijkheid van het hongergevoel van de bloedsuikerspiegel. Hoe lager de bloedsuikerspiegel wordt, des te sterker is het hongergevoel merkbaar. Maar ook over het rekvermogen van de maag als veroorzaker van voedselopname wordt gediscussieerd.

Een andere veronderstelling formuleert de setpoint-theorie: deze gaat ervan uit dat voor elk mens een bepaald ‘ideaal’ gewicht en daardoor een bepaalde hoeveelheid vetweefsel erfelijk is bepaald. Komt men te veel boven of onder dit gewicht, dan sturen de hersenen de voedselopname in de richting die overeenkomt met het vast- staande gewicht.

Lange tijd gold de setpoint-theorie als goed onderbouwd. Onderzoeken op eeneiige tweelingen trekken de resultaten van deze studie echter in twijfel, omdat kon worden aangetoond dat de ene helft ‘van een tweeling duidelijk over- gewicht kan hebben terwijl de andere helft slank is, hoewel beiden dezelfde erfelijke eigenschappen hebben. Ook gaat men er wel vanuit dat de voedselopname afhankelijk is van de aminozuurspiegel in de vrije opslagvoorzieningen van het lichaam.

Vermoedelijk regelt een combinatie van de vier genoemde factoren —‘maagvulling, bloedsuiker- en aminozuurspiegel en setpoint— de innerlijke prikkel voor de toevoer van voedsel. Het kauwmechanisme is, als het lang genoeg in werking is, in staat om via een terugkoppelingsmechanisme in de hersenen een gevoel van verzadiging op te wekken. Dit ontstaat echter pas na ongeveer twintig minuten kauwen.

Zouden externe invloeden er niet zijn, dan was een toelichting op de voeding overbodig, omdat het menselijk organisme, gestuurd door de innerlijke prikkels, doelgericht alleen de ideale voedingsstofverhouding zou opnemen. Na de toevoer van alle benodigde voedingsstoffen zou dan ook de opname van voedsel door de ontbrekende innerlijke prikkel worden gestopt. Bij het beschikbaar zijn van de noodzakelijke voedingsmiddelen zou, zonder de sociale en psychologische invloeden, ondervoeding of overvoeding dan helemaal niet mogelijk zijn.