Minder zout veel gezonder

We houden van zout. Het haalt de smaak van veel gerechten op. Daarom beginnen we soms al te strooien voordat we het eten hebben geproefd. En wat kan dat beetje zout nu voor kwaad, zeggen veel mensen. Er is duidelijk een verband aangetoond tussen het zoutgebruik en hoge bloeddruk. Bovendien bevatten veel voedingsmiddelen meer zout dan goed voor ons is. Extra zout toevoegen is dus dubbelop. Een overzicht van de laatste onderzoeken naar onze zoutconsumptie en de eventuele gevolgen.

Natrium

Helemaal zonder zout kan een mens niet. Mineralen vervullen stuk voor stuk een belangrijke rol in ons lichaam en zo ook het mineraal natrium, een belangrijk onderdeel van zout. Natrium is - samen met chloor en kalium - bijvoorbeeld onontbeerlijk bij het reguleren van onze vochthuishouding. We hebben dus wel natrium nodig, maar slechts heel weinig: per dag zo'n 500 mg natrium en dat is ongeveer 1,5 gram zout. Die hoeveelheid krijgen we makkelijk binnen omdat zout van nature in bijna alle voedingsmiddelen aanwezig is. Zelfs bij warm weer, wanneer we met hevig transpireren extra veel zout verliezen, wordt onze behoefte aan zout nog ruimschoots gedekt door wat we met de voeding binnen krijgen. Wel is het belangrijk om het vochtverlies te compenseren door voldoende te drinken. Extra zout is alleen nodig wanneer het lichaam door ziekte of eetstoornissen onvoldoende voedsel opneemt of wanneer je met hevige diarree of braken extra veel zout verliest.

Niet alleen strooizout

We hebben dus aan 1,5 gram zout al genoeg om in onze dagelijkse natriumbehoefte te voorzien. Maar uit onderzoek blijkt dat we gemiddeld wel zo'n 10 à 12 gram zout per dag eten. Dat is dus tien keer zo veel als we nodig hebben.
Strooien we dan met zo'n gulle hand zout over ons voedsel? Nee. Het zout dat wij zélf aan het eten toevoegen, vormt slechts 10 tot 15 procent van de totale inname. Daarnaast bevat onze voeding ook van nature zout. Dit natuurlijke zout is verantwoordelijk voor 10 tot 15 procent van onze dagelijkse inname. Maar de grote boosdoeners zijn de voedingsmiddelen waaraan door de fabrikant zout is toegevoegd. Van de totale hoeveelheid zout die wij naar binnen werken is maar liefst 70 tot 75 procent afkomstig uit producten als brood, kaas, vleeswaren, voedingsmiddelen uit blik, snacks en kant-en-klaarmaaltijden. Uit een onderzoek van de Consumentenbond blijkt dat een kopje Cup-a-Soup gemiddeld 1,7 gram, een handje vol chips 1 gram en een pizza al snel 7,5 gram zout bevat.
Kortom, zelfs als je helemaal geen zout aan het eten toevoegt, krijg je er vaak toch te veel van binnen. Voedingsmiddelen vermijden die veel zout bevatten is veel effectiever om de zoutinname te beperken.

Zout en bloeddruk

Wie een hoge bloeddruk heeft krijgt het advies om af te slanken, alcohol te beperken, meer te gaan bewegen én gezond te gaan eten. En dat 'gezond eten' houdt in: voldoende water drinken, minder ongezonde vetten eten, meer groente en fruit én minder zout.

Maar als je nu nog geen hoge bloeddruk hebt? Moet je dan ook minderen met zout om dat te voorkomen? Daarover werden al heel wat tegenstrijdige berichten de wereld in gestuurd. In eerste instantie zou een bevolkingsonderzoek hebben aangetoond dat er een verband is tussen het zoutgebruik en het ontstaan van een hoge bloeddruk. Maar de resultaten van zo'n onderzoek zijn nooit eenduidig en werden door andere wetenschappers weer tegengesproken. Bovendien werd nooit met zekerheid een oorzakelijk verband tussen zout en hoge bloeddruk aangetoond. Daarvoor zou onderzoek nodig zijn dat de invloed van zoutbeperking op de bloeddrukwaarden nagaat bij een goed geselecteerde groep proefpersonen. En dat werd nooit uitgevoerd. De discussie tussen de deskundigen over de relatie tussen zout en hoge bloeddruk kwam tot een eind toen onlangs al het materiaal van alle volgens de regels uitgevoerde onderzoeken werden geanalyseerd. Want hieruit bleek dat bij mensen die al een hoge bloeddruk hebben, een vermindering van de zoutinname gepaard gaat met een duidelijke daling van de bloeddruk. En ook bij mensen met een normale bloeddruk werd een lichte daling vastgesteld. Ten slotte was de conclusie dat als iedereen de zoutinname zou beperken, het verschijnsel 'hoge bloeddruk' zo'n 25 procent minder zou voorkomen.

Ongezouten conclusies

Een hoge zoutinname vergroot dus wel degelijk de kans op een hoge bloeddruk en daarmee ook op hart- en vaatziektes en beroertes. Volgens het Voedingscentrum betekent dit, dat in Nederland jaarlijks 5000 mensen overlijden ten gevolge van een te hoge zoutinname. Het goede nieuws: om dat te voorkomen moeten we gewoon minder zout eten.