De natuur: de beste apotheek

Zonder vitamines functioneert het menselijk lichaam niet. Om ons fit, gezond en prettig te voelen, hebben we van de meeste vitamines slechts minibeetjes nodig. Maar die zijn onontbeerlijk niet alleen om ziektes te voorkomen maar ook als essentiële bouwstenen van het leven. Sinds het einde van de jaren '40 zijn 13 vitamines uit de natuurlijke apotheek bekend. Recente onderzoekingen zorgen echter voor verrassingen: beta-caroteen bijvoorbeeld, lang beschouwd als het voorstadium van vitamine A, schijnt meer te kunnen dan men dacht. Het vangt in het lichaam kankerverwekkende "vrije radicalen" en maakt ze onschadelijk. Vitamines zijn volgens de wetenschappelijke definitie plantaardige en dierlijke (organische) niet energieleverende, levensnoodzakelijke (essentiële) voedingsstoffen, die in het lichaam niet of niet genoeg kunnen worden opgebouwd. Ze regelen bijvoorbeeld de energiestofwisseling, zijn nodig voor de vruchtbaarheid en de wondgenezing, het functioneren van het immuunsysteem en de hersenen. Waarschijnlijk remmen ze de veroudering af. Of gezonde voeding het slikken van vitaminepillen overbodig maakt, is nog een omstreden kwestie. Vitamine A,D,E en K kunnen zonder vet niet opgenomen worden, vitamine C en vitamine B complex kunnen niet zonder water. Sommige vitamines worden bij het bewaren en de bereiding onder invloed van lucht, licht en warmte afgebroken. Daarom is het belangrijk om te letten op de versheid van de producten en de opslag in het donker. Ook omzichtigheid bij het bereiden van het voedsel is niet alleen een kwestie van smaak maar ook belangrijk voor de gezondheid.

Vitamine A

Lever
De öogvitamine" retinol is goed voor het zien, belangrijk voor de groei van het kind en zorgt voor een gave huid en gezonde slijmvliezen. Het lichaam vormt het ook zelf, met behulp van vet uit caroteen in groenten. Het rijkst aan vitamine A zijn: lever, eigeel, melk, kaas en boter.

Beta-caroteen

Worteltjes
Samen met vitamine A en C helpt beta-caroteen om schadelijke stoffen te weren en "vrije radicalen", zuurstofmoleculen die de cellen beschadigen en daardoor woekeringen mogelijk maken.Dat geldt voor mondkanker, vooral een kwaal bij rokers en voor huid-, maag- en darmkanker. Voornaamste bron: groene en geelrode groente.

Vitamine B-complex

Vlees
Hiertoe behoren vitamine B1 (verantwoordelijk voor de lichamelijke en geestelijke fitheid), B2 (belangrijk voor de groei), nicotinezuur (nodig voor een goede zenuw- en huidfunctie), B6 (gebruikt voor de bloedvorming), pantotheenzuur, biotine, foliumzuur en B12 (belangrijk voor de voedselstofwisseling) Bron: volkorenbrood, aardappels, vlees.

Vitamine C

Kiwi's
Alleen mensen, mensapen en cavia's moeten vitamine C eten, andere dieren produceren het zelf. Dat het het immuunsysteem sterkt en helpt tegen vermoeidheid, gebrek aan eetlust en slapeloosheid is bekend. Nieuw is: vitamine C bestrijdt evenals beta-caroteen en vitamine E kankerverwekkers. Er zit veel vitamine C in rozebottels, aalbessen, kiwi, paprika en broccoli.

Vitamine D

Kaas
Vitamine D wordt onder invloed van de zon in de huid gevormd, wordt echter ook uit voedsel opgenomen. Tekorten leiden tot onvoldoende verharding van het bot bij kinderen en tot verwekelijking van het bot bij ouderen. De in vet oplosbare vitamine D bevordert de groei en spierkracht. Zoutwatervis, kaas, eigeel en boter zijn rijk aan vitamine D.

Vitamine E

Havermout
Vitamine E is de belangrijkste anti-oxidant in het lichaam en beschermt onverzadigde vetzuren en vitamine A tegen vernietiging door het oxideermiddel zuurstof. Met vitamine C en beta-caroteen maakt zij "vrije radicalen" onschadelijk. Waarschijnlijk houdt ze de huid jong. Hoofdbronnen: havermout, volkorenproducten, zonnebloempitten, groene groente.