InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Gezonde voeding > Vitamine C-tekort: symptomen, oorzaken en voeding vitamine C

Vitamine C-tekort: symptomen, oorzaken en voeding vitamine C

Vitamine C-tekort: symptomen, oorzaken en voeding vitamine C Vitamine C-tekort kan allerlei vervelende klachten veroorzaken, zoals bloedend tandvlees of gezwollen en pijnlijke gewrichten. Vitamine C wordt ook wel ascorbinezuur genoemd. Vitamine C is de meest bekende vitamine. Vitamine C is onontbeerlijk voor veel belangrijke chemische processen in het menselijk lichaam. Normaal gesproken krijgt een mens bij gevarieerde voeding voldoende vitamine C binnen. Scheurbuik was de allereerste door een vitaminetekort veroorzaakte ziekte die men ontdekte. Het was een gevreesde zeemansziekte. Het werd de pest van de zee genoemd. Scheurbuik is de ziekte die ontstaat bij een ernstig vitamine C-tekort. In ontwikkelde landen behoort scheurbuik tot het verleden, maar lichte vormen van vitamine C-tekort komen nog steeds voor. Vitamine C-tekort kan men bijvoorbeeld aantreffen bij alleenstaande ouderen met slechte voedingsgewoonten of bij alcoholisten.

Vitamine C: tekort symptomen


Wat is de functie van vitamine C?

Voordat de oorzaken en symptomen van een vitamine C-tekort bespreken, gaan we eerst kort in op wat vitamine C nu precies is en welke functies het heeft in het menselijk lichaam. Vitamine C is een in water oplosbare vitamine die noodzakelijk is voor normale groei en ontwikkeling. In water oplosbare vitamines lossen op in water. Een teveel aan deze vitamine verlaat het lichaam via de urine. Dat betekent dat de dagelijkse behoefte aan aan vitamine C continue aangevuld moet worden via de voeding.

Groei en herstel van weefsels
Vitamine C is nodig voor de groei en het herstel van weefsels in alle delen van het lichaam. Het is noodzakelijk voor het vormen van collageen, een belangrijk lijmvormend eiwit dat als belangrijkste functie de ondersteuning van de huid heeft. Collageen is belangrijk voor de huid en voor herstel van weefsels en botten. Het wordt gebruikt om huid, littekenweefsel, pezen, ligamenten (een band van bindweefsel om een gewricht) en bloedvaten te maken. Vitamine C is essentieel voor de genezing van wonden en voor de reparatie en het onderhoud van kraakbeen, botten en tanden.

Alcohol heeft een negatief effect op de antioxidantenhuishouding / Bron: Istock.com/karelnoppeAlcohol heeft een negatief effect op de antioxidantenhuishouding / Bron: Istock.com/karelnoppe
Vitamine C goed voor de weerstand
Voorts zorgt vitamine C ervoor dat ijzer uit de voeding beter wordt opgenomen en speelt het een kardinale rol bij het in stand houden van de weerstand. Vitamine C is namelijk één van de vele anti-oxidanten en is daarmee in staat om schadelijke vrije radicalen te neutraliseren. Hiermee fungeert het als belangrijke beschermer voor de algemene gezondheid. Vitamine E en beta-caroteen zijn twee andere bekende antioxidanten. Antioxidanten zijn in staat een deel van de schade die wordt veroorzaakt door vrije radicalen te blokkeren. Vrije radicalen zijn bijproducten die ontstaan wanneer het menselijk lichaam voedsel omzet in energie. Maar er zijn ook omgevingsfactoren die een negatief effect hebben op de antioxidantenhuishouding, zoals alcohol, geneesmiddelen, luchtverontreiniging, stralingsbelasting, lichamelijke en psychische stress en roken. Zo bevat één trek van een sigaret honderd miljard vrije radicalen. Rokers hebben dan ook een verhoogde behoefte aan vitamine C en ze hebben dus ook meer kans op een vitamine C-tekort.

Vrije radicalen zijn grotendeels verantwoordelijk voor het verouderingsproces en kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van diverse gezondheidsaandoeningen zoals kanker, hart- en vaatziekten, en inflammatoire aandoeningen zoals artritis.

Vitamine C verlaagt kans op hersenbloeding
Voeding die rijk is aan vitamine C kan mogelijk het risico op een hersenbloeding verlagen. Dat blijkt uit een onderzoek dat werd gepresenteerd tijdens een jaarlijkse bijeenkomst van de American Academy of Neurology. Aan het onderzoek werkten 65 mensen mee die een hersenbloeding hebben gehad en een controlegroep van 65 gezonde personen. Bij alle deelnemers werd het vitamine C-gehalte in het bloed gemeten. Bij 41 procent bleek het gehalte aan vitamine C normaal, bij 45 procent was het laag en bij 14 procent kon er gesproken worden van een tekort aan vitamine C. Over het algemeen bleken de patiënten die een hersenbloeding hadden doorgemaakt weinig vitamine C in hun bloed te hebben, terwijl de gezonde proefpersonen normale gehaltes lieten zien. (Bron: www.nationalezorggids.nl, 19 februari 2014.)

Citrusvruchten zijn een goede bron van vitamine C / Bron: Istock.com/SVETLANA KOLPAKOVACitrusvruchten zijn een goede bron van vitamine C / Bron: Istock.com/SVETLANA KOLPAKOVA

Waar zit vitamine C in?

Het lichaam kan niet zelf vitamine C produceren, noch kan het vitamine C opslaan. Het is daarom belangrijk om veel vitamine C-bevattende voedingsmiddelen in je dagelijkse dieet op te nemen.

Alle groenten, fruit en aardappelen bevatten een zekere hoeveelheid vitamine C. Voedsel met de meeste hoeveelheid vitamine C is groene paprika, citrusfruit, aardbeien, tomaten, broccoli, raapstelen en andere bladgroenten, koolsoorten, zoete en witte aardappelen, cantaloupe, kiwi's en bessen (bosbessen, veenbessen). Andere uitstekende bronnen van vitamine C zijn papaja, mango, watermeloen, spruitjes, bloemkool, pompoen, rode paprika, frambozen en ananas.

Tomaten op de markt Mercado da Baixa te Lissabon / Bron: Martin SulmanTomaten op de markt Mercado da Baixa te Lissabon / Bron: Martin Sulman

Een teveel aan vitamine C of een overdosis vitamine C

Vitamine C toxiciteit is zeer zeldzaam, omdat het lichaam de vitamine niet op kan slaan maar een teveel ervan wordt uitplast. Hoeveelheden van meer dan 2.000 mg / 2 gram per dag wordt niet aanbevolen, omdat zulke hoge doses kunnen leiden tot maag- en darmklachten en diarree kan veroorzaken. Het Voedingscentrum vermeldt tevens dat hoge inneming aan vitamine C gepaard kan gaan met een verhoogde uitscheiding van oxaalzuur met de urine. Nierstenen worden gevormd uit oxaalzuur. Er is echter geen bewijs dat hierdoor het risico op de vorming van nierstenen groter is, zoals vroeger vaak werd gedacht.

Oorzaken vitamine C-tekort

Door onvoldoende gevarieerde voeding (met weinig tot geen groente en fruit), kan vitamine C-tekort optreden. Vooral tijdens de zwangerschap en borstvoeding geven, na een operatie en bij brandwonden, neemt de behoefte aan vitamine C neemt toe. Er is dan een verhoogd risico dat je een vitamine C-tekort oploopt. Maar ook bij koorts, ontstekingen, een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie) en roken kan vitamine C-tekort ontstaan.

Vitamine C-tekort symptomen

Te weinig vitamine C kan leiden tot de volgende klachten en symptomen:
  • Droog haar en gespleten haarpunten
  • Gingivitis (ontsteking van het tandvlees)
  • Bloedend tandvlees, loszittende tanden
  • Ruwe, droge, schilferige huid
  • Vertraagde wondgenezing / slecht genezende wonden
  • Gemakkelijk blauwe plekken krijgen
  • Bloedneuzen
  • Verzwakt tandglazuur
  • Gezwollen en pijnlijke gewrichten
  • Verminderd vermogen om infecties te bestrijden / verminderde weerstand
  • Mogelijke gewichtstoename als gevolg van vertraagde stofwisseling
  • Gevoel van slapte / moeheid
  • Prikkelbaarheid / agitatie
  • Hartklachten

Een ernstige vorm van vitamine C-tekort staat bekend als scheurbuik.

Ernstige vitamine C-tekort: 'scheurbuik', de schrik van zeelieden

Scheurbuik wordt ook wel scorbuut of ascorbinezuurdeficiëntie genoemd. Het is de benaming voor een ziekte ten gevolge van een langdurig vitamine C-tekort. Scheurbuik is een ernstige vorm van vitamine C-deficiëntie. Scheurbuik was de allereerste door een vitaminetekort veroorzaakte ziekte die men ontdekte. Het was een gevreesde zeemansziekte. Het werd de pest van de zee genoemd. Een zeeman die erdoor werd getroffen, kon er gevoegelijk vanuit gaan dat zijn laatste uur geslagen was. Het is een afschuwelijke ziekte met vreselijke gevolgen. Men schat dat in het tijdperk van de zeilvaart meer dan twee miljoen zeelieden een helse dood zijn gestorven aan scheurbuik. Historici schatten dat scheurbuik voor meer doden op zee zorgde dan scheepsrampen, stormen, zeeslagen en alle andere ziekten bij elkaar.¹

Langzame, pijnlijke dood
Scheurbuik is een ziekte waarbij het bindweefsel degenereert, met bloedend tandvlees als gevolg, loszittende tanden, een naar verrotting ruikende adem, puntvormige huidbloedingen, slapte, stijve en pijnlijke ledematen en inwendige bloedingen als gevolg. Onbehandeld leidt de ziekte onherroepelijk tot een langzame en uiterst pijnlijke dood. Het was de Britse marinearts James Lind (1716-1794) die als eerste een verband legde tussen de symptomen van scheurbuik en het eten van citrusvruchten. Maar het duurde nog tot 1920 voordat men de werkzame stof vitamine C kon identificeren. En begin 1943 lukte het om de stof synthetisch te vervaardigen.²

Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheden (ADH) vitamine C

In de onderstaande tabel staat wat de ADH vitamine C is. Er is geen verschil tussen mannen en vrouwen.
  • 1-4 jaar: 40 milligram
  • 4-7 jaar: 45 milligram
  • 7-10 jaar: 50 milligram
  • 10-13 jaar: 55 milligram
  • 13-19 jaar: 65 milligram
  • 19-65 jaar: 70 milligram
  • > 65 jaar: 70 milligram
  • Zwanger: 90 milligram
  • Borstvoedend: 110 milligram
(Bron: www.voedingscentrum.nl)

Noten:
  1. Stephen R. Bown: Scheurbuik - Hoe een chirurg, een zeeman en een gentleman een oplossing vonden voor het grootste medische raadsel van het tijdperk van de zeilvaart; Ad. Donker, Rotterdam, 2004.
  2. Ulrich Rückert: Vitaal met vitaminen - Hoe natuurlijke vitaminen en mineralen uw gezondheid verbeteren en u volop energie geven; UGN te Elburg, 1993, p. 52.

Lees verder

© 2011 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Vitamines en mineralen; Vitamine KVitamines en mineralen; Vitamine KDe belangrijkste functie van vitamine K is de bloedstolling. Baby’s krijgen de eerste drie maanden vitamine K, daarna is…
Het belang van Vitamine CHet belang van Vitamine CDat vitamines en mineralen een belangrijke rol in ons leven spelen is bekend, maar welke vitamine waar nou precies goed…
Vitamine D belangrijk voor iedereenVitamine D (cholecalciferol) is belangrijk voor iedereen. Waarom hebben wij deze vitamine nodig en wanneer krijgen wij v…
Symptomen Vitamine B12 tekortSymptomen Vitamine B12 tekortWat zijn de symptomen bij een vitamine B12 tekort? Vitamines spelen een belangrijke rol in onze leven. Welke vitamine pr…
Vitamine D: belangrijk voor calciumopname en de bottenVitamine D: belangrijk voor calciumopname en de bottenVitamine D is een vitamine die een belangrijke rol speelt bij onder andere de calciumstofwisseling en botvorming. Vitami…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Istock.com/NatchaS
  • Stephen R. Bown: Scheurbuik - Hoe een chirurg, een zeeman en een gentleman een oplossing vonden voor het grootste medische raadsel van het tijdperk van de zeilvaart; Ad. Donker, Rotterdam, 2004.
  • Ulrich Rückert: Vitaal met vitaminen - Hoe natuurlijke vitaminen en mineralen uw gezondheid verbeteren en u volop energie geven; UGN te Elburg, 1993.
  • http://www.vitaminebcomplex.nl
  • http://www.voedingscentrum.nl
  • http://www.vitamine-info.nl
  • Afbeelding bron 1: Istock.com/karelnoppe
  • Afbeelding bron 2: Istock.com/SVETLANA KOLPAKOVA
  • Afbeelding bron 3: Martin Sulman

Reageer op het artikel "Vitamine C-tekort: symptomen, oorzaken en voeding vitamine C"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 11-09-2016
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Gezonde voeding
Special: Vitaminen & mineralen
Bronnen en referenties: 9
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!