InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Gezonde voeding > IJzertekort symptomen & gevolgen, ijzer in voeding aanvullen

IJzertekort symptomen & gevolgen, ijzer in voeding aanvullen

IJzertekort symptomen & gevolgen, ijzer in voeding aanvullen IJzertekort symptomen: wat zijn ijzertekort symptomen en wat kun je ertegen doen? IJzergebreksanemie is de meest voorkomende vorm van bloedarmoede. De symptomen van ijzergebreksanemie zijn: Vlekken voor de ogen; Oorsuizen; Duizeligheid en neiging om flauw te vallen; Broze nagels; Verminderde eetlust (vooral bij kinderen); Slaptegevoel, vermoeidheid, lusteloosheid en algehele malaise; Snel moe bij inspanning; Hartkloppingen; Hoofdpijn; Prikkelbaarheid; Bleke huidskleur / bleekheid; Kortademigheid; Pijnlijke tong; Haaruitval. IJzergebreksanemie ontstaat gewoonlijk langzaam, omdat het verscheidene maanden kan duren voordat de voorraad ijzer in het lichaam op is. Groepen die vatbaar zijn voor een ijzertekort zijn: zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven, vrouwen in de menstruatieperiode, jongeren onder de 22 jaar en vegetariërs en veganisten. Meest voorkomende ijzertekort symptomen zijn vermoeidheid (moeheid), bleke huid, rusteloze benen en snel buiten adem zijn.

IJzertekort symptomen


IJzergebreksanemie

Er zijn vele vormen van bloedarmoede. IJzergebreksanemie is een aandoening waarbij het lichaam niet genoeg gezonde rode bloedcellen (erytrocyten) aanmaakt, vanwege een te lage lichaamsvoorraad ijzer. Het lichaam slaat ijzer op in de milt en de lever. IJzer is nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen. Rode bloedcellen zorgen voor het zuurstof- en koolstofdioxidetransport tussen de longen en de andere lichaamsweefsels.

IJzergebreksanemie ontstaat gewoonlijk langzaam. Het duurt vaak verscheidene maanden voordat de ijzervoorraad in het lichaam uitgeput is. Het beenmerg maakt geleidelijk minder rode bloedcellen aan, naarmate de ijzervoorraad afneemt. Bij een uitgeputte ijzervoorraad zijn er niet alleen minder rode bloedcellen, maar de rode bloedcellen zijn ook abnormaal klein van vorm.

IJzergebreksanemie is de meest voorkomende vorm van bloedarmoede. Ongeveer 20% van de vrouwen, 50% van de zwangere vrouwen, en 3% van de mannen hebben niet genoeg ijzer in hun lichaam.

IJzer is een essentieel onderdeel van hemoglobine (Hb), de zuurstofdragende ijzerhoudende eiwit in het bloed. Hemoglobine is ervoor verantwoordelijk dat zuurstof uit de longen gebonden en vervoerd wordt. Het menselijk lichaam neemt ijzer op uit voeding of door het recyclen van ijzer uit oude rode bloedcellen. Zonder voldoende ijzer kan het bloed niet effectief zuurstof transporteren naar de verschillende weefsels. Elke cel in het lichaam heeft zuurstof nodig om adequaat te functioneren.

Een laag hemoglobinegehalte kan ook andere oorzaken hebben en hoeft niet te wijzen op een ijzertekort. Het kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van een infectie of ontsteking of een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur. Een ijzertekort kan door laboratoriumonderzoek worden vastgesteld.

Oorzaken ijzertekort

IJzertekort is één van de meest voorkomende oorzaken van bloedarmoede. De oorzaken van ijzertekort zijn:
  • Slechte opname van ijzer door het lichaam;
  • Bloedverlies;
  • Te weinig ijzer in de voeding.

In het algemeen hebben vrouwen in de vruchtbare leeftijd een kleinere ijzervoorraad dan mannen, vanwege menstruaties waarbij ze bloed verliezen. Daarom lopen vrouwen een hoger risico op bloedarmoede dan mannen.

Bij volwassenen is bloedverlies de hoofdoorzaak van ijzertekort. Bij mannen en postmenopauzale vrouwen duidt ijzertekort meestal op een bloeding in het maag-darmkanaal. Deze bloedingen kunnen worden veroorzaakt door:
  • Bepaalde vormen van kanker (slokdarmkanker, maagkanker, dikkedarmkanker);
  • Slokdarmvarices: spataderen van de slokdarm die makkelijk kunnen bloeden;
  • Langdurig gebruik van aspirine of niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's);
  • Maagzweer;
  • Een chronische ontsteking van het maagslijmvlies (gastritis).

IJzertekort kan voorts het gevolg zijn van voeding met te weinig ijzer. Dit is vooral het geval bij baby's, kleine kinderen, tienermeisjes en zwangere vrouwen. IJzergebreksanemie kan ook worden veroorzaakt door een slechte opname van ijzer in de voeding, onder nadere te wijten aan coeliakie en de ziekte van Crohn. Een andere oorzaken van ijzergebreksanemie bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd zijn overvloedige menstruele bloedingen of abnormaal lange maandstonden.

Volwassenen met een hoog risico voor bloedarmoede zijn onder andere:
  • Zij die gedurende langere tijd aspirine, ibuprofen of geneesmiddelen tegen gewrichtsontstekingen gebruiken;
  • Vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven;
  • Ouderen;
  • Vrouwen in de vruchtbare leeftijd.

Veel ijzertekort bij 80-plussers
IJzergebreksanemie komt aanzienlijk vaak voor onder ouderen. Onderzoekers uit Nederland keken naar de effecten van een ijzertekort bij 471 80-plussers. Bij de helft kon geen oorzaak voor de anemie worden vastgesteld. Bij 22% bleek een gastro-intestinale tumor de oorzaak van de anemie. De auteurs stellen dat bij alle ouderen met anemie onderzoek naar de oorzaak is aan te bevelen. (Bron: Am J Ger Soc 2013;61:495-501, www.pw.nl, 25-06-2013.)

Symptomen ijzertekort / ijzergebreksanemie

De mogelijke klachten en symptomen van ijzergebreksanemie zijn:
  • Vlekken voor de ogen
  • Oorsuizen
  • Duizeligheid en collapsneiging (neiging om flauw te vallen)
  • Broze nagels
  • Verminderde eetlust (vooral bij kinderen)
  • Slaptegevoel, vermoeidheid, lusteloosheid en algehele malaise
  • Verminderde inspanningscapaciteit
  • Hartkloppingen
  • Hoofdpijn
  • Prikkelbaarheid / agitatie
  • Bleke huidskleur / bleekheid
  • Kortademigheid
  • Pijnlijke tong

Wanneer er een ernstig ijzertekort in het lichaam optreedt, kan dit tevens leiden tot versterkte haaruitval. Milde anemie kan symptoomloos verlopen.

Gevolgen van ijzertekort

Volgens het Voedingscentrum is een ijzertekort vooral voor kinderen schadelijk, aangezien zij voldoende ijzer nodig hebben om hun denkvermogen en spiercoördinatie te ontwikkelen. Het blijkt dat de effecten van een ijzertekort reeds optreden voordat er sprake is van bloedarmoede waardoor het tekort vaak niet meteen wordt herkend. In de eerste levensjaren van een mensenkind kan ijzergebrek aanleiding zijn voor een gestoorde geheugenfunctie en het leergedrag, aldus het Voedingscentrum. Bij vrouwen die net zwanger zijn, kan een ijzertekort aanleiding geven tot vroeggeboorte.

Het Voedingscentrum raadt vooral de volgende groepen aan voldoende ijzerrijk te eten:
  • 13-19 jarigen (vanwege verhoogde ijzerbehoefte als gevolg van de groeiperiode);
  • vrouwen in de vruchtbare leeftijd (vanwege ijzerverlies tijdens de menstruatie);
  • Zwangeren (ten behoeve van de groei van de placenta en het ongeboren kind);
  • Zogende vrouwen (teneinde het verlies aan ijzer in de moedermelk te compenseren);
  • Vegetariërs (aangezien de ijzeropname uit dierlijke producten gemakkelijker verloopt dan ijzer uit plantaardige producten).

IJzer aanvullen via ijzerpillen

Veganisten of mensen die veel bloed verloren hebben kunnen ter aanvulling ijzerpillen nemen. Het advies van het Voedingscentrum is om geen multivitamines of andere supplementen te nemen die meer dan eenmaal de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) bevatten. Voorzichtigheid is geboden met ijzerpreparaten vanwege allerlei neveneffecten. Een teveel aan ijzer kan leverbeschadiging veroorzaken. Bij kinderen zijn de gevolgen van te veel ijzer ernstiger; ze kunnen in coma raken en eraan overlijden. Ook kunnen ijzerpreparaten in combinatie met andere geneesmiddelen een verbinding aangaan, zodat er een stof ontstaat die niet wenselijk is. Het gebruik van ijzer kan dus bijwerkingen geven. Gebruik daarom alleen ijzerpreparaten na overleg met de arts.

IJzerrijke voedingsmiddelen

IJzer komt in twee vormen voor in eten, als heemijzer en als non-heemijzer. Heemijzer zit alleen in dierlijke producten, zoals vlees, vis en gevogelte en is beter beschikbaar voor het lichaam dan non-heemijzer uit plantaardige producten, zoals groente en brood. Van heemijzer neemt het lichaam naar schatting 25% op en de hoeveel non-heemijzer die je opneemt is afhankelijk van de producten die je eet. De opname in het lichaam varieert per product tussen de 1 en 10%, en hangt af van de oplosbaarheid van de vorm waarin het ijzer aanwezig is. Het is bekend dat vitamine C de opname van non-heemijzer uit plantaardige bronnen in het lichaam bevordert. Het is dus verstandig om bij elke maaltijd groente of fruit te eten, want dan neemt je lichaam ijzer gemakkelijker op.

Het ijzergehalte in het lichaam kan onder normale omstandigheden op peil worden gehouden met een evenwichtige en gevarieerde voeding. Welke voedingsbronnen zijn goede bronnen van ijzer? Voedingsmiddelen waar veel ijzer in aanwezig is, zijn onder andere:
  • Eierdooier
  • Vis
  • Peulvruchten (erwten en bonen)
  • Vlees (lever is de grootste bron)
  • Pluimvee
  • Rozijnen
  • Volkorenbrood
  • Broccoli
  • Bloemkool
  • Pompoen
  • Tomaten
  • Citrusvruchten
  • Appelstroop
  • Verse tofu
  • Chocopasta

De top 20 van ijzersterke voedingsmiddelen volgens het st. Anna Ziekenhuis is:

VoedingsmiddelHoeveelheid ijzer
Bruinbrood, sneetje (35 gram)0,6 mg ijzer
Volkorenbrood, sneetje (35 gram)0,9 mg ijzer
Roggebrood, sneetje (50 gram)1,5 mg ijzer
Volkorenmacaroni, grote lepel (50 gram, gaar)0,6 mg ijzer
Muesli, 3 eetlepels (25 gram)0,8 mg ijzer
Evergreen, 1 biscuit1,6 mg ijzer
Volkorenbiscuitje (10 gram)0,4 mg ijzer
Vlees (75 gram gaar)2,5 mg ijzer
Vis (75 gram gaar)1,0 mg ijzer
Kip (75 gram gaar)0,6 mg ijzer
Leverworst (voor 1 snee)0,5 mg ijzer
Ei, per stuk1,0 mg ijzer
Aardappel, 1 stuks (50 gram)0,3 mg ijzer
Peulvruchten, grote lepel (50 gram, gaar)1,0 mg ijzer
Zilvervliesrijst, grote lepel(50 gram, gaar)0,3 mg ijzer
Groente gemiddeld, grote lepel (50 gram, gaar)0,6 mg ijzer
Fruit gemiddeld, 1 portie0,8 mg ijzer
Noten, eetlepel (20 gram)0,6 mg ijzer
Appel- en huishoudstroop (voor 1 snee: 15 gram)2,3 mg ijzer
Roosvicee Ferro, 1 theelepel (5 ml)5,0 mg ijzer

Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheden (ADH)

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid ijzer welke door de Gezondheidsraad wordt vastgesteld, is afhankelijk van je leeftijd en geslacht. Vrouwen hebben meer ijzer nodig dan mannen als gevolg van het verlies van ijzer tijdens de menstruatie. Ook hebben vrouwen gedurende de zwangerschap meer behoefte aan ijzer ten behoeve van de vorming van de placenta en de ontwikkeling van het ongeboren kind. Voorts hebben borstvoedenden veel meer ijzer nodig.

De aanbevolen hoeveelheid voor volwassen mannen (22-50 jaar) is door de Gezondheidsraad vastgesteld op 9 milligram, voor volwassen vrouwen op 15 milligram. Voor mannen van 50 jaar en ouder geldt ook 9 milligram en voor vrouwen va 50 jaar en ouder geldt 8 milligram.

Lees verder

© 2011 - 2014 Tartuffel, gepubliceerd in Gezonde voeding (Mens en Gezondheid) op . Het auteursrecht van dit artikel en antwoorden op reacties ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Bloedziekten: Anemie door ijzertekortBloedziekten: Anemie door ijzertekortAnemie door ijzertekort is de meest voorkomende vorm van anemie (een tekort aan het zuurstoftransporterende pigment hemo…
IjzergebreksanemieEen ijzergebreksanemie of ferriprive anemie is een vorm van bloedarmoede. Elke bloedcel bevat ongeveer 34 procent hemogl…
IJzertekort: oorzaken, symptomen en behandelingIJzertekort: oorzaken, symptomen en behandelingIjzer is een mineraal dat belangrijke functies heeft in het menselijk lichaam. Ijzer zorgt voor een goede weerstand en b…
Bloedarmoede bij kinderen; symptomen,oorzaken en behandelingBloedarmoede bij kinderen; symptomen,oorzaken en behandelingBleekheid van de huid, nagels, lippen en de binnenzijde van de oogleden van uw kind kunnen wijzen op bloedarmoede, ook a…
Moe en weinig energie?Moe en weinig energie?Ben je alsmaar moe en heb je weinig energie? Voel je je slap? Raak je snel buiten adem? Heb je misschien last van een ij…
Bronnen en referenties
  • Am J Ger Soc 2013;61:495-501
  • Ulrich Rückert: Vitaal met vitaminen - Hoe natuurlijke vitaminen en mineralen uw gezondheid verbeteren en u volop energie geven; UGN te Elburg, 1993.
  • www.st-anna.nl
  • www.voedingscentrum.nl

Reageer op het artikel "IJzertekort symptomen & gevolgen, ijzer in voeding aanvullen"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Alisande, 17-01-2013 10:49 #3
Hallo,
ik heb een vraag betreffende ijzertekort, ik heb vorige week mijn bloed laten prikken ivm alle klachten die ook in het artikel zijn beschreven, zoals duizeligheid, hoofdpijn, pijnlijke gewrichten, zere nek, tong, geen energie, vergeetachtigheid, pijn op het borst etc.etc. Nu blijkt dat mijn ijzer in korte tijd van 16 naar 5 is gedaald, wat moet ik hiermee? Ben bij de huisarts geweest en die heeft stpillen voorgeschreven en stuurt me naar een neuroloog omdat ze denkt dat ik een nekhernia heb.
is het niet veel beter om uit te zoeken waarom ik ineens zo'n ijzertekort heb? ipv te denken dat mijn klachten door een nekhernia veroorzaakt worden?
ter info: ik eet gevarieerd, menstrueer zeer weinig en heb ook geen bloedverlies gehad. mijn ontstekingswaarden waren wel verhoogd.

groetjes alisande

Bert Mollenhorst, 03-06-2012 12:14 #2
Geachte Heer/Mevrouw;

Heb al heel lang last van chronisch Ijzergebrek, wij hebben geen idee waar door dit komt.Heb wel verschillende chronische ziekten w.o. Reuma, Spierdistrofie, POCD en Diabetes. Telkenmale word ik geprikt v.d. verschillende aandoeningen en dan blikt steeds dat het ijzer tekort steeds aanwezig is. Wat kan ik hier aan doen? Geeft U mij a.u.b. raad en daad. Bij voorbaat onze (mijn) dank daarvoor. Reactie infoteur, 08-06-2012
Wellicht dat ijzerpreparaten uitkomst kunnen bieden. Maar gebruik -om redenen zoals genoemd in het artikel- alleen ijzerpreparaten na overleg met uw huisarts.

Gerda, 13-04-2012 12:46 #1
Hallo, mijn ijzergehalte is 6,1. Mijn vraag is hoeveel moet het zijn? Reactie infoteur, 13-04-2012
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) ijzer is afhankelijk van leeftijd en geslacht. Vrouwen hebben meer ijzer nodig dan mannen door het verlies van ijzer bij de menstruatie. Ook hebben vrouwen gedurende de zwangerschap meer ijzer nodig voor de vorming van de placenta en de ontwikkeling van het kind.

De aanbevolen hoeveelheid voor volwassen mannen (22-50 jaar) is door de Gezondheidsraad vastgesteld op 11 milligram, voor volwassen vrouwen op 15 milligram. (Bron: http://www.vitamine-info.nl)

Infoteur: Tartuffel
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Gezonde voeding
Special: Vitaminen & mineralen
Bronnen en referenties: 4
Reacties: 3
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!