Hoe onderscheiden we de vetten die in ons voedsel zitten?

In ons dagelijks voedsel zitten de noodzakelijke eiwitten, koolhydraten, suikers maar ook vetten. Wat zijn nu goede en wat zijn slechte vetten die we beter kunnen vermijden.

Welke vetten kennen we

• verzadigd vet
• onverzadigd vet
• plantaardig vet
• gedeeltelijk gehard vet
• gehydrogeerd vet

Verzadigd vet

Het verzadigd vet is vet van dierlijke oorsprong. Heel lang hebben mensen gedacht dat verzadigd vet niet gegeten mag worden omdat we dan dik worden. Echter een beetje vet hebben we nodig voor een goede spijsvertering. Verzadigd vet is het vet wat zit in vlees, melk en andere zuivelproducten. Men heeft uitgerekend dat een volwassen man 28 gram en een vrouw 22 gram verzadigd vet per dag mag eten. Het is echter beter om dit zoveel mogelijk te vervangen door onverzadigd vet aangezien de verzadigde vetten het LDL cholesterol maar ook het HDL cholesterol verhogen. Het LDL cholesterol voorkomt dat onze bloedvaten dichtslibben en het HDL cholesterol zorgt voor het schoonhouden van de bloedvaten.

Onverzadigd vet

Onverzadigd vet is nog te verdelen in enkelvoudig en meervoudig onverzadigd vet. Onverzadigd vet zit ook in visolie.
Plantaardige vetten zijn vetten die gewonnen worden uit zaden, vruchten of noten. We denken daarbij aan maïsolie of sojaolie maar ook aan olijfolie en zonnebloemolie. Plantaardig vet zit in noten, avocado's pinda's etc. Deze vetten verlagen het LDL cholesterol en verhogen HDL cholesterol. Het gedeeltelijk gehard vet en het gehydrogeerd vet zijn allebei bewerkte onverzadigde vetten die bewerkt zijn. De laatste tijd komt men tot de conclusie dat juist de bewerkte onverzadigde vetten slecht zijn voor de gezondheid.

Wat zijn transvetzuren

Dit zijn vetten die niet voor komen in de natuur maar door een bewerking in de fabrieken ontstaan. We kunnen hierbij denken aan de in oorsprong onverzadigde vetten. Bijv. zonnebloemolie bevat onverzadigde vetten. Als we deze nu gaan bewerken dan worden deze vetten gehard en dan zijn ze wel slecht voor de gezondheid. Reeds in 1961 werd vastgesteld dat trans vetten het ontstaan van hart- en vaatziekten stimuleren. Zelfs producten als Becel bevatten harde vetten. Bepaalde onverzadigde vetten zijn juist goed voor hart en bloedvaten. Te denken valt aan pure maïsolie of olijfolie. Ook zonnebloemolie is prima, mits deze niet bewerkt is. Echter na bewerking in de fabriek zijn de goede vetten echter trans vetten geworden en het is duidelijk geworden dat we deze vetten moeten vermijden. Nu is het probleem dat de bedrijven in Nederland niet verplicht zijn om aan te geven of er trans vetten in een product zitten. Sommigen doen het echter wel, maar dan meestal om aan te tonen dat ze een lager gehalte aan geharde vetten hebben toegevoegd als de concurrent.

In welke producten zitten trans vetten

In koekjes, gebak, margarines, maar ook in halvarine, chips, snoep, koffiemelk poeder, pizza's, pindakaas, chocolade, instant sausjes en soepen en alles wat gemaakt is met margarine en plantaardige olie die bewerkt is zitten trans vetten. Neem eens rustig de tijd om de producten die je in huis hebt te bekijken op de aanwezigheid van trans vetten. Je zult verbaasd staan, terwijl niet alles op het etiket vermeld staat. Nu is het zo dat in vlees en zuivelproducten van nature reeds een beetje geharde vetten aanwezig zijn, dus we krijgen toch al wat van deze vetten naar binnen.

Wat zijn de gevaren

Trans vetten verhogen het LDL cholesterol en verlagen het HDL. Het is slecht voor hart en bloedsomloop omdat ze een laagje achterlaten in de bloedvaten wat niet verdwijnt. De aderen worden stugger. We worden dikker en de kans op aderverkalking neemt toe. Ook wordt het risico op borstkanker groter. Er worden in Amerika op dit moment onderzoeken gedaan om vast te stellen of mensen door het gebruik van transvetzuren eerder kans op depressie hebben.

Hoe kunnen we beter omgaan met olie en vet

Als we gaan bakken is het veel verstandiger om toch maar van oorsprong verzadigde vetten te gebruiken zoals roomboter of het ouderwetse ossewit. Ook kunnen we olijfolie gebruiken maar deze mag niet warmer worden als 160 graden. Plantaardige of vloeibare margarine is beslist geen goede keus. In de laatste jaren zijn de hoeveelheden trans vet in de productie al wat teruggedrongen onder druk van verschillende consumentenorganisaties. We zullen zelf verstandig dienen in te kopen met oog voor de gevaren. Zoveel mogelijk proberen om trans vetten te vermijden.