(Te veel) zout in eten

Zout gebruiken we dagelijks allemaal: we strooien zout op ons eitje, gebruiken keukenzout bij het koken van aardappels en ook bij het eten van patat wordt er rijkelijk met de zoutbus gestrooid. Allemaal voor de smaak. Maar wat doet zout nog meer met voeding en ons lichaam?

Zout als conserveermiddel

Zout wordt niet alleen gebruikt als smaakmaker maar vroeger was zout ook de voornaamste hulpstof om voedsel te bewaren. Toen koelkasten en diepvriezers nog niet bestonden was het bewaren van voedsel geen gemakkelijke opgave maar men ontdekte dat dit zeer goed lukte door er zout aan toe te voegen. Vlees kan men bijvoorbeeld zeer goed conserveren door het te zouten (te pekelen). Ook tegenwoordig wordt zout nog vaak gebruikt als conserveermiddel.

Zout om te leven

In ons voedsel zit dus bijna altijd zout. Soms zit het er van nature in, vaak wordt het er ook extra aan toegevoegd. Maar zout zit niet alleen in ons voedsel vanwege de smaak of om het te bewaren. Onze voeding bevat ook zout omdat ons lichaam dat nu eenmaal nodig heeft. Per dag raken we ongeveer negen gram zout kwijt, deels door transpiratie (circa één gram), deels via urine en ontlasting. Als we te weinig zout eten, kunnen we flauwvallen.

We moeten er dus constant voor zorgen dat het verloren zout weer wordt aangevuld. Zo zijn bakkers verplicht om ons brood van zout te voorzien. En wie na een operatie in het ziekenhuis aan een infuus ligt, krijgt op die manier ook zout toegediend. Dat noemen we fysiologisch zout.

Welke soorten zout zijn er?

Ofschoon het in feite allemaal om hetzelfde zout gaat, onderscheiden we in de praktijk van alledag toch meerdere soorten zout onder verschillende benamingen:

• keukenzout;
• tafelzout;
• voedingszout.

Het verschil zit hem alleen in de wijze waarop dat zout gebruikt wordt.

Kan zout bederven?

Lang voor dat het conservenblik en de koelkast werden uitgevonden, werd zout al gebruikt om om voedingswaren te conserveren. Toch vindt men in de winkelschappen tegenwoordig zout met vreemde vermeldingen zoals:

• de opmerking dat er geen conserveringsmiddel is toegevoegd;
• of zout dat een houdbaarheidsdatum vermeldt;
• en zout dat na opening in de koelkast moet worden bewaard.

Allemaal niets meer dan handige verkooptrucs die vaak de suggestie moeten wekken dat men met een “gezonder” product van doen heeft. Zout immers, heeft geen conserveringsmiddel nodig. Zout geldt zelf als het oudste conserveringsmiddel dat de mensheid kent.

Te veel zout eten en hoge bloeddruk

Zoals we hebben gezien kent zout in relatie tot voeding en gezondheid een drietal functies:

• smaakstof: in soep, kaas en brood;
• conserveermiddel: in vlees en vis;
• mineraal, nodig voor het lichaam: fysiologisch zout, liksteen voor vee.

Zout is dus een zeer nuttige stof. Maar we moeten er wel verstandig mee omgaan. Te veel zout eten is bijvoorbeeld ongezond. Mensen met een te hoge bloeddruk krijgen van de huisarts het advies om minder zout te gebruiken of zoutarm te eten. Ook zwangere vrouwen moeten niet te veel zout consumeren omdat dat niet goed is voor de nieren.

Wie meer informatie zoekt over zoutgebruik en de effecten daarvan op het menselijk lichaam zou zeker eens de website van Gezondheidsplein.nl moeten raadplegen. Die site heeft inmiddels een uitstekende naam opgebouwd als vindplek van betrouwbare medische informatie die ook voor de leek goed te volgen is.

Hoeveel zout zit er in voedingsmiddelen?

In onderstaande tabel is van een aantal veel geconsumeerde voedingsmiddelen aangegeven hoeveel milligram zout ze bevatten.

Voedingsmiddel	Mg. zout
1 ei	190
1 snee brood	450
1 plak kaas	450
1 glas melk	175
1 portie gekookte aardappelen	10
1 portie patat	400
1 portie verse groente	50
1 portie blikgroente	750
100 gram zoute pinda's	750
1 zoute haring	5000
100 gram rookvlees	7500
1 portie ijs	250
1 reep chocolade	25