Hyperactieve kinderen: wat is druk gedrag?

Druk gedrag kan zich op verschillende manieren uiten. Ieder kind is anders. Druk gedrag verschilt dan ook per kind. Bovendien verschillen ouders in hoe ze het gedrag van hun kind ervaren. De ene ouder vindt eerder iets druk dan de andere. Om toch een beetje te kunnen vergelijken is druk gedrag onderverdeeld in drie kenmerken: overbeweeglijkheid, impulsiviteit en concentratieproblemen. Deze drie eigenschappen worden in onderstaand artikel nader uiteengezet.

Overbeweeglijkheid

Bij druk gedrag denken de meeste mensen vooral aan overbeweeglijkheid. een overbeweeglijk kind is inderdaad voortdurend aan het bewegen: klimmen en rennen, wiebelen, draaien en friemelen. Dit wordt ook wel hyperactiviteit genoemd. Sommige kinderen bewegen ook nog eens onhandig. Ze struikelen en vallen vaak of morsen bij het eten en drinken. Regelmatig gaat er iets kapot of wordt er iets omgegoooid.

Tip 1:
Stevig speelgoed dat tegen een stootje kan is het meest praktisch voor overbeweeglijke kinderen. Een degelijke houten trein kan meer hebben dan een plastic treinbaan met wissels en spoorbomen.

Stil zitten is erg moeilijk voor een overbeweeglijk kind. Vooral op school en tijdens het eten geeft dit problemen. Dan wordt er juist van kinderen verwacht dat ze netjes blijven zitten. Vaak helpt het om ze dan tussendoor opdrachtjes te geven.

Tip 2:
Laat het kind, liefst volgens een vaste afspraak, tijdens de maaltijd even helpen met afruimen of iets uit de keuken halen. Hij mag b.v. na het opdienen de pannenlappen terughangen, of na het eten de toetjes pakken. Ook kun je afspreken dat het kind tijdens het eten even van tafel mag om iets anders te doen vóór het opdienen van het toetje.

Ook rustig spelen of een boekje lezen is er niet bij: drukke kinderen zijn altijd in de weer en draven maar door. Zelfs het mondje staat niet stil. Zelf voelen drukke kinderen een grote onrust van binnen. Rustig zijn vraagt van hen veel energie. Het is belangrijk dat overbeweeglijke kinderen regelmatig de kans krijgen om zich lekker lichamelijk uit te leven.

Tip 3:
Na een periode van concentratie of stil zitten kun je het kind buiten laten sporten, rennen of wandelen. Als het slecht weer is kun je samen stoeien of een wild spelletje doen. Zorg na afloop wel voor voldoende tijd om weer tot rust te komen.

Zelfs bij baby's kun je al verschillen zien in beweeglijkheid. Sommige baby's zijn rustig en gemoedelijk. Ze liggen in hun box te spelen of zitten rustig in hun stoeltje. Andere baby's zijn van het begin af aan druk. Ze kunnen hun onrust alleen uiten door te huilen of met hun armen en benen te zwaaien. Drukke baby's zijn heel alert, snel van slag en hebben vaak geen duidelijke slaap- en eetritme. Ze slapen moeilijk in en worden 's nachts veel wakker.

Tip 4:
Soms kan het helpen de baby voor het slapengaan in een doek te wikkelen of hem stevig in te stoppen. Dat kan een rustig en veilig gevoel geven en het in slaap vallen makkelijker maken. Ook zijn er hangmatjes te koop, sommige drukke baby's worden daar rustig van.

Impulsiviteit

Sommige kinderen doen dingen zonder er over na te denken. Ze zijn heel impulsief. Impulsieve kinderen kunnen bijvoorbeeld niet wachten op hun beurt. Of ze geven al antwoord voor ze de vraag goed hebben gehoord of gelezen. Ze willen altijd meteen reageren. Soms gebeuren er daardoor ongelukken, die variëren van kleine ongelukjes tot ernstige. Door een vriendje aan de overkant van de straat te zien vergeten ze bijvoorbeeld even het rode stoplicht. Of als de deurbel gaat stuiven ze van tafel en gooien daarbij niet alleen hun beker melk om, maar ook hun kleine zusje.

Impulsiviteit heeft te maken met de ontwikkeling van de hersenen. Bij jonge kinderen zijn de remmende systemen in de hersenen nog onvoldoende ontwikkeld. Daardoor reageert een peuter bijvoorbeeld vaak impulsief. Ziet hij een hond, dan wil hij hem aaien. Er gaat bij peuters geen belletje rinkelen, er wordt niet aan de rem getrokken. Dat moeten anderen voor hen doen. Bij de meesten begint de remfunctie van de hersenen zo rond het derde, vierde jaar te ontwikkelen.
Het afleren van impulsief gedrag is moeilijk en kost veel tijd.

Tip1:
Je kunt proberen het kind te leren altijd eerst tot vijf te tellen, een liedje te zingen, voordat het reageert op iets onverwachts. Het is daarbij belangrijk dat je zelf het goede voorbeeld geeft.

Tip 2:
Een andere manier die kan werken is het aanleren van hardop denken. Ook hierbij moet je zelf goed meedoen, zodat het kind begrijpt wat er van hem verwacht wordt. Je kunt dit vergelijken met het leren oversteken: eerst sta ik stil op de stoep, ik kijk naar links, ik kijk naar rechts, ik kijk nog eens naar links, als er niks aankomt kan ik oversteken.

Concentratieproblemen

Veel drukke kinderen kunnen moeilijk hun aandacht op één ding richten. Het kost hen veel moeite om zich ergens op te concentreren. Vooral op school geeft dit problemen. Er wordt vanaf groep 3 van de kinderen verwacht dat ze zelfstandig een opdracht kunnen uitvoeren. Rekensommen b.v., of schrijfoefeningen. Maar voor drukke kinderen is rustig nadenken en de aandacht bij de sommen houden erg moeilijk. Dat heeft te maken met de afleidbaarheid en gevoeligheid voor prikkels (alles wat je ziet, hoort, proeft en ruikt).

Voor een goede concentratie is het nodig dat je je af kunt sluiten voor de dingen om je heen. Kinderen met concentratieproblemen kunnen dat niet. Ze laten zich snel afleiden. Bijvoorbeeld door het geluid van verkeer, een pen die valt, of een ander kind dat zijn neus snuit. Of de plaatjes bij de sommen brengen een kind op het idee te gaan kleuren. Je kunt het ook zo zien: de prikkels om hem heen leiden hem snel af, terwijl de prikkel van de opdracht niet sterk genoeg is om zijn aandacht er bij te kunnen houden. Voor kinderen met concentratieproblemen is het belangrijk dat ze korte, duidelijke opdrachten krijgen die stap voor stap uitgevoerd worden.

Tip 1:
De opdracht: "Ga je maar aankleden" kun je beter opdelen in meerdere deelopdrachten: "Doe je pyjama maar uit, pak je rode trui eens uit de kast, trek nu eerst je broek aan en daarna je trui". Als je iedere stap met een compliment beloont, moedig je het kind aan om zich goed te concentreren.

Tip 2:
Vraag het kind altijd om de opdracht nog even hardop voor zichzelf te herhalen. Je weet dan zeker dat hij de opdracht goed begrepen heeft. Voor schoolwerk geldt hetzelfde: korte taken geven een kind meer overzicht en maakt het makkelijker om de aandacht erbij te houden. Overleg tussen ouders en school is hierin van groot belang.