Ouder-zijn van een kind met een handicap

Iedere ouder wenst natuurlijk dat zijn of haar kind gezond ter wereld komt en gezond blijft. Desondanks worden er jaarlijks kinderen geboren met een aangeboren handicap. Ook raken sommige kinderen gedurende hun leven gehandicapt. Wat voor invloed heeft dit op ouders?

De confrontatie

Er ontstaan als je ouder bent allerlei gevoelens wanneer je als ouder merkt of hoort dat er iets niet goed is met je kind. Alle verwachtingen worden in één klap de bodem ingeslagen. Van de voorstellingen die ouders van hun kind hadden voordat het geboren werd, blijft weinig over.

Nadat men na een langdurig verwerkingsproces eenmaal tot een vorm van aanvaarding is gekomen, blijken er weer andere problemen te ontstaan. Zo houdt de omgeving zich afzijdig: ze weet niet goed hoe ze moet reageren en waaraan de ouders behoefte hebben. Ook komt het nogal eens voor dat ouders niet aan de door hen gewenste informatie kunnen komen.

Eigenlijk kun je stellen dat een gezin met een gehandicapt kind in eerste instantie ook een ‘gehandicapt gezin’ is geworden. Het is een gezin waarin onzekerheid en spanningen vaak een overheersende rol spelen.

Het hangt er natuurlijk wel van af in welke mate het kind gehandicapt is. Het is geen eenvoudige opgave, maar ook voor de ontwikkeling van het kind is het zaak zo snel mogelijk te weten waar men aan toe is. Ouders hebben daar ook recht op, hoe hard het ook zal aankomen.

Emotie

Gevoelens van schuld, teleurstelling, onzekerheid en eenzaamheid treden het meest op de voorgrond bij de ouders.

Schuldgevoelens
Veel ouders hebben schuldgevoelens mbt hun gehandicapte kind. Wellicht zijn die gevoelens voor ons niet goed te begrijpen en naar ons gevoel ook niet altijd reëel, maar ze bestaan wel. Sommige ouders geven hun bepaalde levenstijl aan als oorzaak van de handicap. Er zijn ook ouders die dit wijten aan hun religieuze opvattingen of aan hun seksueel gedrag.

Gevoelens van teleurstelling
Ouders gaan er in principe niet van uit dat zij een gehandicapt kind ter wereld brengen. Maar als het wel het geval is, is dat praktisch altijd een enorme teleurstelling.

De mate van teleurstelling en de verwerking ervan zijn afhankelijk van oa:

• De ernst van de handicap
• Het verwachtingspatroon dat zij van het kind hebben/hadden
• De mogelijke hulp en begeleiding van anderen
• De steun die de ouders bij elkaar kunnen vinden

Onzekerheidsgevoelens
Bij ouders bestaan onzekerheidsgevoelens, niet alleen over de oorzaak van de handicap, maar ook vooral over de ontwikkelingsmogelijkheden van het kind, de wijze van opvoeden en de toekomst.

Gevoelens van eenzaamheid
Doordat familie, kennissen en anderen in eerste instantie niet goed weten hoe zij moeten reageren komt het vaak voor dat contacten met de desbetreffende ouders minder worden. Hierdoor is de kans groot dat het gezin in een geïsoleerde positie terechtkomt en dat gevoelens van eenzaamheid kunnen ontstaan.

De wereld van de ouders kan ook te beperkt blijven omdat ze vaak geneigd zijn om sociale contacten met een vergelijkbare persoonlijke situatie aan te gaan.

Invloed

De invloed van een gehandicapt kind op zijn milieu zal per situatie verschillen en is oa afhankelijk van de ernst van zijn handicap, de draagkracht van zijn opvoeders, de persoonlijkheidsontwikkelingen van zijn broertjes en zusjes en de hulp van buitenaf. De sociale positie van het milieu speelt ook een belangrijke rol.