Flaporen kinderen: door spalken bij baby operatie voorkomen

Flaporen worden ook wel 'zeiloren' genoemd. De medische benaming van flaporen is 'afstaande oren'. Flaporen komen veel voor; ongeveer 5% van de bevolking heeft afstaande oren. Evenveel meisjes als jongens hebben flaporen. Behandeling is afhankelijk van de leeftijd. Flaporen kunnen binnen drie maanden na de geboorte gecorrigeerd worden door spalktherapie. Dit is een relatief nieuwe behandeling, waarmee een eventuele operatie op latere leeftijd voorkomen kan worden.

Flaporen

• Flaporen - definitie
• Vóórkomen flaporen
• Oorzaak flaporen
• Differentiaaldiagnose
• Behandeling flaporen

Flaporen - definitie

Afstaande oren, in de volksmond 'flaporen' genoemd, zijn aangeboren. Flaporen kunnen daarom niet voorkomen worden. Afstaande oren hoeven niet meteen na de geboorte zichtbaar te zijn. Bij iets meer dan de helft is het direct zichtbaar na de geboorte en bij iets meer dan 85% is het zichtbaar op een leeftijd van 6 maanden. Flaporen kunnen voor veel psychische problemen zorgen, vooral omdat kinderen er vaak mee gepest worden. Er wordt van een afstaand oor gesproken als de afstand tussen oorschelp en mastoïd meer dan 2 cm bedraagt.¹ Een afstaand oor is een subjectief probleem; het is namelijk pas een probleem als iemand er zelf last van heeft.

Vóórkomen flaporen

Flaporen komen veel voor. Ongeveer 5% van de bevolking heeft afstaande oren. Evenveel meisjes als jongens hebben flaporen. De aandoening komt in sommige families meer voor, wat impliceert dat genetische factoren een rol spelen. Afstaande oren kunnen erfelijk zijn, maar ook spontaan ontstaan.

Oorzaak flaporen

Flaporen worden veroorzaakt door een aangeboren afwijking van het kraakbeenskelet in het oor en kunnen op twee manieren ontstaan:

• de vouw (antihelix) is plat of niet goed ontwikkeld; of
• het kommetje van het oor (de concha of oorschelp) is te diep, ergo overontwikeld.

Een combinatie van beide afwijkingen is ook mogelijk.

Factoren die kunnen bijdragen aan flaporen zijn:

• afstaan of uitpuilen van het mastoïd;
• afstaan van het onderste deel van het oor;
• een afstaande punt van het bovenste deel;
• een afwijkende spieraanhechting.

Differentiaaldiagnose

Een flapoor moet onderscheiden worden van andere deformaties van het oor, zoals:

• het vraagtekenoor;
• Stahl's oor (ook wel Spock-oor genoemd, vanwege de punten aan de bovenzijde); of
• een loboor (een bij de aanzet smal oor dat geleidelijk breder uitloopt en aan de punt afgerond is).

Bij genoemde afwijkingen staat niet alleen het oor af, maar is ook de vorm afwijkend.

Behandeling flaporen

Afstaande oren kunnen op twee manieren behandeld worden:

• met spalktherapie; of
• met een operatie.

Spalktherapie
De oren van pasgeboren baby’s zijn heel plooibaar, doordat het kraakbeen als gevolg van oestrogene invloeden van de moeder nog vervormbaar is. Hierdoor kunnen de oren met een spalkje en pleisters permanent van vorm veranderen, zonder operatie. Spalken is een simpele, effectieve en weinig invasieve ingreep. Des te eerder ingegrepen wordt om deformaties te behandelen met spalken, des te korter duurt de spalktherapie en des te beter is het resultaat. De spalkjes moeten 24 uur per dag worden gedragen en ze blijven zitten tot het oor zonder spalk in de juiste vorm blijft staan. Bij een baby die ouder is dan drie maanden, kunnen flaporen bijna niet meer via spalktherapie gecorrigeerd worden.

Chirurgische correctie
Bij oudere kinderen heeft spalken geen effect meer en wordt de afwijking operatief hersteld, veelal rond de leeftijd van 5 à 6 jaar. Op die leeftijd zijn de oren volgroeid. Afhankelijk van de ernst van de afwijking, wordt huid, kraakbeen of beide weggehaald. Een operatie waarbij afstaande oren worden rechtgezet wordt 'otoplastiek' genoemd. 'Oto' staat voor 'oor' en 'plastiek' komt van 'plastische chirurgie'. De operatie duurt ongeveer 60 tot 90 minuten en vindt bij kleine kinderen onder volledige narcose plaats. Bij grote kinderen wordt plaatselijke verdoving toegepast. Er bestaat een kans dat de oren weer iets af kunnen gaan staan. Uit onderzoek blijkt dat patiënten die een otoplastiek hebben ondergaan vaak tevreden zijn over het resultaat, ook als het oor nog steeds iets afstaat.²

Noten

1. Dr. J.A.H. Eekhof, dr. A. Knuistingh Neven, dr. W. Opstelten: Kleine kwalen bij kinderen. Elsevier Gezondheidszorg, Maarssen, tweede druk 2009, p.312.
2. Lourenço Gasques, J M Pereira De Godoy, E M T Navarro Cruz: Psychosocial effects of otoplasty in children with prominent ears. Aesth Plas Surg 2008(32);910-4.

Lees verder

• Lente-oren (juvenile spring eruption): rode bultjes oren
• Bijoortje (bij baby): oorzaak, klachten en verwijderen