InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Leven > Welke verschillende soorten dood zijn er?

Welke verschillende soorten dood zijn er?

Welke verschillende soorten dood zijn er? Welke soorten dood zijn er? Er zijn diverse soorten dood te onderscheiden, namelijk de klinische dood, biologische dood en het fenomeen hersendood. Daarnaast bestaan er ook nog de termen juridische dood en burgerlijke dood. Wat houden deze vormen van dood in en is het nog mogelijk om iemand na het intreden van de dood weer tot leven te wekken?

Inhoud


Verschillende soorten dood

In de medische wereld onderscheiden we drie verschillende soorten dood, namelijk de klinische dood, de biologische dood en de hersendood. Daarnaast kennen we ook de term juridische dood. Vroeger was er ook nog een ander soort dood, namelijk de burgerlijke dood. Bij de laatste twee typen dood, hoeft er geen sprake te zijn van iemand die daadwerkelijk is overleden.

Klinisch dood

Als iemand klinisch dood is, is er geen waarneembaar teken van leven meer aanwezig. Hierbij wordt gekeken naar de ABC-methode die door hulpverleners en medici wordt toegepast. Met ABC wordt bedoeld:
  • A = ademhaling
  • B = bewustzijn
  • C = circulatie / bloedsomloop

Iemand is dus klinisch dood als er geen ademhaling waar te nemen is, wanneer iemand bewusteloos is en niet meer reageert op pijnprikkels en als er geen circulatie (bloedsomloop) meer plaatsvindt. De bloedsomloop is eenvoudig te controleren middels capillaire refill. Hierbij druk je hard op de nagel van het slachtoffer. Wanneer je je vinger weghaalt, is het nagelbed wit. Als er geen sprake is van een bloedsomloop, zal het nagelbed wit blijven of zeer langzaam weer roze kleuren. Indien er wél sprake is van bloedcirculatie, dan zal het nagelbed snel weer roze kleuren.

Iemand die geen ademhaling meer heeft zal binnen een paar seconden bewusteloos raken en ook de hartslag/bloedcirculatie zal ermee stoppen. Na het stoppen van de ademhaling en verlies van het bewustzijn lopen de hersenen binnen 4 tot 6 minuten al onherstelbare schade op – dit is ook bij andere organen het geval. Wanneer er echter sprake is van onderkoeling, doordat iemand bijvoorbeeld door het ijs is gezakt, zal de schade aan het lichaam wat later optreden en is de overlevingskans van iemand met klinische dood groter.

Soms lukt het om bij iemand die klinisch dood is de bloedcirculatie weer op gang te krijgen. Dit gebeurt door middel van reanimatie, en zal alleen kans op slagen hebben voor de echte dood optreedt. In medische termen is klinische dood dan ook een toestand van bewusteloosheid waarbij zeer snel een beslissing genomen moet worden om over te gaan op reanimatie. De reanimatie moet ook zo snel mogelijk na het intreden van de bewusteloosheid en het stoppen van de hartslag opgestart worden, om het slachtoffer een zo groot mogelijke overlevingskans te bieden.

Als de reanimatie niet binnen 4 tot 6 minuten opgestart wordt, of als de pogingen tot reanimatie niet lukken, zal spoedig de biologische dood intreden.

Het is wel belangrijk om klinisch dood niet te verwarren met de term hersendood, dit type dood wordt verderop in dit artikel behandeld.

Biologische dood

De biologische dood is een toestand waarbij er geen ademhaling, bewustzijn en circulatie aanwezig is. Het grote verschil tussen de biologische dood en de klinische dood, is dat de ademhaling, bewustzijn en circulatie niet meer op gang gebracht kunnen worden. In de medische wereld wordt ook wel gesproken over ‘hartdood’ als er gesproken wordt over de biologische dood. Dit om eventuele verwarring met de term hersendood te voorkomen.

Hersendood

Als men spreekt over hersendood, bedoelt men het volledige en onherstelbare verlies van hersenfuncties. Hierbij worden ook de functies van de hersenstam en het verlengde merg meegerekend. De persoon die hersendood is, heeft geen mogelijkheid meer om zelfstandig te ademen. Ook kan het lichaam de bloeddruk en de lichaamstemperatuur niet meer reguleren. Een ander kenmerk van hersendood is dat de patiënt niet meer reageert op pijnprikkels van welke aard dan ook. Tevens reageren de pupillen niet meer op licht. Wanneer de beademing van een patiënt die hersendood is gestopt wordt, zullen alle organen en weefsels in het lichaam direct beginnen met afsterven omdat er geen zuurstof en bloed meer door het lichaam vervoerd wordt.

Wanneer een hersendood persoon beademd wordt via een beademingsmachine, kan het hart wel blijven kloppen. Juridisch gezien is hersendood gelijkgesteld aan de dood. Het maakt voor de wet dus niet uit of iemand biologisch dood of hersendood is.

Hersendoodprotocol
Om in Nederland vast te kunnen stellen of iemand hersendood is, of niet, is het zogenoemde hersendoodprotocol in het leven geroepen. Het hersendoodprotocol beschrijft dat er meerdere artsen bij betrokken moeten staan. De testen die middels dit protocol worden uitgevoerd, zijn om te kijken of de hersenschors en hersenstam nog activiteit vertonen. Als er ook maar uit één klein ding blijkt dat er enige vorm van hersenactiviteit is (hoe gering ook), dan kan er nooit vastgesteld worden dat er sprake is van hersendood. Het hersendoodprotocol is onderverdeeld in drie gedeelten, namelijk:

Algemeen onderzoek
Diverse onderzoeken om uit te sluiten of er andere oorzaken van de bewusteloosheid en reactieloosheid van de patiënt zijn. Denk hierbij aan hypothermie, vergiftiging, hypotensie of een andere stoornis of aandoening. In het protocol staat beschreven welke aandoeningen/oorzaken er weggestreept moeten worden voordat er gedacht kan worden aan hersendood.

Klinisch neurologisch onderzoek
Dit onderdeel van het hersendoodprotocol moet altijd uitgevoerd worden door een neuroloog of een neurochirurg. Er wordt gekeken of de pupillen in de oog geen reactie geven op licht, er geen hoestreflex is en of andere reflexen ook afwezig zijn. Als alle vastgestelde reflexen afwezig zijn, kan overgegaan worden op het derde onderdeel van het hersendoodprotocol, namelijk aanvullend onderzoek.

Aanvullend onderzoek
Er worden als eerst drie testen afgenomen (EEG; TCD en CT-angiografie) om te kijken of functie of doorbloeding van de grote hersenen aanwezig of afwezig is. Als bij alle drie een negatieve uitslag is (geen doorbloeding), dan moet ook het ontbreken van spontane ademhaling aangetoond worden. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de apneu-test. Ook wordt de patiënt tijdelijk van de beademingsmachine gekoppeld, om te controleren of de ademhaling niet terugkeert.

Als het volledige hersendoodprotocol is afgerond, en alle testen zijn negatief, dan kan er daadwerkelijk gesproken worden van hersendood.

Orgaandonatie
Als iemand officieel hersendood is verklaard, wordt er nagekeken of de patiënt zich heeft ingeschreven in het nationaal donorregister als orgaandonor. Wanneer iemand zich niet heeft ingeschreven als orgaandonor, zal er contact worden opgenomen met de familieleden, en wordt aan hen gevraagd of de patiënt organen mag doneren. Als er akkoord wordt gegeven, zal de patiënt naar de operatiekamer gebracht worden, en zullen de benodigde organen (waar toestemming voor is gegeven) uit het lichaam van de patiënt gehaald worden en naar de ontvanger gebracht worden. Op het moment dat alle organen uit het donorlichaam gehaald zijn, zal de beademing gestopt worden en zal er een biologische dood intreden.

Juridisch dood bij hersendood

In Nederland kennen we ook nog de term juridische dood. Deze vorm van dood is gelijk aan de hersendood. Iemand die hersendood is, is dus voor de wet ook dood. De vitale lichaamsfuncties als ademhaling en hartslag kunnen nog gaande worden gehouden middels hart-longmachines. Bij deze vorm van dood is het in de Nederlandse wet vastgelegd dat de organen van de juridisch dode of hersendode patiënt verwijderd kunnen worden ten behoeve van orgaantransplantatie.

Juridisch dood bij vermissing

Daarnaast kan in Nederland de term juridisch dood ook gehanteerd worden als iemand langdurig vermist is. Het gaat hierbij om een vermissing die vaak al langer dan vijf jaar gaande is. Na een lange periode van vermissing, kan er via de rechtbank een verklaring juridische dood aangevraagd worden, terwijl er nooit een stoffelijk overschot (dood lichaam) gevonden is. Deze manier van juridische dood maakt het mogelijk om de vermiste persoon uit het bevolkingsregister te schrijven. Er is bij wet dan sprake van een officiële doodverklaring.

Doordat er bij langdurige vermissing geen lichaam boven water komt, is het voor de familie erg lastig om een hoofdstuk af te sluiten. Door op dit moment een juridische dood aan te vragen, kan de familie het deels afsluiten. Rekeningen van de vermiste persoon kunnen opgeheven worden, eventuele bezittingen als auto’s of woningen kunnen worden verkocht en dergelijke. Ook de erfenis van de vermiste persoon die juridisch dood verklaard is, kan verdeeld worden onder de mensen die hier recht op hebben.

Burgerlijke dood

De burgerlijke dood is geen officiële dood, maar werd in het verleden als straf opgelegd door de rechtbank. Bij een burgerlijke dood verloor iemand al zijn rechten en bezit. Dit terwijl de veroordeelde nog in leven was. De burgerlijke dood is sinds 1831 in Nederland afgeschaft en in 1992 officieel uit het Nieuw Burgerlijk Wetboek geschrapt.

De overheid beschouwde iemand die burgerlijk dood was als echt dood. Dit had voor de persoon die deze straf kreeg opgelegd grote gevolgen. Zijn vermogen werd verdeeld over de erfgenamen, als de persoon in kwestie getrouwd was, werd het huwelijk ontbonden. Ook kon hij geen contracten meer afsluiten, kon geen huis meer kopen of huren. Daarnaast was het vinden van werk erg lastig, omdat de burgerlijk dode in principe niet meer bestond. Bovendien was het ook zo dat iemand die deze straf had opgelegd niet meer kon getuigen in de rechtbank.

Iemand die burgerlijk dood was, was zijn leven bovendien niet zeker. Zeer regelmatig werden burgerlijke doden vermoord. Als de dader bekend was, bleef deze ongestraft. Dit omdat het wettelijk gezien onmogelijk was om iemand te vermoorden die burgerlijk dood was en dus – volgens de overheid – niet bestond.
© 2017 Infodebster, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De verschillende soorten doodDe verschillende soorten doodEr bestaan verschillende soorten dood. Zo kun je hersendood zijn, klinisch dood, biologisch dood of juridisch dood. Wat…
Hersendood, echt doodHersendood, echt doodHersendood treedt op wanneer de hersenen geen functies meer kunnen uitvoeren door onherstelbare schade. Op een EEG is ge…
Sterven en doodSterven en doodWe moeten er allemaal vroeg of laat aan geloven, we gaan allemaal een keer dood. Vrouwen hebben geluk, die leven gemidde…
Zinvol leven: dood en verdrietVoor bijna iedereen is de dood een verschrikkelijk iets. Het is onpeilbaar en onvermijdelijk. Dit is begrijpelijk omdat…
Het paard van ome LoeksHet paard van ome Loeks dankt zijn bekendheid aan het standbeeld van hem dat te vinden is op het Centraal Station van Gr…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Didier Descouens / Wikimedia Commons
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Dood
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Klinisch_dood
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Hersendood
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Burgerlijke_dood

Reageer op het artikel "Welke verschillende soorten dood zijn er?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Infodebster
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Leven
Bronnen en referenties: 5
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!