De gevolgen van chronische stress voor je lichaam

Stress is een reactie van je lichaam dat op een fysieke of emotionele wijze belast wordt. Het lichaam reageert op stress door onder andere de bloeddruk en de hartslag te verhogen. Dit is een soort alarmmechanisme dat het lichaam voorbereidt op een nieuwe situatie. Als dit alarmmechanisme op lange termijn blijft voortduren, kan dit leiden tot chronische stress waardoor de kans op hartproblemen verhoogt. Om stressbestendig te worden komt het er op aan om enkele mentale vaardigheden te ontwikkelen.

Hoe onstaat stress?

Als we op fysieke of mentale wijze worden belast, dan reageert ons lichaam met een aantal reacties. Het lichaam bereidt zich voor op een vecht-vlucht-reactie. Het lichaam gaat dan de bloeddruk en de hartslag verhogen. Ook gaat het de ademhaling aanpassen en bepaalde hormonen aanmaken. Bovendien stijgt de spierspanning van je lichaam en wordt er extra suiker en vet gemobiliseerd als extra energiebron in geval van nood.

Het doel hiervan is het mobiliseren van energie zodat je lichaam zich zo goed mogelijk kan aanpassen aan de nieuwe situatie en effectief blijft functioneren. Het autonome zenuwstelsel gaat adrenaline produceren en in de hersenen gaat cortisol aangemaakt worden. Dit is een soort alarmmechanisme dat op korte termijn heel effectief is, maar op lange termijn voor een chronisch probleem kan zorgen.

Wanneer heb je chronische stress?

Het alarmmechanisme van stress is normaal gezien van korte duur. Wanneer het gevaar geweken is, gaat het lichaam terug naar een soort rusttoestand waarin het evenwicht hersteld wordt. Wanneer dit niet gebeurt, bestaat het gevaar voor chronische stress. We spreken van chronische stress wanneer deze reacties van het lichaam bijna constant gebeuren, met andere woorden wanneer de stress blijft aanhouden.

In dat geval wordt het systeem voortdurend geprikkeld en raakt als het ware oververhit. Als je chronische stress hebt, dan heb je verhoogde adrenaline-spiegels. Op het einde van de werkdag hebben chronisch gestresseerden bijvoorbeeld duidelijk een hogere adrenalinespiegel dan niet-chronisch gestresseerden. Dat is omdat het lichaam de nadelige effecten van de groeiende vermoeidheid wil tegengaan.

Stessbevorderende factoren

Er zijn enkele factoren die stress kunnen bevorderen zoals een veeleisende baan of aanhoudende gezinsproblemen. Wie bijvoorbeeld jarenlang frustraties heeft op het werk en geen steun vindt bij collega's of vrienden, kan last krijgen van chronische stress. Maar anderzijds kunnen ook werklozen chronisch gestresseerd geraken, omdat ze het gevoel van controle over hun situatie hebben verloren. In deze situaties - zowel voor de werkende als de werkzoekende persoon - komt er op neer dat gevoelens van angst ontstaan omdat ze geen invloed meer lijken te hebben op hun eigen situatie.

De mogelijke gevaren van chronische stress voor je lichaam

Als je last hebt van chronische stress, dan kan het gebeuren dat je bloeddruk permanent verhoogd is. Ook je hartfrequentie kan verhogen en de kans op hartritmestoornissen wordt groter. Bovendien vermindert de variabiliteit van de hartslag. Omdat je hartslag ontregeld is door de chronische stress, gaat hij minder nauwkeurig afgestemd zijn op de noden van de situatie, zoals inspanning en ontspanning. Hartproblemen komen veel voor bij chronisch gestresseerde mensen.

Bovendien hebben veel van deze mensen maag-en darmklachten. Chronische stress zet ook de maag- en darmactiviteiten onder druk. Verder spreken vele mensen van psychologische vermoeidheid en worden ze geplaagd door lage rugpijn. Het risico op ziektes wordt groter wanneer er nog andere risico-factoren aanwezig zijn zoals zwaarlijvigheid, diabetes, of overmatig alcohol- en tabakgebruik.

Hoe kan je chronische stress vermijden?

Om chronische stress te vermijden komt het erop aan om een soort weerstand te ontwikkelen tegen mogelijke problemen of tegenslagen. Belangrijk hierbij is om een aantal vaardigheden aan te leren om stressbestendig te worden. Een van die vaardigheden bestaat erin om afstand te kunnen nemen en de dingen los te laten. Als je afstand neemt van je situatie, krijg je een beter zicht op je problemen. Wat je hierbij kan helpen, is het controleren van je ademhaling. Als je rustiger kan ademen, kan je ook rustiger denken.

Een andere mogelijkheid om stressbestendig te worden is je te concentreren op een bepaald doel dat beheersbaar blijft. Je moet als het ware de indruk krijgen dat je je eigen leven en situatie kan beheersen. Op die manier kan je je richten op een doel dat je probeert te bereiken. Als bepaalde doelstellingen niet meer bereikbaar lijken, kan je nog altijd je houding aanpassen. Want het belangrijkste om stress te vermijden, is dat je je gedrag en levenswijze aanpast aan wat voor jou haalbaar is.