De Blauwalg in zwemwateren

Volgens de Europese Zwemwaterrichtlijn moeten alle zwemwaterlocaties in 2015 in ieder geval beoordeeld zijn met ‘aanvaardbaar’. Dit is de resultaatverplichting die de Europese Zwemwaterrichtlijn. Dit is niet het enige, vervolgens wordt namelijk verwacht dat de wateren die ‘aanvaardbaar’ zijn beoordeeld, zullen worden verbeterd naar de beoordeling ‘goed’ of zelfs ‘uitstekend’. Dit geldt niet alleen voor Nederland, maar voor alle lidstaten van de Europese Unie.

Algemene regelgeving

De nieuwe Europese zwemwaterrichtlijn is vanaf maart 2006 van kracht. Nederland heeft ongeveer 650 zwemwaterlocaties waarop het betrekking heeft. Hierbij gaan ze uit van vier kwaliteitsklassen: ‘uitstekend’, ‘goed’, ‘aanvaardbaar’ of ‘slecht’. Die kwaliteitsklassen worden toegepast om het zwemwater in Nederland te beoordelen.

Taken
Het is de taak van de provincie om de wateren aan te wijzen. Elk voorjaar moeten provincies opnieuw de wateren aanwijzen. De provincies doen dit door middel van het opstellen van een lijst met zwemwaterlocaties. De provincie krijgt daarmee ook gelijk de taak om de burgers van hun provincie te informeren over de kwaliteit van het zwemwater. Ze geven hiermee voorlichting over de provinciale zwemwateren en relevante informatie over de locaties. Ze geven ook informatie weer op de locaties zelf. De provincie moet dan ook het zwemadvies geven. Zij kunnen hiermee dus ook een negatief zwemadvies geven of zelfs een zwemverbod afkondigen.

Het badseizoen
Het badseizoen geldt van 1 mei tot 1 oktober. In de periode wordt door de waterbeheerder van de zwemlocatie, het zwemwaterkwaliteit in beeld gebracht. Tijdens en na de afloop van het seizoen worden de kwaliteitsgegevens van het water gerapporteerd aan de provincie. In Nederland kennen ongeveer 650 officieel aangewezen zwemwaterlocaties. Van die 650 wateren liggen er ongeveer 220 in de Rijkswateren. Van deze wateren verzorgt de Rijkswaterstaat het beheer van het kwaliteit van het water.

De feiten en de situatie

Het zwemwater in Nederland was vorige zomer (2009) sterker vervuild dan in afgelopen tien jaar was gebeurd. Uit de onderzoeken van de Europese Commissie bleek dat de 42 zwemwateren en vier kustgebieden niet aan de minimale EU-normen voldoen. Dit is schrikbarend, zeker gezien het feit dat de wet al sinds 2006 van kracht is.

Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat 46 van de watermonsters niet aan de Europese normen voldoen. Dit betekent 7% van de geteste zwemwatergelegenheden. Er is gebleken dat er te veel bacteriën in het water zitten, maar het was niet genoeg om risico’s voor de menselijke gezondheid te vormen. Ze hoefden dus niet gesloten te worden voor publiek. In 2008 voldeden 1,1% meren en plassen niet aan de minimumnormen en in 2009 7,6%. In 2009 was de vervuiling met 6,5% gestegen in vergelijking met 2008.

De Europese Commissie
Uit de onderzoeken van Europese Commissie is het gebleken dat het percentage in 2002 onder de 5% was. De grote oorzaken van deze stijging heeft waarschijnlijk te maken de sterke regenval na een droge periode. Er spoelt dan veel troep in de riolen. De riolen kunnen zoveel water niet aan en stromen zo het zwemwater in.

In 2009 was de kwaliteit van het zeewater beter gesteld dan de kwaliteit van het zoete water, ook in zee constateerden de onderzoekers een verslechtering ten opzichte van eerdere jaren. De zee was sterk vervuild en scoorde 4,4% onder de norm, terwijl het in de voorgaande jaren juist erg goed ging. De voorgaande jaren scoorden maar weinig kustplaatsen onder de Europese norm.

De gevolgen

Wanneer er aan de zomer wordt gedacht, dan denkt met al gauw aan de zon, de zee en het strand. Dat zorgt er voor dat mensen zich aangetrokken voelen tot het zwemmen in openbare wateren. Het is daarom zo belangrijk dat die gebieden goed worden gereinigd, want zwemmen in vervuild water kan grote gevolgen hebben voor de gezondheid. Daar zit men natuurlijk niet op te wachten.

Vervuild zwemwater kan besmet zijn met ziekmakende micro-organismen of virussen. Door de ziekmakende micro-organismen die van nature in het water voorkomen kan zwemmersjeuk, oorklachten, de ziekte van weil, buikvliesontsteking en blaasontsteking optreden bij mensen. De voornaamste oorzaken van deze gevolgen ontstaan door incidentele( af en toe) lozing van ongezuiverd rioolwater. Lozing van rioolwater is niet de enige reden van deze gevolgen. Ook meest, afkomstig van landbouw, vervuilt het oppervlaktewater; sommige algen die hierdoor in het water komen kunnen giftige stoffen produceren. De blauwalgen kunnen op deze manier vooral bloeien. Zij voeden zich met bepaalde stoffen, dat grote negatieve gevolgen kan meebrengen voor mensen.

Gezondheidsklachten
Enkele voorbeelden als gevolg van vervuild zwemwater zijn maagdarmontsteking, huidklachten, en oor- of oogontsteking veroorzaken. De groepen die het meeste risico lopen bij vervuild zwemwater zijn: kinderen, ouderen, zwangere vrouwen, wegens hun grotere gevoeligheid voor infectieziekten.

De enorme groei van blauwalgen is één van de grootste gevolgen van het vervuilde zwemwater. De Blauwalgen zijn giftig en zorgen voor troebel en stankoverlast. De giftige blauwalgen zijn het meest aanwezig in het zomerseizoen. De blauwalgen bevinden zich in water zonder sterke stroming. Dit kan tot grote overlast zorgen voor o.a. zwemmers en bedrijven. Naast stankoverlast produceren blauwalgen ook microcystines. De microcystines kunnen maag- en darmklachten veroorzaken bij mensen, maar ook huidsklachten, misselijkheid, diaree, buikpijn, geïrriteerde ogen en leverschade.

Men moet opletten op de veiligheid van kinderen en van henzelf. De waarschuwingen die bij wateren zijn aangegeven, zijn er ter bescherming van de burger. Zo kan er veilig genoten worden van de zomer.