Eetstoornissen: Anorexia Nervosa

Onze voorouders overleefden in een wereld waarin het voedsel niet voor het opscheppen lag, hierdoor werden ze heel effficiënt in het omzetten van calorieën in vet, wanneer er voedsel in overvloed was. Dit om een buffer op te bouwen tegen de periode van voedselschaarste.

Eetstoornissen

Ons lichaam en onze geest zijn niet voorbereid op de verleidingen van de koelkast of op een wereld waarin men zich niet meer lichamelijk hoeft af te beulen in de drang om te overleven. In de huidige samenleving waarin voedsel in overvloed aanwezig is, zien we daar een aantal onvermijdelijke gevolgen van. Een groot deel van de bevolking is te zwaar. Daarnaast veranderen de normen over schoonheid. Mager en fit worden hoger gewaardeerd en sterker geïdealiseerd dan ooit tevoren. We zitten verward in een net van gemengde boodschappen: graatmagere modellen sieren de covers van glossy’s vol staan met verleidelijke voedselreclarne.

Heel veel mensen doen aan de lijn, “Sonja Bakkeren” is een werkwoord geworden en betekent “ik dieet” ,gewoonlijk is dat een zinloze oefening. We eten steeds meer vetloos en drinken suikervrije drankjes maar het gemiddeld gewicht van de bevolking blijft stijgen. Mensen doen heldhaftige pogingen om af te vallen, alleen om daarna weer aan te komen en soms zelfs nog zwaarder te worden dan eerst, het zogenaamde jojo-effect. Het menselijk lichaam is zodanig geprogrammeerd dar men moeilijk voor altijd gewicht verliest.

Wanneer we afvallen, reageert ons lichaam alsof het voor uithongering staat, het gaat calorieën vasthouden door het energieverbruik efficiënter in te richten en de stoftwisselingssnelheid te verlagen. Resultaat er wordt een buffer vet opgebouwd.

We herkennen de dag van vandaag twee eetstoornissen namelijk anorexia nervosa en bulimia nervosa.Iemand met anorexia nervosa heeft een zeer laag lichaamsgewicht ten gevolge van een zelfopgelegde uithongering. Bij vrouwen leidt dit ook tot het stoppen van de menstruatie. Mensen met bulimia nervosa volgen een patroon van vreetbuien gevolgd door onaangepast en schadelijk gedrag ter compensatie. Dit kan zijn, zelfopgewekt braken, uitzinnige lichamelijke inspanning in de sportschool en misbruik van laxerende en/of vochtafdrijvende middelen. Deze mensen zitten gewoonlijk op een normaal of iets boven gemiddeld gewicht. Het onderliggend verband tussen anorexia nervosa en bulimia nervosa is dat beide stoornissen worden gekenmerkt door een alles- overheersende kijk op de omvang en vormen van het lichaam.

Anorexia nervosa

Het is van het allergrootste belang om de tekenen en symptomen van anorexia nervosa in een vroeg stadium te onderkennen, omdat door onmiddellijk ingrijpen een verschrikkelijke afloop en zelfs overlijden veel gemakkelijker te voorkomen valt. Veel mensen met deze kwaal kunnen of willen niet onder ogen zien dat hun lichaam langzaam aan het verdwijnen is, ondanks de uitingen van bezorgdheid van iedereen om hen heen en de ondubbelzinnige boodschap van meetlint en weegschaal. Ook ontkenning is een kenmerkend aspect van deze stoornis, evenals het onvermogen om het gevaar te zien voordat het te laat is om er actie tegen te ondernemen.

De kenmerken van anorexia zijn :

1. Het gewicht is door een ontzaglijke angst om dik te worden veel lager dan het zou moeten zijn.
2. De waarneming van het eigen lichaam is in een van de volgende opzichten verstoord:
3. De patient voelt zich nog steeds dik ook al is zij of hij duidelijk te licht.
4. De patient negeert de ernstige gevolgen van het ondergewicht voor zijn of haar gezondheid of het gevoel van eigenwaarde hangt volledig af van het gewicht of de vormen van het lichaam.
5. Bij vrouwen geldt ook dat de menstruatie ophoudt.

Bij anorexia nervosa worden we al meteen op het verkeerde been gezet door de onjuiste naam van deze stoornis. Het woord ‘anorexia’ betekent letterlijk eetlustverlies, maar mensen met anorexia verliezen hun eetlust niet. Integendeel, ze rammelen van de honger, maar mogen van zichzelf niet eten zonder er verschrikkelijke schuldgevoelens bij te hebben. Gevolgd door een of andere “boete” doening(zoals overgeven, een laxerend middel gebruiken of als een gek gaan trainen) ter compensatie van de genuttigde calorieën.

Eten wordt gelijk gesteld aan vraatzucht en zwakte, terwijl voedsel ontzeggen een soort verheven staat van vergeestelijking en zelfbeheersing gaat vertegenwoordigen.
Een typisch kenmerk van anorexia nervosa is dat het heel onschuldig begint als ‘normaal’ lijnen, maar zich ontwikkelt tot een strikte beperking van de calorieopname, naast krachtdadige en langdurige lichamelijke inspanning.

Het weinig eten en de overdadige lichaamsbeweging krijgen iets dwangmatigs. Calorieën worden tot in het absurde geteld, waarbij het voedsel nauwgezet wordt gewogen alvorens te worden geconsumeerd. Veel van de bijkomende problemen van anorexia nervosa zijn dezelfde als die men bij onvrijwillige uithongering ziet: ophouden van de menstruatie, buikpijn, droge huid, geelzucht, kouwelijkheid en constipatie. Bij sommige mensen met de stoornis verschijnt een fijne haargroei op het lichaam, die lanugo wordt genoemd.

Behandeling

In haar ernstigste vorm kan anorexia nervosa leiden tot de dood intreedt. Dit is meestal het gevolg van het uitvallen van meerdere organen en/of een ernstig verstoorde elektrolyrenbalans veroorzaakt door uithongering. Na medische stabilisering van de toestand van de patiënt is beëindiging van de uithongering verreweg de eerste prioriteit, want voorwaarde om de psychische en medische complicaties van de stoornis te kunnen behandelen.

Vanwege de taaie ontkenning van de patiënt en diens doodsangst voor calorieën stuit het keren van het uithongeringsproces vrijwel altijd op aanhoudend verzet. Het is van levensbelang om dan goed duidelijk te maken dat verdere uithongering vermoedelijk tot de dood zal leiden en derhalve niet kan worden geaccepteerd. In het begin wordt bij het hetstelproces gewoonlijk gebruik gemaakt van vloeibare voedingssupplementen. In sommige gevallen, en in het bijzonder wanneer de betrokkene niet in staat (of weigerachtig) is om te eten, is een neussonde noodzakelijk.

Bij de volgende stappen komen psycho-educatie, gedragsmodificatie en cognitieve therapie aan de orde, die alle gericht zullen zijn op het vormen van gezondere eetgewoonten en een betere kijk op het eigen lichaam. De behandeling van anorexia nervosa ligt voor een groot deel op het terrein van de psycho-educatie, wat betreft onderuit halen van de dogma’s van de patiënt met betrekking tot voedsel en lichaamsgewicht en het aanbieden van een gezond, niet verstoord alternatief.

De cognitieve gedragstherapie begint met de contractuele verplichting om aan te komen, waarbij de verwachting is dat er elke week een pond of twee bijkomt. De cognitieve therapie richt zich op het identificeren en aanpakken van uw verstoorde denkpatronen met betrekking tot voedsel en het model van het lichaami.

Behandeling van anorexia nervosa met medicijnen heeft niet bijzonder veel succes opgeleverd. Hoewel een breed assortiment aan medicijnen is uitgeprobeerd, heeft geen enkele overtuigend bewezen gewichtstoename te bevorderen. Antidepressiva kunnen effect boeken wanneer de anorexia nervosa door depressie-symptomen wordt vergezeld. © 2007 - 2009 Sophocles, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 08-11-2007, laatst gewijzigd op 09-11-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sophocles is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Aandoeningen: anorexia en boulimia nervosa: Wanneer iemand aan een eetprobleem lijdt, wil dit niet perse zeggen dat men heel mager is. Je kunt ook dik zijn of daartussenin. Mensen met een eetstoornis zijn dw…
• Anorexia nervosa: Eetstoornissen, ze ontstaan door cultureel maatschappelijke factoren zoals het modebeeld van tegenwoordig dat slank zijn mooier is. Sociale factoren dragen hun steentje bij, het wordt megeg…
• Anorexia en Boulimia Nervosa: Iedereen heeft wel eens van de eetstoornissen Anorexia en Boulimia Nervosa gehoord. Veel mensen weten er dus wel het nodige van af, maar er zijn nogal eens onenigheden over wat…
• "Sonja Bakkeren" als afwisseling: Er wordt veel geschreven over afvallen. Sonja Bakker is op dit moment erg populair. Veel kritiek heeft zij te verduren van gerenomeerde diëtisten. Dit is logisch, want als j…
• Leren leven met boulimie: Mensen met boulimie maken zich ernstig zorgen over hun gewicht, lichaamsvorm en zelfbeeld. In plaats van rustig te lijnen, hongeren ze zich een paar dagen uit en beginnen dan onbehe…