Griep, beproeving onder de dekens

In Nederland krijgen jaarlijks tienduizenden mensen de echte griep. Wie griep heeft ligt onder zes dekens nog steeds te klappertanden van de koorts, voelt overal pijn en heeft niet de kracht zich te verroeren. Hoewel griep onschuldig is voor gezonde mensen zijn vooral bejaarden en chronisch zieken kwetsbaar voor complicaties die zelfs tot de dood kunnen leiden. Ondertussen waarschuwen virologen voor een influenza-pandemie, een wereldwijde uitbraak van griep dat miljoenen slachtoffers zal eisen.

Kenmerken griep

Griep oftewel influenza is een acute luchtweginfectie veroorzaakt door het specifieke influenzavirus type A, B of C. Het A-virus geeft de ernstigste griep. Veel ziekten zijn verwant aan de echte griep en zijn er daarom ook moeilijk van te onderscheiden. In de volksmond heet het 'griep' maar in de praktijk is het dat meestal niet. De echte griep kenmerkt zich in elk geval door de volgende symptomen:

• Acuut begin. Je voelt je binnen enkele uren erg ziek worden.
• Koorts
• Koude rillingen
• Verspringende pijnen overal in het lichaam
• Algehele malaise
• Loopneus, keelpijn
• Hoofdpijn
• Droge hoest

Incubatietijd griep

Meestal is er een herkenbare epidemie aan te wijzen maar dat hoeft niet. Het influenzavirus is erg besmettelijk en wordt veelal overgebracht door hoesten, in elkaars nabijheid zijn of elkaar een hand geven. Griep treedt gewoonlijk op in de winter en in het vroege voorjaar. Na het binnenkrijgen van het griepvirus kan het tot zeven dagen duren voordat je ziek wordt, maar gewoonlijk krijg je de eerste symptomen na twee tot drie dagen. De dagen vanaf het moment van besmetting tot de uitbraak van de ziekte heet incubatietijd. Tijdens deze incubatietijd kun je zonder het te weten andere mensen besmetten.

Rillen en zweten

Griep is bij gezonde mensen doorgaans onschuldig en duurt drie tot vijf dagen, hoewel het soms nog weken kan duren voordat je je volledig hersteld voelt. Je hoeft bij griep niet perse op bed te blijven maar in de praktijk zal dat wel gebeuren want de lamlendigheid maakt dat zitten te vermoeiend is en je de neiging hebt om steeds te gaan liggen. Aan bed gekluisterd dus. Rillingen zijn een teken dat de lichaamstemperatuur oploopt. Je kunt in korte tijd van een normale temperatuur naar 39 graden of meer gaan. Transpiratie is het omgekeerde en gebeurt als de temperatuur weer gaat zakken. Deze ril- en zweetaanvallen doen zich beurtelings voor. Zweten is een goed teken en meestal voel je je stukken beter na een transpiratie-aanval.

Middelen bij griep

Aan griep is helaas niet veel te doen, behalve symptoombestrijding. Om de koorts te verlichten is paracetamol of aspirine aangewezen. Bij kinderen bij voorkeur paracetamol. Deze middelen halen de koorts kunstmatig omlaag, het lichaam gaat transpireren en je voelt je een stuk opknappen. Antibiotica is niet werkzaam bij griep, ook niet preventief en ook niet bij bijvoorbeeld astma-patienten. Soms worden anti-virale middelen gegeven maar dit gebeurt alleen als de patient een niet goed functionerend immuunsysteem heeft, zoals bij HIV. Vitamine C is niet werkzaam als het pas wordt genomen als de griep er al is.

Wat te doen bij griep

De eetlust zal verminderd zijn maar probeer ruim te drinken en inspanning te vermijden. Zorg voor voldoende nachtrust, warmte en ontspanning. Bij een plotselinge tweede temperatuurstijging is het zinvol de arts te raadplegen in verband met mogelijke complicaties. Doe dit ook in het geval van benauwdheid en kortademigheid, het opgeven van erg veel slijm en een koorts die langer dan vijf dagen duurt. Bij kinderen is het zinvol eerder aan de bel te trekken, vooral als het kind koorts heeft boven de 39 graden die na drie dagen nog steeds aanhoudt, als het kind braakt en/of weigert te eten.

Werking griepprik

Het griepvirus vormt een zware belasting voor het afweersysteem van het lichaam. Een bijkomende besmetting door bacterien kan een gevolg zijn, waarna de klachten verergeren en er complicaties kunnen ontstaan. Een bekende complicatie is longontsteking. Een andere is bronchitis of middenoorontsteking. Kwetsbare mensen uit risicogroepen kunnen hiermee te maken krijgen. Om dit zoveel mogelijk tegen te gaan zijn er vaccinaties beschikbaar. De bekende griepprik bevat dode of ernstig verzwakte influenzavirussen. Deze kunnen de ziekte in principe niet meer veroorzaken, maar verhogen wel de weerstand van het lichaam tegen griep en zorgen ervoor dat een toch opgelopen griep milder verloopt. De griepprik kan bij de huisarts worden aangevraagd en kan alleen werkzaam zijn als het voor het griepseizoen wordt gegeven.

Preventieve vaccinatie wordt aanbevolen en aangeboden in de volgende gevallen:

• Verminderde weerstand tegen infecties, bijv. bij HIV-infectie, recente beenmergtransplantatie, tijdens cytostaticabehandeling of radiotherapie, hematologische nieuwvormingen.
• Personen verblijvend in verpleeginrichtingen en verzorgingsinstellingen, dus ook personeel.
• Personen ouder dan 65 jaar.
• Diabetes mellitus, type 1 en 2.
• Chronische nierinsufficientie: dialyse- en niertransplantatie.
• Longaandoeningen zoals astmatische bronchitis, chronische bronchitis, longemfyseem, longtumoren, ademhalingsstoornissen, longfibrose.
• Hartaandoeningen zoals ritmestoornissen, klepgebreken, doorgemaakt hartinfarct, angina pectoris.

Vaccinatie tegen griep

Vaccinatie gebeurt bij de huisarts jaarlijks in eind oktober/begin november en is gratis voor alle risicogroepen. Val je niet in een risicogroep maar wil je toch de griepprik dan kan dat tegen vergoeding. De griepprik beschermt zes maanden. Indien er echter op de dag van inenting sprake is van koorts of een acute ziekte mag er niet worden gevaccineerd. Bij allergie voor kippe-eiwit moet de arts vooraf worden geraadpleegd. Er wordt geprikt in de bovenarm. Een bijwerking van de inenting is roodheid, zwelling en pijn op de prikplek. Soms voelt men zich 1 a 2 dagen na inenting vreemd of licht ziek. Kinderen jonger dan 6 jaar worden tweemaal gevaccineerd met een pauze van vier weken mits het de eerste keer is dat ze de griepprik krijgen.

Risicovermindering

Het griepvirus muteert en krijgt een andere structuur waardoor elk jaar een nieuw vaccin wordt ontwikkeld. De wereldgezondheidsorganisatie coordineert de samenstelling van een nieuw vaccin welke wordt gemaakt om werkzaam te zijn tegen de verwachte virussen. Nu al wordt er door wetenschappers gewerkt aan medicijnen die de virussen in de komende jaren moeten verslaan. De inenting reduceert het aantal complicaties voor alle leeftijden met 75%. Het risico op overlijden ten gevolge van de complicaties bij griep vermindert met 75% bij volwassenen en 30-70% bij ouderen. Twintig procent van de Nederlanders krijgt de griepprik.

Griep-pandemie

Grote, wereldwijde griepepidemieen oftewel pandemieen worden veroorzaakt door een nieuw soort virus waar nog niemand weerstand tegen heeft. Hierdoor kan het virus zich snel verspreiden, zoals bijvoorbeeld voorkwam in 1890 en in 1919. Deze laatste werd als eerste door Spanje erkend en wordt daarom 'Spaanse griep' genoemd, met een dodental van 20 tot 100 miljoen mensen wereldwijd. In 1957 vond de Aziatische griep plaats en in 1968 de Hong Kong griep.
Een pandemie doet zich dus voor als er plotseling een hele nieuwe griepvariant ontstaat. Een dergelijke griep als een razende om zich heen, dit in tegenstelling tot een epidemie, waarbij wel bekend is om welk virus het gaat. Pandemieen kunnen alleen ontstaan uit een nieuw subtype van het type A virus. Virologen vrezen dat het vogelgriepvirus H5N1 op den duur zal veranderen in zo'n levensgevaarlijke, menselijke griepvariant. Zij waarschuwen dat zich binnen veertig jaar een nieuwe pandemie zal voordoen en miljoenen slachtoffers zal eisen.

Slachtoffers griep

Veel mensen zeggen dat ze ondanks de griepprik nog steeds griep krijgen, echter deze griep is niet de echte influenza maar een andere, op griep gelijkende infectie die valt onder de verkoudheidsvirussen. Dit soort infecties geeft meestal een minder scherp verlopend ziektebeeld met een onduidelijker begin, een lagere koorts (meestal enkel verhoging) en soms wekenlange symptomen waarbij de patient nog wel in meer of mindere mate kan functioneren. Bij echte griep is dat vrijwel niet mogelijk.
Tussen 5 en 15% van de mensen in de wereld krijgt jaarlijks griep. Daar zitten per jaar ongeveer 80.000 Nederlanders bij. Elke winter kent Nederland wel een of meerdere griepepidemieen waarbij er tussen de duizend en tweeduizend mensen sterven aan de gevolgen van griep. Het overgrote deel van de slachtoffers zijn bejaarden en het resterende deel zijn patienten met een chronische ziekte. © 2008 - 2009 Astrid-d-g, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 04-01-2008, laatst gewijzigd op 29-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Astrid-d-g is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Medisch Eigenstart, Ziekten Startpagina Be, Gezondheid 2link Be, Medisch wetensch. ws en B9 Ziekten Infecties.

Verwante artikelen

• Weer tijd voor de griepprik: Het is weer tijd voor de griepprik. De periode half oktober tot half november is dé tijd om de griepprik te halen. Maar wat is de griepprik nu eigenlijk? Waarom zou ik een griepp…
• De griep (influenza): Officieel heet de griep "Influenza". Bij griep is er sprake van een luchtweginfectie die veroorzaakt wordt door het influenza virus. Er zijn verschillende soorten influenze virussen, da…
• Vaccinatie tegen het griepvirus: Elk jaar krijgt één op de tien mensen griep. Gezonde mensen kunnen al behoorlijk ziek worden van het griepvirus. Maar voor risicogroepen kan het griepvirus extra gevaarlijk z…
• Griep (influenza): Griep is voor iedereen waarschijnlijk een bekende ziekte. Een volwassene maakt het ziektebeeld gedurende zijn leven enige malen door. Opname in een ziekenhuis is zelden noodzakelijk omdat…
• Natuurgeneeskunde: Griep (influenza), Mazelen: De karakteristiekste kenmerken van alle soorten griep zijn: hoofdpijn, je akelig voelen, onrustig slapen; soms is men verward. Mazelenuitslag begint bij het hoo…