Stresspreventie en stresshantering

Stress is een verschijnsel waar men in onze dagelijkse samenleving steeds meer mee te maken krijgt. Door de huidige maatschappij waarin zaken als meer werkdruk en hogere verwachtingen steeds belangrijker worden staat men altijd onder druk om goed te presteren. Deze prestatiedrang kan op den duur zorgen voor stress of een burn-out. Stresspreventie en stresshantering zijn tegenwoordig dus van cruciaal belang.

Stresspreventie en stresshantering

Stress kan alleen voorkomen worden als iemand zich hier ook daadwerkelijk voor wil inspannen. Het voorkomen van stress kan gerealiseerd worden door middel van stresspreventie. Stresspreventie omvat alle activiteiten die bedoeld zijn om de bronnen van stress uit te roeien of onder controle te krijgen, en individuen uiteindelijk bestendiger te maken tegen stress. Voordat stress aangepakt kan worden moet stress echter wel eerst gesignaleerd worden.

Eerste signalen van stress

Door stress op tijd te signaleren kan het ook op tijd aangepakt worden! Hierdoor kan men ook voorkomen dat de problemen erger worden of op den duur leiden tot ernstige gezondheidsklachten. Bij het letten op de eerste signalen van stress is het goed om in gedachten te houden dat ieder persoon anders zal reageren op stress. Stress kan zich namelijk zowel gedragsmatig of psychologisch uiten. Toch zijn er een aantal symptomen die in het algemeen gezien kunnen worden als vroegtijdige signalementen van stress. Dit zijn:

• Concentratieproblemen
• Vergeetachtigheid
• Meer fouten op het werk
• Besluiteloosheid, men vindt het moeilijk om hoofd en bijzaken van elkaar te scheiden
• Emotionaliteit, snelle stemmingswisselingen
• Lusteloosheid, men kan zichzelf niet tot een taak zetten
• Seksuele problemen, geen zin, impotentie.|
• Slaapproblemen

Deze eerste verschijnselen van stress zijn vaak als eerst merkbaar in het gedrag van mensen, zowel bij het lichamelijk of psychologisch functioneren. Als gevolg van bovenstaande signalementen kunnen vervolgens de volgende verschijnselen optreden:

• veranderingen in het gedrag: minder energie, minder sociaal, men isoleert zichzelf.
• veranderingen in de manier van praten: in tempo en/of samenhang
• versmalling: men stort zich nog meer op een bepaalde taak en vergeet andere zaken die de aandacht verdienen zoals sociale contacten of hobby’s, alleen maar oog voor één taak.
• achteruitgang van de lichamelijke conditie: men is snel moe, vaak verkouden, grieperig of heeft last van hoofdpijn.

Om beter met stress om te kunnen gaan of om stresspreventie te kunnen hanteren is het nodig dat de bovenstaande symptomen eerst bij de individu zelf herkend worden. Wanneer een persoon zijn/haar eigen stress wil verminderen kunnen een aantal individuele strategieën gehanteerd worden.

Stresshantering

Er bestaan verschillende strategieën om beter met stress om te kunnen gaan. Helaas is er geen strategie die nou het meest effectiefst werkt, dit verschilt namelijk sterk per individu. Mensen kunnen op vier verschillende manieren met stress omgaan, namelijk:

1. Weglopen en ontkennen: de problemen die zich voordoen worden ontkend of men vermijdt lastige situaties of gesprekken.
2. Een ‘hulpmiddel’ gebruiken: doordat men last heeft van stress kan men gebruik gaan maken van alcohol, drugs, medicijnen, sigaretten of andere middelen om de ‘pijn’ te verzachten.
3. Stresshantering en stressmanagement: bij deze manier zal men gaan sporten, gebruik maken van een dieet, gaan mediteren of ontspanningsoefeningen gaan doen. Deze manieren leren de individu beter met stress om te gaan.
4. Stresspreventie en stressaanpak: bij deze manier zal men de oorzaken van stress en andere problemen die met stress te maken hebben laten verdwijnen.

Zoals al eerder gezegd gaat ieder individu anders om met stress. Een aantal mensen zullen zich bijvoorbeeld helemaal op het werk storten waar anderen zich juist zullen isoleren van het werk. Er zijn echter twee hoofdvormen te onderscheiden in het omgaan met stress veroorzakende situaties. Dit zijn de probleemgerichte en de emotieregulerende aanpak. Bij de probleemgerichte aanpak richt men zich direct op het aanpakken en veranderen van de stressbron. Voorbeelden van een probleemgerichte aanpak zijn: een andere functie nemen of conflicten uitpraten. Bij de tweede vorm, de emotieregulerende aanpak gaat de aandacht vooral uit naar het verminderen van stress en de hierbij behorende spanning. Voorbeelden van deze aanpak zijn: yoga, meditatie of relaxatietechnieken gebruiken. Naast deze voorbeelden zijn er nog een aantal methoden die mensen kunnen hanteren voor het omgaan en het voorkomen van stress.

Stresspreventie methoden

Men kan er voor kiezen om zijn leefstijl aan te passen, een andere vrijetijdsbesteding te zoeken, steun zoeken bij vrienden, te gaan sporten of zich aan te sluiten bij een meditatie groep. Een andere stresspreventie methode is de RET methode. RET staat voor Rationeel Emotieve Therapie. Het uitgangspunt van deze methode is de relatie tussen gedachten over een situatie en de gevoelens over deze situatie. De RET methode stelt dat gedachten over bepaalde gebeurtenissen zorgen voor heftige stress veroorzakende denkbeelden. Deze denkbeelden veroorzaken uiteindelijk stress gevoelens en dus stress. De RET-methode moet er uiteindelijk voor zorgen dat deze stress veroorzakende denkbeelden worden veranderd in beelden die meer lijken op de realiteit. Een voorbeeld van het veranderen van een negatief denkbeeld: ‘Wat moet ik doen als het mislukt’ verandert in ‘Het enige wat ik kan doen is mijn best’.

Een cruciale vaardigheid die men moet bezitten om stress te voorkomen is het opkomen voor de eigen mening en behoeften en leren om ‘nee’ te zeggen. Een persoon zal niet snel ‘nee’ tegen zijn baas zeggen als deze met een nieuwe opdracht komt. Door altijd maar ‘ja’ te zeggen kan er een werkoverlast ontstaan wat weer een aanleiding kan zijn voor stress. Om meer assertief te worden kan men een assertiviteitstraining volgen. Naast assertiviteit zijn ook vaardigheden in onderhandelen, delegeren en communiceren van groot belang om stressbestendig te zijn.

Tips voor stressvermindering

Naast het ontwikkelen van vaardigheden kan men ook een aantal andere dingen doen om beter om te kunnen gaan met stress. Het ontwikkelen van zelfkennis is bijvoorbeeld een goed hulpmiddel om beter met stress om te kunnen gaan. Doordat men weet wat zijn/haar eigen zwakke punten zijn kan men zich hier beter tegen verweren. Het ontwikkelen van humor kan ook een goede manier zijn om beter om te kunnen gaan met stress. Lachen is gezond is een bekende uitdrukking die ook nog waar blijkt te zijn. Lachen stimuleert namelijk het immuunsysteem en het helpt om problemen in een ander perspectief te zien.

Eten is iets wat ieder mens nodig heeft. Goed en gezond eten wordt echter niet altijd gedaan. Door de juiste voeding binnen te krijgen en genoeg te drinken doet men eigenlijk aan een stukje stressmanagement. Een stabiel thuisfront kan ook stressverminderend zijn. De spanningen die men dagelijks meemaakt op het werk kunnen, als men thuis komt, los worden gelaten. Door goede relaties te onderhouden met vrienden kan men de werkproblemen beter van zich af zetten.

Nog een aantal andere suggesties om stress te verminderen zijn:

• Jezelf alleen druk maken over zaken waar je zelf ook iets aan kunt doen.
• Houdt af en toe een mentale schoonmaak door bijvoorbeeld een dag uit te trekken om al het achterstallige werk te doen. Dit kunnen bijvoorbeeld karweitjes zijn waar men normaal niet aan toe komt en die telkens maar ophopen. Lang uitgestelde taken eens in de zoveel tijd afmaken kan zorgen voor een fijn opluchtinggevoel.
• Vertel regelmatig je gedachten en gevoelens aan vrienden. Irritaties en emoties moeten niet worden opgekropt maar men doet er verstandig aan om dit gewoon te bespreken met anderen. Hierdoor worden ook irritaties en ruzies uit de weg gegaan en worden negatieve gevoelens vermeden.

© 2008 - 2009 Nemea, gepubliceerd in Leven (Mens en Gezondheid) op 14-01-2008, laatst gewijzigd op 19-01-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Nemea is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Je ogen laten laseren?: Steeds meer mensen gaan er toe over, want “van nature” weer goed zicht hebben zonder met contactlenzen of een bril te hoeven modderen, is voor velen toch wel ultiem. Aan de verschille…
• De behandeling van mesothelioma(longkanker): Longkanker komt in onze moderne maatschappij steeds vaker voor. Mesothelioma is de vorm van longkanker die je kan krijgen door jezelf bloot te stellen aan asbest.…
• "Sonja Bakkeren" als afwisseling: Er wordt veel geschreven over afvallen. Sonja Bakker is op dit moment erg populair. Veel kritiek heeft zij te verduren van gerenomeerde diëtisten. Dit is logisch, want als j…
• Soezen met banketbakkersroom en chocoladeglazuur: Ben je op zoek naar een heerlijk nagerecht? Op deze pagina vind je het recept om soezen te maken. Het is helemaal niet moeilijk en het resultaat is fantastis…
• Thermodermie / Methode Debussy: Als dieet, lichaamsbeweging en afslankcrèmes niet helpen om plaatselijke vetkussentjes en cellulitis te verwijderen, dan hoeft u niet te wanhopen. De Methode Debussy (Thermode…

Bronnen en/of referenties

• Stresspreventie, drs. M.J.A. Paffen