Aandoeningen aan de tong

Tongaandoeningen worden gekenmerkt door veranderingen in de textuur van het tongoppervlak. Ze kunnen worden veroorzaakt door slechte hygiëne of medische problemen. Bij tongontsteking (glossitis) wordt de hele tong glad, dik, rood en pijnlijk. In dit artikel worden de meest voorkomende tongaandoeningen behandeld.

Tongaandoeningen - Haartong - Tongkanker

Er zijn vele tongaandoeningen. Tongkanker, de ernstigste tongziekte, komt vooral voor boven 40 jaar. Een kleine zweer of een plekje wit verdikt weefsel (leukoplakie) kan een teken zijn. Tongkanker verspreidt zich snel naar het omringende tandvlees, de onderkaak en de halslymfeklieren. Vroegtijdige ontdekking, voordat de kanker zich heeft uitgezaaid is belangrijk voor een gunstige prognose. De tandarts let hier goed op, dus het is belangrijk om regelmatig de tandarts te bezoeken.

Bij het personen met het Down-syndroom is de tong vaak abnormaal groot en dik. Dit wordt macroglossie genoemd. Een harige tong (hairy tongue of Lingua villosa) en verkleurde tong zijn meestal niet pijnlijk en te genezen met goede mondverzorging. Vraag uw tandarts hiernaar.

Landkaarttong - Lingua geographica - Erythema migrans

Bij een landkaarttong zijn er kleine, pijnloze ontstekingen die zich over de hele tong verplaatsen. Het is een goedaardige afwijking, waarvan de oorzaak niet bekend is. Het komt vermoedelijk bij minstens 0,5% van de bevolking voor (zowel kinderen als volwassenen).

Wat je kunt zien zijn gladde gebieden op de tongrug, die door een witte zone van afschilferend epitheel wordt begrensd. Na enkele weken kan het oppervlak van de tong er weer geheel anders uitzien. De gladde, rode gebieden kunnen weer genezen, maar op andere plaatsen weer terug komen.

Oorzaken van aandoeningen aan de tong

Een harige, verkleurde tong, met vergrote en verkleurde papillen, wordt meestal veroorzaakt door tabak, voedsel of medicijngebruik (antibiotica) en slechte mondverzorging.

Onderliggende ziekten kunnen ook de oorzaak zijn: lupus, candidiasis, psoriasis of syfilis. Tongontsteking kan worden veroorzaakt door ziekten die gepaard gaan met vitamine B gebrek (pernicieuze anemie), roodvonk, toxische shock en infecties, voornamelijk herpes simplex. Macroglossie (betekent in feite 'grote tong') kan een gevolg zijn van het Down-syndroom, cretinisme en overproductie van groeihormoon als gevolg van een hypofysetumor.

Let ook op het volgende:

• Chronische irritatie door roken, alcoholgebruik, kapotte tanden of kunstgebit kan leukoplakie (witte plekken op de tong) of tongontsteking veroorzaken.
• Tongkanker wordt in verband gebracht met roken en zwaar alcoholgebruik. En dan vooral in combinatie.
• Harige leukoplakie kan een complicatie zijn van AIDS.

Een tongaandoening kan dus voorkomen door een andere ziekte of aandoening die u nu heeft of in het verleden hebt gehad/opgelopen. Zorg ervoor dat de tandarts hiervan op de hoogte is, zodat hij u hierover kunt informeren en de behandeling eenvoudiger maakt.

Preventie van tongaandoeningen

Dit kunt u doen ter preventie van tongaandoeningen:

• Borstel en reinig de tong tijdens het tandenpoetsen.
• Ga minstens eenmaal per jaar naar de tandarts voor controle.
• Gebruik geen tabak en weinig alcohol. Zuur en kruidig voedsel vermijden als ze de tong irriteren.

Behandeling van problemen met de tong

Er zijn een aantal opties mogelijk:

• Een milde zoutoplossing, antiseptisch mondwater of een zalf kan pijn verzachten en bacteriën doden. Middelen zijn verkrijgbaar bij de gangbare drogisten.
• Bij minder ernstige bacteriële tongontsteking worden antibiotica voorgeschreven.

Biopsie

van de tong kan worden gedaan bij vermoedens op kanker. Bij tongkanker kan het aangetaste weefsel worden weggenomen en een bestralingsbehandeling worden gegeven. Bij uitzaaiing van de tumoren is chemotherapie noodzakelijk.

Vaak is de behandeling gericht op de onderliggende oorzaak. Zo worden bij vitamine-B-gebrek dieetmaatregelen getroffen of supplementen voorgeschreven. Bij een slecht zittend kunstgebit of kapotte tanden moet de tandarts ingrijpen.

Naar de (tand)arts

Ga naar de (tand)arts als de tong pijnlijk, gezwollen of stijf is of als de symptomen langer dan drie dagen duren. © 2008 - 2009 Victorho, gepubliceerd in Aandoeningen (Mens en Gezondheid) op 21-01-2008, laatst gewijzigd op 09-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Victorho is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Medicijnen, recepten en advies, Online advies van een arts en Mondverzorging & slechte adem.

Verwante artikelen

• Aandoeningen aan de speekselklieren: De mens heeft drie grote speekselklieren: opzij van de mond onder de oren, onder de kaak en in de mondbodem onder de tong. Deze speekselklieren scheiden het speeksel af i…
• Hoe fluit je op je vingers?: Bijna iedereen kan wel gewoon fluiten. Maar een stuk moeilijker, leuker en harder is fluiten met behulp van je vingers. Hoe doe je dat precies?
• HIV en AIDS (ernstige SOA's) - een Joodse visie: HIV en AIDS komen in de orthodoxe Joodse wereld nauwelijks voor. Dit heeft uiteraard alles te maken met de manier waarop seksualiteit wordt beleefd. Seksuele…
• Droge mond & Oorzaken en behandeling: Het droge mond syndroom (xerostomie) wordt gekenmerkt door een abnormale droogte van het mondslijmvlies, door afname van de speekselvloed of veranderingen in de samenste…
• Menselijke klanken: klinkers: Mensen kunnen allerlei verschillende klanken produceren met hun longen, stembanden, luchtwegen, mond, tong en lippen. Het International Phonetic Alphabet (IPA) biedt een gestand…

Bronnen en/of referenties

• Bron: Geneeswijzer
• "Pathologie van de mondholte", I. van der Waal, J.E. van der Kwast et al. Bohn Stafleu Van Loghum, 2002