Dossier hoofdpijn

Hoofdpijn komt zo vaak voor dat niemand er van opkijkt. Dagelijks lijden tientallen miljoenen mensen ter wereld aan pijn in het hoofd en 90% van de Nederlanders heeft soms hoofdpijn. De pijn is in veel gevallen onschuldig en kortdurend maar dat geldt niet voor alle hoofdpijnen. Migraine schakelt je uit en bijholte-hoofdpijn kan maanden aanhouden. Pijnstillers werken vaak matig of niet en een bezoek aan de huisarts levert vaak enkel de diagnose 'stress' op. Zoek in dit stuk je eigen hoofdpijn op!

Hoofdpijn algemeen

Vrijwel iedereen kent het verschijnsel hoofdpijn. Soms duurt het een of meerdere dagen en blijft het bij een wat zeurend gevoel waarbij je nog wel kunt functioneren. Het kan ook een ergere vorm aannemen waardoor je je dagelijkse bezigheden moet staken. Bij migraine ben je zelfs gedwongen te gaan liggen, het liefst in een verduisterde kamer, tot de aanval over is. En zo zijn er vele vormen van hoofdpijn die gelukkig zelden het gevolg zijn van iets ernstigs.

De meeste hoofdpijnen ontstaan aan de buitenkant van de schedel, in de zenuwen, bloedvaten en spieren die het hoofd en de nek bedekken. De spieren of bloedvaten kunnen zwellen, samentrekken of kunnen andere veranderingen ondergaan die de omringende zenuwen kunnen stimuleren en prikkelen. De zenuwen komen onder druk en zenden pijn-signalen naar de hersenen, waarna hoofdpijn ontstaat.

Spanningshoofdpijn

Spanningshoofdpijn is eigenlijk een soort verzamelnaam voor alle hoofdpijnen waar een arts geen raad mee weet. De werkelijke spanningshoofdpijn zit symmetrisch over het hoofd verdeeld en vaak geeft het een gevoel alsof er een strakke band (of helm) om het hoofd zit. De pijn is dof en drukkend en matig van intensiteit. Het beinvloedt niet de dagelijkse activiteiten en de duur is variabel. Wat er gebeurt is dat spieren van schedel, nek en schouders gespannen zijn. Eigenlijk is deze vorm hoofdpijn een soort 'spierpijn'. Ten onrechte worden de meeste hoofdpijngevallen toegeschreven aan spanningen.

Migraine

Migraine is een bonzende of kloppende hoofdpijn die je volledig uitschakelt. Een migraine aanval heeft een duidelijk begin en einde. De zeer belastende pijn zit vaak aan een kant van het hoofd en komt langzaam op. De duur van migraine is variabel en kan liggen tussen een halve dag tot drie dagen. Hoofdpijn die samengaat met misselijkheid, braken en/of diarree is in de meeste gevallen migraine. Migraine kan zich enkele uren tot dagen voor de aanval aankondigen door middel van klachten zoals stemmingsveranderingen, concentratieverlies, gapen, overactiviteit of inactiviteit en zin hebben in zoetigheid. Dit heet de waarschuwingsfase. Sommige mensen rapporteren migraine te krijgen van bepaald voedsel. Het is zaak om in het geval van migraine eventuele triggers te vinden en te voorkomen.

Aura bij migraine
Bij vijftien procent van de migrainepatienten komen er neurologische verschijnselen voor die de aanval uiteindelijk inluiden. Dit heet ook wel migraine met aura. Zo'n aura duurt tien minuten tot een uur en kan bestaan uit visuele stoornissen zoals gezichtsvelduitval, wazig zien, het zien van lichtflitsen, schitteringen, sterretjes, vlekken of een punt in het gezichtsveld dat zich kan uitbreiden. Ook komen er stoornissen in de reuk voor, tintelingen aan een kant van het lichaam, krachtsverlies, spraakstoornissen en vermoeidheid. Al met al zeer angstaanjagende symptomen. Als de migraine eenmaal is begonnen zoekt de patient een verduisterde kamer op en kan niet veel anders dan liggen tot de aanval voorbij is. Is de aanval eenmaal achter de rug, dan blijft de patient vaak nog uren of dagen zeer vermoeid. Overigens kan een aura ook op zichzelf voorkomen, zonder de migraine.

Oorzaak migraine
Klassieke migraine kent nog een aantal verschijnselen, zoals vervormingen bij het horen en zien, moeite met concentratie, luisteren en spreken, tijdsverdraaiingen en deja-vu's, koorts, koude ledematen, rillingen en zweten en een tijdelijk versnelde hartslag gevolgd door een trage hartslag. Al deze symptomen kunnen zich voordoen als de aanval is ingezet. Over de precieze oorzaak van migraine is nog weinig bekend maar aangenomen wordt dat de aanvallen in gang worden gezet door een ontregeling van het zenuwstelsel waarna bloedvaten in het hoofd zich eerst vernauwen en daarna sterk uitzetten. De vernauwing zou dan de aura veroorzaken en de verwijding de hoofdpijn zelf.

Wat te doen bij migraine
Voor migraine bestaan medicijnen maar deze worden pas gegeven als paracetamol of ibuprofen niet werken. Het beste is om bij de allereerste verschijnselen de medicijnen in te nemen om een aanval nog de kop in te kunnen drukken. Neem je pijnstillers te laat in, dan zullen ze niet werken. Voor vrouwen geldt dat pilgebruik migraine-aanvallen of zelfs aura's zonder migraine (!) kunnen uitlokken. Beter is dus om deze middelen te stoppen in plaats van het innemen van medicijnen tegen migraine.

Hormonale hoofdpijn

Deze hoofdpijn komt meestal voor op de eerste dag van de menstruatie en kan varieren van licht tot dusdanig zwaar dat het meer op een migraine lijkt. Het sterk gedaalde hormoonpeil voorafgaand aan en tijdens de menstruatie is hiervoor verantwoordelijk. Sowieso kunnen de sterk fluctuerende hormoonspiegels (oestrogeen) hoofdpijn in de hand werken. Er kan hoofdpijn optreden in de twee weken voor de menstruatie als onderdeel van PMS (premenstrueel syndroom), deze is meestal van zeer variabele duur en niet ernstig.

Weekendhoofdpijn

Dit is de zogenaamde ontspanningshoofdpijn die natuurlijk heel gemakkelijk is te voorkomen. Na een drukke werkweek wordt er op zaterdag uitgeslapen en bij het opstaan is er de allesoverheersende hoofdpijn. Deze hoofdpijn is een gevolg van een gebrek aan cafeine (koffie), dat in het weekend immers later komt dan doordeweeks, en een ontregeling van het slaappatroon.

Bijholte-hoofdpijn

De echte bijholteontsteking en/of voorhoofdsholteontsteking geeft immense hoofdpijn bij voorover buigen. Deze hoofdpijn zit meer tussen de ogen, ter hoogte van het voorhoofd en in het wanggebied dichtbij de neus. De holtes hoeven niet bacterieel ontstoken te zijn maar kunnen ook gewoon verstopt zitten, bijvoorbeeld bij een virusinfectie zoals een (neus)verkoudheid. Ook kunnen opgezette neus- en keelamandelen hoofdpijn geven omdat ze de beluchting belemmeren. Bijholte-hoofdpijn kan weken tot maanden aanhouden, en wordt dikwijls onterecht onder de noemer stress en spanningen geplaatst omdat de bijholtes op rontgenfoto's in de meeste gevallen 'schoon' zijn.

Medicijnafhankelijke hoofdpijn

Deze hoofdpijn komt voor bij verslaving en/of gewenning aan medicijnen die juist worden ingenomen tegen hoofdpijn. Na verloop van tijd reageert het lichaam niet meer of slecht op dit medicijn, behalve als het niet wordt genomen, waardoor de hoofdpijn nog eens toeneemt. Het langdurig innemen van pijnstillers wordt daarom ook afgeraden. Een paracetamol per dag gedurende drie maanden kan het begin zijn van een chronische hoofdpijn waar nog maar moeilijk vanaf is te komen. Het afkicken van deze medicijnafhankelijke hoofdpijn is langdurig en zwaar maar is noodzakelijk om de hoofdpijn uiteindelijk te doen afnemen. Deze vorm van hoofdpijn kan al voorkomen bij verslaving aan eenvoudige pijnstillers zoals aspirine en paracetamol maar ook door triptanen die voor migraine worden voorgeschreven.

Clusterhoofdpijn

Dit is een zeer specifieke en bijna ondraaglijke hoofdpijn in de vorm van aanvallen (clusters) aan een kant van het hoofd. Het is een vasculaire hoofdpijn, hetgeen inhoudt dat het de bloedvaten betreft. De gelukkig zeldzame pijn is zo fel dat het kan voelen alsof er een dolk door het oog wordt gestoken maar het kan ook een borende pijn zijn. Het komt meer voor bij mannen dan bij vrouwen. De duur van de episodes waarin de aanvallen optreden is variabel en kan liggen tussen enkele weken tot een paar maanden. De aanval zelf duurt van enkele minuten tot een aantal uren en kan meerdere malen op een dag voorkomen. De pijn ontstaat zeer plotseling, dikwijls gedurende de slaap en begint achter en rond een oog of in de buurt van de slaap om vervolgens uit te stralen naar bovenkaak, oor, nek en gebied rond het oog. Het oog wordt rood en gaat daarop tranen en de neus voelt verstopt of gaat lopen. Tevens is er bewegingsdrang en overmatige transpiratie. Na de aanval is de pijn volledig weg of er blijft een zeurende pijn over, die weer in een nieuwe aanval kan overgaan.

Voorts kan hoofdpijn voorkomen bij:

• Overslaan van maaltijd(en)
• Slecht zien
• In een slecht geventileerde ruimte
• Uitdroging
• Lange reis in bus, auto of vliegtuig
• Het ruiken van erg sterke geuren
• Gebits- en kaakproblemen
• Griep of andere ziekten waarbij koorts is
• Laag bloedsuikergehalte bij diabetici
• Chronisch slaapgebrek
• Langdurige inspanningen
• De 'kater' na overmatig alcoholgebruik
• Plotselinge temperatuurdaling
• Zeer hoge bloeddruk
• Na seks
• Problemen in de nek

Hoofdpijn die raadpleging van een arts vereist:

• Hoofdpijn na een ongeval
• Een zware hoofdpijn die u nog nooit eerder heeft gehad
• Plots opkomende heftige hoofdpijn met zeer ziek gevoel of explosief braken
• Zware hoofdpijn bij zwangerschap
• Hoofdpijn met verlaagd bewustzijn, extreem stijve nek of stuipen
• Hoofdpijn met verandering van persoonlijkheid
• Hoofdpijn bij kinderen jonger dan zes jaar
• Eerste migraine aanval op leeftijd 40+
• Hoofdpijn die optreedt bij 50+ en nieuw is voor de patient
• Hoofdpijn met functiestoornissen van het zenuwstelsel zoals dubbelzien of verlamming
• Hoofdpijn bij kinderen dat prestaties beinvloedt
• Hoofdpijn met eenzijdige doofheid en/of duizeligheid

© 2008 - 2009 Astrid-d-g, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 29-01-2008, laatst gewijzigd op 21-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Astrid-d-g is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Linkotheek Migraine, B9 Ziekten, Goedbegin net, Gezondheid 2link Be en Ziekten Startpagina Be.

Verwante artikelen

• Wat als je hoofdpijn hebt: Iedereen heeft wel eens hoofdpijn. Sommigen vooral in het weekend en op vakantie, wanneer de dagelijkse spanning zijn uitweg vindt of bijvoorbeeld minder caffeïne wordt genuttigd d…
• Migraine, een hevige hoofdpijn: Migraine. Een hevige hoofdpijn die erg veel last bezorgd. Vele mensen kunnen bij een aanval geen licht en/of geluid verdragen. Lees hier meer over de aandoening migraine.
• Migraine bij Kinderen: Migraine bij kinderen verschilt van migraine bij volwassenen. Lees hier wat het verschil is. Hoofdpijn is ook zeker niet altijd een migraine aanval. Verder lees je hier hoe je migraine…
• Bliksem in je hoofd: Stel je voor: je wordt plotseling wakker, de ene helft van je hoofd bonkt. Van langzaam naar sneller en sneller. Je verhemelte vliegt in brand, je tanden vallen uit, uit je hoofd slaan b…
• Migraine hoe kom je er van af?: Als je last hebt van migraine, dan weet je hoe belangrijk het is om snel van de hoofdpijn af te zijn. Een migraine aanval kan zo erg zijn dat het de hele dag verpest. Veel men…