Ayurveda en de tri-dosha's: pitta

Pitta betekent hitte en is nauw verwant met tapas. Het grofstoffelijke element waar pitta mee correspondeert is vuur (tejas). Daarom is pitta materieel. Pitta zorgt voor het dynamisch evenwicht in ons organisme.

Eigenschappen

De guna waar pitta mee in verband staat is sattva. Pitta is de energie die verantwoordelijk is voor veranderingen in de chemische samenstelling in de fysiologie van het menselijk lichaam. Processen als het metabolisme en de lichaamstemperatuur hebben te maken met pitta. Ook de spijsverteringsprocessen, kleurwaarneming en de werking in de ogen, zijn allen vormen van pitta, evenals honger en dorst. Bijv. in de ogen zorgt pitta voor de omzetting van visuele beelden naar gedachten.

Ook op het psychische vlak is pitta werkzaam. Bijv. de intelligentie, maar ook woede en haat ('vurig').

De eigenschappen van pitta zijn: heet, scherp, vloeibaar, beweeglijk, olie-achtig, zacht, helder, licht en onwelriekend. De belangrijkste locatie van pitta is de dunne darm, maar ook de maag, het bloed en zweet zijn locaties van pitta.

Onderverdeling

In het lichaam zijn er vijf onderverdelingen van pitta.

Pacaka pitta
Dit is vooral gelocaliseerd in het spijsverteringskanaal, waar het ervoor zorgt dat de voedingsstoffen worden afgebroken en later als kleine eenheden worden opgenomen door de darmwand. Ook in de weefsels id pacaka pitta werkzaam. Het heet het dan dhatvayu. Ook de lichaamstemperatuur wordt geregeld door pacaka pitta. Een teveel aan pitta verorzaakt o.a. verkleuring van de urine en ontlasting en verkleuring van de huid en van de ogen. Ook kunnen er slaapstoornisssen optreden.

Ranjaka pitta

Locatie hiervan is de lever en de milt. Het is rood van kleur. Het (kleurende) pitta hier heeft te maken met de gal en hemoglobine. Deze plaatsen zijn ook de zetel van agressiviteit. Hier vinden we terug, dat woede en agressie zaken zijn die zich afspelen in het gebied van de zonnevlecht.

Sadhaka pitta

Dit bevindt zich in het hart en het hoofd. Belangrijk voor geheugen en spreken. Het is een psychische vorm van pitta en bijv. belangrijk voor het proces van de gedachtenvorming. Het laat toe een doel te bereiken, het heeft te maken met inzicht verkrijgen, intelligentie en vastberadenheid. Allemaal zaken dus die 'vuur' nodig hebben.

Sadhaka pitta is van groot belang voor het evenwicht van dharma, artha en kama en het bereiken van Moksja. het is ook heel belangrijk voor het onderscheid tussen goed en kwaad (dit vind je in de Bhagavad Gita als dharma). Door Sadhaka pitta worden de siddhi's verworven en het leidt tot verlichting. Een verstoring van Sadhaka pitta kan leiden tot psychische kwalen.

Alocaka pitta
De locatie hiervan bevindt zich in de ogen en zorgt dat we kleuren kunnen onderscheiden. Waarschijnlijk heeft het ook te maken met Anja Chakra, het 'derde oog'.

Bhrajaka pitta
Hiervan is de locatie de huid en het zorgt ook voor de pigmentatie.

Dit artikel maakt deel uit van het eindwerkstuk voor de opleiding tot yogadocent aan het Vormingsinstituut voor Yogadocenten te Zolder in België. Het is geschreven door Ed van Hoof en hier gepubliceerd in zijn nagedachtenis.

Het eerste deel van dit eindwerkstuk kun je vinden in de Special Ayurveda.
Het tweede deel kun je vinden in de Special Ayurveda: de constituties. © 2008 - 2009 Judithm, gepubliceerd in Alternatief (Mens en Gezondheid) op 06-02-2008, laatst gewijzigd op 07-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Judithm is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Levenskunst en Skepsis: riskante geloofsleer.

Verwante artikelen

• Ayurveda en de tri-dosha's: samenvatting: De drie dosha's zijn steeds samen werkzaam als drie vormloze energieën. Je kunt ze zien als drie dimensies. Zoals drie dimensies samen ruimte maken, zo vormen vata,…
• Ayurveda: de pitta constitutie: Volgens de Ayurveda bepaalt je constitutie hoe vatbaar je bent. Die constitutie krijg je mee met je geboorte en blijft je hele leven hetzelfde. Hier bespreek ik de pitta const…
• Ayurveda: de invloed van agni: Van grote invloed op onze gezondheid, maar ook op de ziekte is Agni. Agni is het biologisch vuur dat de stofwisseling reguleert. Omdat het met vuur te maken heeft, is het een i…
• Ayurveda: vata, pitta en kapha: De begrippen vata, pitta en kapha zijn de drie dosha's uit de Ayurveda. Het zijn fysiologische krachten die werkzaam zijn in het lichaam en het mentaal van de mens.
• Ayurveda: de ziekten indeling: Gezondheid betekent orde; ziekte is verstoorde orde. In het lichaam bestaat een constante wisselwerking tussen orde en verstoring van orde. Het innerlijk milieu van het lichaam…

Bronnen en/of referenties

• Ed van Hoof, eindwerkstuk voor de opleiding tot yogadocent, 1997
• Setu, nr. 5-6-7 2e jaargang. Uitgegeven door de Stichting Govindadhama te Zwaag
• Cursus 9 - Ayurvedische geneeskunde en voedingsleer. Vormingsinstituut voor Yogadocenten te Zolder in België
• Ayurveda in de praktijk. Anil Kumar Metha.
• Ayurveda, de leer van zelfgenezing. Dr. Vasant Lad.