Luisteren is niet vanzelfsprekend

Auditieve beperkingen zijn over het algemeen weinig bekend in de samenleving. Gelukkig zijn er voor de hardhorenden vele oplossingen die communicatie zowel mogelijk als makkelijker maakt. Er bestaat buiten de fysieke hardhorendheid ook een mentale hardhorendheid, en deze wordt vooral onderkend bij de anderen. Maar soms is het noodzakelijk om jezelf aan een mentale hoortest te onderwerpen. Men kan zichzelf vragen stellen, zoals hoor ik wel wat de ander me wil vertellen? Begrijp ik de boodschap?

Hardhorendheid

Fysieke hardhorendheid
Gelukkig leven we in een tijd waarin de technische mogelijkheden zover gevorderd zijn, dat mensen met een auditieve beperking geholpen kunnen worden. Dit maakt het voor deze groep mensen gemakkelijker om anderen te verstaan, maar ook angenamer om te leven.

Externe Ruis
Helaas leven we ook in een tijd dat de stilte niet meer gewaardeerd wordt. Er kan zelfs sprake zijn van een overmatige "geluidsvervuiling." In elk winkelcentrum speelt er wel een muziekje, in de liften is het ook niet meer stil. En voor mensen die al moeite hebben om een gewoon gesprek te volgen kan deze 'ruis' een ernstig probleem zijn. Hun aandacht wordt dan vooral gestoord door geluiden die zij eigenlijk niet willen horen.

Hiervoor is nog geen afdoende oplossing gevonden. Er zijn wel richtmicrofoons, die enkel het geluid van een bepaalde richting opnemen, en in de wereld van onderzoek naar informatie van andere (lees concurrerende) bedrijven, mensen of landen gebruikt worden.

Alsof de externe ruis nog niet genoeg is om iemand te verwarren die moeite heeft met communiceren, bestaat er een nog veel groter probleem:

Interne ruis
Wat kan de oorzaak zijn waarom we niet onmiddellijk begrijpen wat iemand tegen ons wil zeggen?

• Ziekte
• Emotionele problemen
• Verslavingen
• Vooroordelen
• Enz.

Wanneer we in gedachten afgeleid worden, spreekt men van interne ruis. Zoals de bovenstaande niet-uitputtende lijst aangeeft, kunnen er allerhande oorzaken zijn, die ons in onze gedachten kunnen beïnvloeden.

Mentale hardhorendheid
Mentale hardhorendheid herkennen we meestal bij anderen. bijvoorbeeld de pubertijd van onze kinderen, of in de onderlinge verschillen tussen het denkpatroon van mannen en vrouwen. Soms willen mensen niet eens horen wat de ander te zeggen heeft, omdat ze al een eigen visie hebben gevormd en niet bereid zijn om deze te veranderen.

Niet kunnen luisteren
Voor de onkunde van het luisteren, een probleem dat velen plaagt, is nog geen geneesmiddel gevonden. Deze mentale vorm is een groter probleem dan het fysieke. Het is niet eenvoudig om van deze 'aandoening' af te komen. Vooral omdat er slechts enkele hulpmiddelen voor beschikbaar zijn.

Iemand die moeite met luisteren heeft is vooral met zichzelf en zijn moeilijkheden bezig.

Leren luisteren
Elkaar verstaan is een groot probleem. De enige oplossing is zorgvuldig en bedachtzaam luisteren. Gelukkig kan dit wel aangeleerd worden, maar het vergt een enorme inspanning van de personen die dit niet gewend zijn. Het vereist vooral een inzicht, en een nieuwe beeldvorming van onszelf en de anderen.

Hoe kijken we naar onszelf en naar anderen? Vinden we onszelf belangrijker dan de ander, of de ander belangrijker dan onszelf? En om welke redenen? Doen we wat de wereld van ons verwacht? Altijd meer en sneller? Misschien ligt de oplossing in een modernere term: "ONTHAASTEN'.

Is het niet opmerkelijk dat enkele jaren terug het in was om een sabbatsjaar in te lassen? Deze term is ontleend aan de Bijbel, waar het land na een periode van zes jaar vrucht voortbrengen een volledig jaar moest rusten. Zes jaar kunt u uw akkers inzaaien, zes jaar uw wijngaarden snoeien en de oogst binnenhalen, maar in het zevende jaar zal het sabbat zijn voor het land. Dan mag u geen akkers inzaaien, geen wijngaarden snoeien, de nagroei van het vorige gewas niet oogsten en de druiven van uw ongesnoeide wijngaard niet plukken. Het land zal een heel jaar sabbat houden. Wat het land tijdens de sabbat uit zichzelf voortbrengt, zal voldoende zijn om uw slaaf en slavin, de dagloners en de buitenlanders die bij u wonen, te voeden. Ook uw vee en de andere dieren in uw land zullen daarvan kunnen eten. (Lev 25:3-7).
Wonderlijk genoeg kwam er in dit jaar zelfs niemand iets te kort.

Ook de oplossing voor het leren luisteren staat vermeld in de Bijbel: "Stem uw gedrag niet af op deze wereld. Word andere mensen, met een nieuwe gezindheid. Dan bent u in staat om uit te maken wat God van u wil, en wat goed is, welgevallig en volmaakt." (Romeinen 12:2).

Andere mensen worden, veranderen, is moeilijk, maar niet onmogelijk.

Actief luisteren

Om te veranderen geeft de Bijbel ons genoeg richtlijnen. Net als de Joden de Torah gebruiken mogen wij de Bijbel gebruiken tot onderwijs. Torah betekent onderwijs, en niet Wet, zoals het veelal verkeerd is vertaald.

Ook Jezus gaf onderricht: "Dag in dag uit gaf Ik bij u in de tempel onderricht..." (Marcus 14:49)
De apostelen gaven onderricht: "Ze wijdden zich trouw aan het onderwijs dat de apostelen gaven ..." (Handelingen 2:42)
En ook degenen die na hen volgden: "Elk Schriftwoord is door God geïnspireerd en is dus bruikbaar voor het onderricht, voor het weerleggen van dwalingen, voor de verbetering van de zeden en voor de opvoeding tot een rechtschapen leven," 2 Timotheüs 3:16)

De eerste stap om actief te luisteren is dus bereid zijn om iets nieuws te leren. Niet vasthouden aan hoe je het altijd al gedaan hebt, of hoe 'de anderen' het doen. Bereid zijn om te veranderen, anders naar jezelf te kijken, en anders naar anderen te kijken. Dit kunnen we leren.

Jakobus vertelt geeft ons het advies om: "Weet dit wel, geliefde broeders en zusters: ieder mens moet vlug zijn in het horen, maar langzaam in het spreken, en langzaam in het kwaad worden, (hoofdstuk 1, vers 19.)

Wanneer we ons hierop richten zal ons niet enkel uit de problemen houden, maar zal ons zelf wijs laten lijken:

Spreuken 17, 28
Als hij zwijgt wordt zelfs een dwaas voor wijs gehouden, en als hij zijn lippen op elkaar houdt, ...


volgend artikel: hoe kan je helpen wanneer iemand gekwetst is