Jongeren en alcohol in de Bijbel

Om gebruik, misbruik en verslaving aan alcohol bij jongeren vanuit een bijbels oogpunt te benaderen is het goed om te weten wat de Bijbel over verslaving aan alcohol zegt.

Verslaving

Het woord ´verslaving´ komt in de bijbel niet voor. Het woord ´slaaf´ wel. Dat komt in 114 Bijbellezen voor. In het Oude Testament komt het 63 maal voor en 30 keer in het Nieuwe Testament. In de Deuterocanonieke boeken Makkabeen, Wijsheid en Sirach komt ´slaaf´ 16 keer voor.

Dwang

Het woord dwang komt in totaal in vijf verzen voor maar niet in relatie tot een behoefte aan iets hebben. Het woord ´dwangmatigheid´ komt niet voor in de Bijbel.

Drank

Het woord ´drank´ komt in 28 verzen voor. In het Oude Testament twintig keer en acht keer in het Nieuwe Testament. Jesaja gebruikt het woord vijf keer en daarmee is hij ook degene die het woord het meest toepast.

Drinken

Drinken komt 248 keer voor. Hiervan heeft het woord in de meeste gevallen te maken met het drinken van water. Andere keren gaat het om het drinken van wijn of andere drank.

Wijn

Het drinken van wijn komt in 249 verzen voor in de Bijbel. In het Oude testament komt het in 174 Bijbellezen voor en in het Nieuwe Testament wordt het in 29 verzen beschreven. De andere 24 verzen met daarin het woord ´wijn´ staan in de Deuterocanonieke boeken. Jesaja gebruikt het woord zestien keer en Jeremia veertien keer. Het Deuterocanonieke boek Sirach gebruikt ´wijn´ twaalf keer.

Dronken

Het woord dronken komt in 51 Bijbelverzen voor. Hiervan zijn niet alle verzen gerelateerd aan dronkenschap. Hierbij wordt bijvoorbeeld ook het drinken van water genoemd. Het valt op dat in het Oude Testament maar liefst 28 verzen beschreven worden waarin het woord ´dronken´ daadwerkelijk dronkenschap is. In andere verzen heeft het betrekking op de aanloop naar dronkenschap. Een aantal verzen bedoeling met ´dronken´ het drinken van water. Het Nieuwe Testament is wat milder met zeven verzen. In de Deuterocanonieke boeken worden vijf verzen met het woord ´dronken´ gemeld. Naast het woord ´dronken´ kent de Bijbel ook het woord ´dronkenschap´. In het Oude Testament slechts één keer en in het Nieuwe Testament twee keer.

Zonde

Het woord ´zonde´ komt maar liefst in 221 verzen voor in de Bijbel. Ook verschillende keren in verband als gevolg van het drinken van wijn. Bekende voorbeelden zijn de gevolgen van de dronkenschap van Noach (Genesis 9, 19) en wanneer David zijn knecht Uria dronken voert en vervolgens overspel heeft met Batseba. (2 Sam. 11)

Conclusie

Dronkenschap in de Bijbel komt het meest voor als gevolg van het drinken van wijn.
In enkele verzen wordt ´liefde´ als ´dronkenschap´ beschreven (Spreuken 7: 18, Hooglied 5: 1). In het Bijbelboek Handelingen wordt vermeld dat men ‘dronken’ is van de Geest. In Openbaring 17: 6 wordt bijvoorbeeld het bloed van de heiligen als oorzaak van ‘dronken zijn’ vermeld. Dit is dan een symbolische uitdrukking voor het vervuld zijn met de Heilige Geest. Het valt dus op dat dronkenschap een bedwelming is van de hersenen of geest. Deze bedwelming kan ontstaan door het drinken van alcohol maar ook door het vervuld worden door de Geest. Paulus waarschuwt voor de gevolgen van het drinken van wijn. (Efeze 5: 18) Hij zag toen al dat er narigheid (bandeloosheid) van komt. Paulus zag ook verband tussen dronken zijn en vervuld zijn met de Geest. De omstanders in Handelingen 2 dachten dat de pas bekeerde mensen dronken waren. Ze waren echter vervuld door de Heilige Geest. Er is dus overeenkomst tussen de symptomen van dronkenschap en het vervuld zijn door de Heilige Geest. In sommige religies wordt alcohol of bijvoorbeeld een hallucinerende stof uit planten gebruikt tijdens religieuze rituelen. De Bijbel waarschuwt juist voor toepassing van bedwelmende middelen.

Verslaving en dronkenschap als zonde?
De Bijbel omschrijft dronkenschap in de meeste gevallen in relatie met overtredingen en bandeloosheid. God noemt dit nadrukkelijk zonde en heeft aan Mozes de Tien geboden gegeven om de mensen te behoeden voor zonden en een ongezonde levensstijl. Uiteindelijk blijken mensen niet in staat te zijn om regels na te leven. Ook niet als de gezondheid een risico loopt. De Bijbel spreekt echter niet over een (langdurige) verslaving. Er wordt vaker gesproken over gebruik of misbruik van wijn. Wel wordt gesproken over het ‘doorgaan met drinken’ en de negatieve gevolgen daarvan. ( Lukas 17: 27, ) De Bijbel veroordeeld het drinken van wijn niet expliciet. Het is goed om te weten dat in oude tijden het drinken van wijn vaak hygiënischer was dan het drinken van water. Het was een belangrijke bron van inkomsten en het diende als geneesmiddel. Ook was het alcoholpercentage wellicht anders dan we nu gewend zijn.

Jongeren en behandeling van verslaving

Hoe jongeren in de tijd van de Bijbel omgingen met alcohol is niet echt duidelijk. Wijn was in de tijd van het Oude en Nieuwe Testament volop verkrijgbaar. In onze westerse samenleving is alcohol ook volop verkrijgbaar. Hier zien we dus enigszins overeenkomsten. Het is de vraag of er door de ruime verkrijgbaarheid van het middel het risico van verslaving toeneemt. Volgens Prediker 1: 9 zijn er geen nieuwe dingen onder de zon. Wat er toen was is er vandaag ook. Het risico van gebruik en misbruik van alcohol neemt door de massale aanwezigheid natuurlijk wel toe. Als we misbuik of verslaving als zonde kunnen duiden dan heeft dat ook gevolgen voor de behandeling van verslaving bij jongeren. Jongeren moeten in bescherming worden genomen door strengere en duidelijke regels te stellen. Overheid en ouders hebben hier een belangrijke rol in. Wat betreft de behandeling van verslaving kan het geloof een belangrijke herstellende factor zijn. Als we de symptomen van dronkenschap uit de Bijbel serieus nemen dan kan de Heilige Geest het medicijn zijn om verslaving te bestrijden. Hoe dit in de praktijk vorm zou moeten krijgen moet nog verder worden onderzocht.