Alcohol; De invloed van alcohol op de hersenen van jongeren

De werking van ons brein staat volop in belangstelling. Maar wat is de invloed van verslavende middelen zoals alcohol op de hersenen van de jeugd.

• Centraal zenuwstelsel (csz) en de ontwikkeling
  
• De hippocampus
  
• Wel of niet drinkende jongeren
  
• Verslaving
  
• Ratten
  
• Tenslotte
  

Wetenschappelijk onderzoek heeft uitgewezen dat de hersenen zich -door toename in volume- nog tot een jaar of 23 ontwikkelen. Zelfs in de pubertijd zijn een groot aantal onderdelen van het brein nog volop in ontwikkeling. Alcoholproblemen zijn daarom voor jongeren schadelijker dan voor volwassen. Er wordt sneller een zoekgedrag met craving en controleverlies ontwikkeld. Niet alleen alcohol maar ook cannabis en cocaïne zijn drie van de psychoactieve stoffen die het centraal zenuwstelsel (csz) op een of andere manier beïnvloeden.

Tevens heeft onderzoek ook uitgewezen dat de hippocampus kleiner is van jongeren met een drankprobleem. De hippocampus is het gedeelte van de hersenen dat betrokken is bij het opslaan van nieuwe herinneringen die betrekking hebben op bepaalde feiten of gebeurtenissen. De hersenactiviteit, de doorbloeding van de hersenen is bij deze jongeren ook minder zoals gebleken is uit geheugentesten. Daarbij blijkt dat gemaakte geheugentesten slechter zijn.

Centraal zenuwstelsel (csz) en de ontwikkeling

Het centraal zenuwstelsel wordt door alcohol beïnvloed omdat alcohol een psychoactieve stof is. Alcohol wordt gebruikt omdat ze bijvoorbeeld een ontspannen en rustig gevoel geeft. In de pubertijd nemen het aantal verbindingen die de hersencellen verbinden sterk toe. Ook het gedeelte van de hersenen dat verantwoordelijk is voor het redeneren, plannen en zelfbeheersing zijn in volle ontwikkeling. Het centrale zenuwstelsel zorgt er meer en meer voor dat het lichaam kan reageren op informatie.

De hippocampus

Bij jongeren met een alcoholprobleem is gebleken dat de hippocampus kleiner is. Nieuwe herinneringen worden moeilijker opgeslagen en het reageren op nieuwe feiten en gebeurtenissen is moeilijker. Ook het leren wordt door overmatig drankgebruik ernstig belemmerd. Door de kleinere hippocampus en een verminderde hoeveelheid witte stof zorgen ervoor dat het denken moeilijker wordt. Witte stof kan gezien worden als de isolerende laag tussen de hersenen. De overdracht van informatie valt onder de verantwoordelijkheid van de witte stof.

Wel of niet drinkende jongeren

Onderzoek naar de effecten van alcohol op de hersenen worden meestal gedaan door probleem-drinkende jongeren te vergelijken met niet drinkende jongeren. Deze onderzoeken hebben dus nog niets te zeggen over de effecten op de hersenen van jongeren die af en toe teveel drinken. Alle onderzoeken geven wel aan dat er schade aan het brein ontstaat.

Tijdens één van de onderzoeken is gebleken dat jongeren met een alcohol-probleem tijdens bepaalde geheugentesten een lagere zuurstofconcentratie in de hersenen hebben dan jongeren die geen alcohol gebruiken. Hetzelfde geld voor test van het leren en ruimtelijk inzicht.

Verslaving

Omdat alcohol het natuurlijke beloningssysteem in het lichaam beïnvloed ontstaat er een grote kans op verslaving. De neurotransmitter dopamine speelt een belangrijke rol in dit beloningssysteem. Omdat het gebruik, de hoeveelheid van de receptor dopamine-d2 afneemt, komt de gebruiker in een vicieuze cirkel. Hij heeft namelijk veel meer dopamine nodig om een belonend effect te ervaren. En dit belonend effect wordt alleen bereikt door te gebruiken. Door erfelijke factoren kan er een verhoogde kwetsbaarheid voor een verslaving zijn. Echter zijn er nog diverse onderzoeken naar dit feit.

Ratten

Er is een onderzoek gedaan bij ratten en muizen. Jonge ratten presteerden als slechter op geheugentesten bij een kleine hoeveelheid alcohol dan ratten die geen alcohol kregen. Bij oudere ratten werd alleen bij veel alcohol dit effect gevonden. Hierbij blijkt dus dat jonge ratten gevoeliger zijn voor alcohol dan oudere ratten.

Tenslotte

Het gebruik van alcohol en andere psychoactieve stoffen op jonge leeftijd zorgt ervoor dat de prefrontale cortex zich onvoldoende kan ontwikkelen waardoor bijvoorbeeld doelgericht handelen, planning en besluitvorming op negatieve wijze beïnvloed worden. De eerste keer te veel drinken kan best uit vrije wil voortkomen, bij het verslaafd raken aan alcohol verdwijnt de vrije wil naar de achtergrond.

Lees verder

• Alcohol, wanneer ben je er aan verslaafd
• Alcohol; Risico's bij het plotseling stoppen
• Alcohol; Wat is Sociaal drinken?
• Alcoholisme; de verandercirkel van Prochaska en Di Clemente