Depressie en zelfmoord

De voornaamste verwikkeling van depressie is zelfmoord. België telt meer dan 2 000 zelfmoorden per jaar en hoort hiermee tot de koplopers in Europa. In de Europese Unie noteerde men43 000 zelfmoorden in 1996 en niet minder dan 700 000 zelfmoordpogingen. De laatste twintig jaar blijft dit aantal min of meer stabiel. De specialisten zijn het echter eens over het feit dat het aantal zelfmoordpogingen angstwekkend stijgt.

Een precieze raming van het aantal is vanzelfsprekend moeilijk. omwille van:

• het kleine aantal gevallen dat in de spoeddiensten van de ziekenhuizen terechtkomt. De personen die men niet moet reanimeren, worden meestal geholpen door de familie of de omgeving of doen een beroep op de huisarts om het gebeurde niet "in de openbaarheid" te brengen. Daardoor worden deze pseudo-zelfrooorden niet in rekening gebracht;
• het feit dat bepaalde ongevallen, vooral verkeersongevallen, vermomde zelfmoorden zijn. Bij gebrek aan bewijzen kan men ze echter niet als dusdanig beschouwen. Hoe dan ook, men schat het aantal zelfmoordpogingen in België op 20 000 tot 30 000. Deze aantallen zijn onrustwekkend, niet alleen omdat ze aantonen dat onze samenleving"ziek is", maar ook omdat depressie een van de voornaamste oorzaken is van zelfmoordgedrag.

Andere oorzaken zijn: psychiatrische aandoeningen zoals schizofrenie of andere ongeneeslijke ziektes die de zieke niet langer meer kan dragen. Een beroemd voorbeeld is dan van Henri de Montherlant. Hij schoot zich op 76-jarige leeftijd voor het hoofd omdat hij weigerde volledig blind te worden. Korte tijd voor zijn dood had hij een jongeman, die zinnens was zelfmoord te plegen, de raad gegeven goed na te denken over die onherroepelijke daad. "Heel wat zelfmoorden, zij hij, zouden niet gepleegd zijn als ze ook maar een uur uitgesteld waren. Gun uzelf tenminste dat uur.".

Van depressie tot zelfmoord

Alvorens het zelfmoordgedrag te beoordelen moet men het begrijpen. Hoe kunnen we het verband tussen zelfmoord en depressie begrijpen?

Een depressieve persoon heeft vaak zelfmoordgedachten. Hij is wanhopig en daarom lijkt het leven hem zeer zwaar om te dragen. Hij voelt zich bovendien zodanig moe en vooral levensmoe dat hij er zelfs niet aan denkt oplossingen te zoeken voor zijn problemen, laat staan dat hij ze zou uitvoeren.

Zelfdoding, d.w.z. het vernietigen van zijn eigen leven, lijkt hem dan ook de enig mogelijke uitweg. Zijn reële of ingebeelde onmacht kan leiden tot zeer diepe angsten die hem als een stormvloed kunnen meesleuren. Specialisten noemen dat de "angstimpuls" die hem willoos maakt en hem naar een gewelddadige dood drijft.

Het tegenovergestelde van de angstimpuls is de langzame voorbedachtheid waarbij op haast obsessionele wijze een minutieus plan wordt uitgewerkt. Bij de angstimpuls is de zelfmoord meestal gewelddadig (vuurwapen, sprong in de diepte, verdrinking, gas...). Geneesmiddelen en andere vergiften worden eerder gebruikt bij zelfmoordpogingen waarvan het doel een oproep is aan de omgeving, een wanhopige vraag om aandacht.

Opgelet: het is verkeerd te denken dat diegenen die over zelfmoord spreken het toch niet doen. Het is geweten dat een meerderheid van mensen in de dagen voor hun zelfmoord met hun familie gepraat hebben en hun huisarts geraadpleegd hebben, maar alleen met lichamelijke klachten. Waren hun verlangens naar hulp en hun schuldgevoelens niet onder woorden te brengen? Was het schaamte of schroom?
Wie zal het zeggen?

Sommige zelfmoorden zijn niet ingegeven door een echte wil om er een eind aan te maken. Ze moeten gezien worden als een soort chantage, "zelfmoordchantage" zoals men dat gewoonlijk noemt. Een typisch voorbeeld is de zelfmoordchantage bij familietwisten, ontrouw of een dreigende breuk. De bedoeling is bij de ander schuldgevoelens of wroeging op te wekken zodanig dat hij zijn gedrag wijzigt. In dat geval is er geen echte wil tot zelfdoding. Men wil enkel de ander terugwinnen door hem te confronteren met een mogelijke zelfmoord.

Wanneer iemand zegt "Ik ga zelfmoord plegen", bedoelt hij in feite: "Luister naar mij!" Zelfs al is het niet zeker dat hij tot de daad zal overgaan, moet men toch waakzaam en oplettend blijven en zo'n woorden nooit te licht opvatten.

Het centrum voor zelfmoordpreventie

We herhalen het nogmaals, tot vervelens toe, iemand die met [B]zelfmoordgedachten rondloopt of die zelfmoordneigingen[/B] vertoont, heeft problemen om zijn wanhoop te uiten: hij weet niet wie hij moet aanspreken en hoe hij het moet zeggen.

Deze vaststelling en het gebrek aan preventie op dit vlak liggen aan de basis van de oprichting van het Centrum ter preventie van zelfmoord (tel. 02/649.95.55). Het is een hulp- en interventiecentrum voor crisismomenten. Men gebruikt de telefoon als communicatiemiddel omdat zo de anonimiteit gewaarborgd blijft.

Het Centrum wil niet optreden als de "uitverkoren gesprekspartner van de oproeper" waardoor al te gemakkelijk de illusie zou gewekt worden dat de problemen opgelost zijn. De echte bedoeling is een impuls te geven die moet leiden naar een meer grondige therapeutische aanpak. Het Centrum krijgt 10 000 oproepen per jaar, hetgeen zijn noodzaak overvloedig bewijst. 70 % van de oproepen komen van vrouwen, 20 % van mannen en 10 % blijven onbekend omdat de oproeper zelf niet spreekt.

De oproepen zijn het gevolg van:

• hetzij lichamelijke eenzaamheid bij oudere mensen, weduwen, weduwnaars of vrijgezellen;
• hetzij een geestelijke eenzaamheid, b.v. wanneer de oproeper slechte relaties heeft met anderen,
• hetzij een depressie, bewust of niet.

Vele oproepen komen van alcoholica, vooral vrouwen die anoniem willen blijven, alsook van mensen die alcohol en geneesmiddelen gebruiken in een poging tot zelfmoord. © 2007 - 2010 Guy1962, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 18-12-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Guy1962 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Angst en depressie: Angst en depressie gaan helaas vaak hand in hand. In dat geval is de depressie het gevolg van een angststoornis. Gelukkig zijn zowel angst als depressie te behandelen, mits zij worden her…
• Depressie bij jongeren kan zich anders uiten: Vroeger dacht men dat depressiviteit alleen voor kon komen bij volwassenen. Inmiddels is bekend dat niet alleen jongeren, maar zelfs baby’s depressief kunnen zij…
• Depressie en erfelijkheid: Wetenschappers denken dat de kans om een depressie te krijgen, meestal in de genen zit. Genen zitten in onze lichaamscellen. Het zijn een soort strengen waar allerlei informatie in…
• Depressie: algemene kenmerken: Depressie" is een woord dat we vaak gebruiken zonder de precieze betekenis ervan te kennen. De term "depressie" maakt deel uit van onze spreektaal en wordt daardoor gebanalisee…
• Depressie: wat is depressiviteit?: Depressiviteit is moeilijk te definiëren. Het wordt ook wel de ‘psychische verkoudheid’ genoemd, omdat zoveel mensen er last van hebben. Zelfs dieren kunnen in sommige situ…