Aandoeningen: erythema nodosum

Erythema nodosum is een vrij zeldzame huidafwijking. Deze huidafwijking gaat gepaard gaat met rode, drukpijnlijke bulten aan de onderbenen. Rode, drukpijnlijke bulten aan de bovenbenen en onderarmen worden ook gezien maar minder vaak. Erythema nodosum is een vorm van panniculitis (ontsteking van het vetweefsel onder de huid).

Inhoud

• Wat is erythema nodosum?
  
• Hoe vaak komt erythema nodosum voor?
  
• Hoe ontstaat erythema nodosum?
  
• Klinische manifestatie, symptomen van erythema nodosum
  
• Pathologie
  
• Diagnose erythema nodosum
  
• Oorzaken van erythema nodosum
  
• Behandeling van erythema nodosum
  

Wat is erythema nodosum?

Erythema nodosum is een rood/violet gekleurde subcutane (onder huidweefsel) nodulus. De locatie van deze subcutane nodulus is meestal pretibiaal (voor het onderbeen). Het is een vertraagde hypersensitieve reactie op antigenen. Het wordt geassocieerd met verscheidene infectieuze agenten (stoffen), medicatie en andere ziektes die geassocieerd worden met erythema nodosum. De pathogenese is grotendeels onduidelijk.

Hoe vaak komt erythema nodosum voor?

Erythema nodosum wordt gezien bji 1 tot 5 personen per 100.000 personen. Het meeste aangedaan zijn vrouwen tussen de 15 en 40 jaar oud.

Hoe ontstaat erythema nodosum?

De meeste patienten met erythema nodosum hebben een recente streprococcen infectie doorgemaakt of hebben een onbekende oorzaak. Bij 15-40 % is het een vroeg symptoom van een infectie, bindweefsel aandoeningen of andere inflammatoire aandoeningen. Zorgvuldige diagnostiek is daarom erg belangrijk.

Klinische manifestatie, symptomen van erythema nodosum

Erythema nodosum is een pijnlijke, erythemateuse nodules (rode wegdrukbare zwelling onder de huid) die zich meestal bevindt op het anterieure (aan de voorzijde) oppervlak van beide benen. Na verloop van tijd veranderingen ze in blauwe-plek achtige lesies. Ze genezen zonder littekens binnen 2-8 weken.
De lesies zijn diepe nodulie die soms makkelijker te palperen zijn dan te zien. De lesies kunnen ook op de heupen, de thorax (borstkas) en de bovenste extremiteiten (armen) voorkomen. Bij de uitslag worden vaak polyarthalgias, koorts en malaiseklachten gezien. De erytrocyt (rode bloedcel) sedimentatie is vaak verhoogd (in 15-40% normaal).

Pathologie

Erythema nodosum is een panniculitis. Dit is een ontsteking van de septa in het subcutane vetweefsel, meestal zonder vasculitis (bloedvatontsteking).

Diagnose erythema nodosum

De diagnose erythema nodosum is meestal een klinische diagnose. Dit wil zeggen dat de diagnose meestal te stellen is op het klinische beeld zonder aanvullend onderzoek. Het klinisch beeld is zo typerend dat aanvullend onderzoek meestal niet nodig is. Een diep huidbiopt wordt alleen genomen bij een atypische presentatie:

• Patiënt zonder lesies op de benen
• Niet verdwijnen van de lesies na 2-8 weken
• Ontwikkeling van ulceraties

Het is erg belangrijk om een diep biopt te nemen anders kan het zijn dat de diagnose nog niet met zekerheid te stellen is. Verder kan er ook nog gekeken worden naar het bloedbeeld, de leverenzymen, het serum creatinine en ureum, de antistreptolyse-O titer. En kan men nog een x-thorax en een mantoux-test doen.

Oorzaken van erythema nodosum

Er zijn veel verschillende oorzaken die erythema nodosum kunnen veroorzaken. Hieronder volgt een overzocht:

• Streptococcen faryngitis
• Idiopatisch
• Sarcoidose
• Tuberculose
• Coccidiomycosis
• Histoplasmosis
• Ziekte van Hodgkin
• Chlamydia infectie
• Medicatie
• Lepra
• SLE
• Yersinia
• Blastomycosis
• Inflammatory bowel disease
• Ziekte van Behcet
• Bacteriele gastroeneritis
• Pancreatitis
• Ziekte van Whipple
• Zwangerschap
• Dentale infecties
• HIV infectie
• Syphilis
• Kat-krab ziekte

Behandeling van erythema nodosum

Erythema nodosum is meestal self-limiting. Dit wil zeggen dat de uitslag vanzelf verdwijnt zonder dat daar medicatie voor gegeven moet worden. Wanneer de onderliggende oorzaak bekend is van de erythema nodosum kan die behadeld worden. Verder kan er wel een symptomatische behandeling plaats vinden.

Lees verder

• Aandoeningen: eczeem
• Aandoeningen: herpes zoster (gordelroos)
• De huid, lagen en functies van de huid