CVA; Cerebrovasculair Accident (beroerte, attack)

Wanneer er sprake is van een acute verstoring van de circulatie in de hersenen met neurologische uitvalsverschijnselen spreekt men van een CVA (beroerte, attack). Deze circulatiestoornis kan veroorzaakt worden door een vaatruptuur (haemorrhagie, bloeding). Men spreek dan van een bloedig CVA. Meestal ontstaat een CVA door verminderde bloedtoevoer naar een deel van de hersenen. Er is sprake van een afsluiting van een cerebraal vat (onbloedig CVA).

Ongeacht de oorzaak is het gevolg een onvoldoende zuurstofvoorziening van (een deel) van het hersenweefsel.
Bij een zuurstoftekort van enkele minuten kunnen de zenuwcellen reeds afsterven. Indien de stoornis aanleiding geeft tot versterf van hetsenwefsel spreekt men van encefalomalacie (hersenverweking; dat wil zeggen het weefsel voelt week aan) of herseninfarct.

Onbloedig CVA

In 80% van de gevallen is er sprake van een herseninfarct. Er is een afsluiting van een arterie in de hersenen of naar de hersenen toe door:

• embolie (atriumfibrilleren, mitraalklepgebrek)
• atherosclerose met eventueel trombose
• trombose bijvoorbeeld door polyglobulie
• bloeddrukdaling.

Onbloedige CVA's worden meestal naar ernst ingedeeld.

• TIA (Transiënt Ischaemic Attack); dit is een voorbijgaande CVA. De neurologische uitvalsverschijnselen zijn 24 uur na het ontstaan verdwenen, omdat de bloeddoorstroming op tijd is hersteld.
• RIND (Reversible Ischaemic Neurological Deficit). Hierbij treedt ook volledig herstel op, dit duurt echter langer dan 24 uur.
• Completed Stroke. Hierbij zijn blijvende uitvalsverschijnselen, maar na een dieptepunt volgt doorgaans een verbetering.

Bloedig CVA

Een bloedig CVA ontstaat door een vaatruptuur in de hersenen of buiten de hersenen, bijvoorbeeld een bloeding net onder de schedel drukt op het hersenweefsel. Bij het ontstaan van een bloedig CVA spelen atherosclerose en hypertensie een grote rol.
Soms ontstaat het door het knappen van een aangeboren aneurysma (verwijding van een arterie).

Verschijnselen van een CVA

De verschijnselen zijn afhankelijk van de uitgebreidheid en de plaats van de cerebrale circulatiestoornis.

Motorische stoornissen
Wanneer de motorische schors is utigevallen ontstaat een contralaterale verlamming (een verlamming aan de kant van de hersenbeschadiging). Men spreekt van parese (krachtsvermindering) of paralyse (volledig krachtsverlies). Een hemiplegie is een halfzijdige totale verlamming van het lichaam.
Vlak na het CVA is de verlamming slap, na enkele weken ontstaat een spastische verlamming doordat reflexen uit het ruggenmerg gaan overheersen. Het been is gestrekt en de arm gebogen.

Sensibele Stoornissen
Wanneer de sensibele schors beschadigd is, ontstaat er een contralaterale sensibiliteitsstoornis (hemi-hypesthesie: verminderde gevoeligheid aan één zijde of hemi-anaesthesie: ongevoeligheid).

Gezichtsvelduitval
Bij een beschadiging van de visuele schors ontstaat een hemianopsie, een halfzijdige gezichtsvelduitval. Bij een uitval van de rechter hemisfeer (hersenhelft) is er een uitval van de linker gezichtshelft en andersom.

Taalstoornissen
Afasie is een stoornis in het taalgebruik en/of begrip. Het taalcentrum ligt bij rechtshandigen in de linker hemisfeer en bij linkshandigen voor 70% ook in de linker hemisfeer. Men onderscheidt:

• Motorische afasie (expressieve afasie). het taalbegrip is intact, maar de patiënt kan zijn gedachten niet of onvoldoende in woorden uitdrukken. Hij zoekt naar woorden en spreekt in telegramstijl. De patiënt is zich bewust van de stoornis en kan hierdoor radeloos, boos, depressief etc. worden.
• Sensorische afasie (receptieve afasie). Hierbij is het taalbegrip gestoord. De patiënt begrijpt niet wat tegen hem gezegd wordt. Het spreken kan vloeiend verlopen, maar voor de omgeving is het wartaal. De patiënt is zich niet bewust van de stoornis.
• Gemengde afasie. Dit komt het meeste voor. Er bestaat zowel een motorische als sensorische afasie. Taalbegrip en taalgebruik zijn verstoord.

Dysartrie
Dit is een uitspraakstoornis.

Ataxie
Ataxie is het ontbreken van geordend bewegen (niet veroorzaakt door spierzwakte), bijvoorbeeld dronkemansloop en het niet snel kunnen laten opeenvolgen van tegengestelde bewegingen. (bijvoorbeeld kledingapraxie: een onderbroek over het hoofd proberen aan te trekken).

Agnosie
Hieronder verstaat men het niet herkennen van zintuigelijke indrukken. © 2007 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 05-01-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• TIA: Transient Ischemic Attack: Een TIA of voorbijgaande cerebrale ischemie ontstaat als de bloedtoevoer naar een deel van de hersenen tijdelijk wordt onderbroken. Het pathologische mechanisme is hetzelfde a…
• Beroerte: Belangrijke doodsoorzaak in de Westerse wereld: Jaarlijks worden 50 000 landgenoten getroffen door een beroerte. Deze hersenaandoening is na hartinfarct en kanker de belangrijkste doodsoorzaak in d…
• Een beroerte, wat is het en hoe herken je het?: Kortweg is een beroerte een acute verstoring van de bloedvoorziening in de hersenen. Dit kan tot neurologische verschijnselen aanleiding geven, denk bijvoorbee…
• Zorg voor de patient die een beroerte heeft gehad: Per jaar krijgen in Nederland 41.000 mensen een eerste beroerte. Er wordt geschat dat op dit moment in Nederland 190.000 mensen leven met de gevolgen van ee…
• Herseninfarct bij anticonceptiepil: Bij een herseninfract zou je denken dat het alleen bij oudere mensen voorkomt. Integendeel. Ook jongeren, met name meisjes die de anticonceptiepil slikken, hebben een verh…