Icterus (geelzucht), ziekte

Icterus betekent: geelzucht, een gele verkleuring van huid en slijmvliezen ten gevolge van ophoping van bilirubine in bloeden weefsels.

Bilirubine is een afbraakproduct van de haemgroep van het haemoglobine. In de milt wordt het bilirubine aan albumine gebonden (ongeconjugeerd bilirubine) en via het bloed naar de lever getransporteerd. In de lever wordt het bilirubine gekoppeld aan glucuronzuur (geconjugeerd bilirubine, waarbij het wateroplosbaar wordt en door de nier kan worden uitgescheiden).

Bij de afsluiting van de galwegen kan ook geconjugeerd bilirubine in het bloed terechtkomen en dus in de urine. In de darm wordt het geconjugeerd bilirubine omgezet (gereduceerd) tot urobilinogeen en andere bilirubinogenen. Dit komt (geoxideerd) in de ontlasting als stercobiline terecht. Een deel van het urobilinogeen wordt weer geresorbeerd door de darm en grotendeels door de lever met de gal utigescheiden (enterohepatische kringloop).
Een klein deel verschijnt in de urine (=urobiline).

De hoeveelheid on- en geconjugeerd bilirubine in het bloed is onder normale omstandighede nte laag om een gele verkleuring van de huid te veroorzaken. Onder pathologische omstandigheden kan de hoeveelheid on- en/of geconjugeerd bilirubine in het bloed dusdanig toenemen dat er een gele verkleruing van de huid en slijmvliezen ontstaat: icterus.

Is het wateroplosbare geconjugeerde bilirubine en/of het urobilinogeen verhoogd in het bloed aanwezig, dan ontstaat er donkere urine. Zijn de galwegen afgesloten, dan kunnen de galkleur-stoffen niet in de ontlasting komen en ontstaat ontkleurde ontlasting (stopverf-ontlasting).

Oorzaken Icterus

Haemolytische anemie (prehepatische icterus).
Dit is een anemie door een versnelde afbraak van erythrocyten (bijvoorbeeld bij sikkelcelanemie en rhesusantagonisme).
De lever krijgt meer ongecunjugeerd bilirubine aangeboden en er wordt meer geconjugeerd bilirubine in de darm uitgescheiden. Dit kan zelfs leiden tot bilirubinestenen in de galwegen. Meer dan normaal urobilinogeen wordt geresorbeerd in de darm. Er ontstaat icterus (meer ongeconjugeerd bilirubine in het bloed en meer uribilinogeen) met donkere urine (meer urobiline) en een donkere ontlasting.

Ziekte van de lever, bijvoorbeeld hepatitis (hepatische icterus).
Door de diffuse levercelbeschadiging ontstaat er een zwelling van de levercellen, waardoor de galcapillairen worden dichtgedrukt. Het door de levercellen geconjugeerde bilirubine kan niet meer afvloeien naar de grote galgangen en zal via de levervenen (aderen van de lever) en de vena hepatica in de bloedbaan komen.

Afhankelijk van de ernst van de aandoening is de ontlasting meer of minder ontkleurd (weinig tot geen geconjugeerd bilirubine is in de ontlasting gekomen). De urine is donker door uitscheiding van veel geconjugeerd bilirubine.
Bij een zeer ernstige beschadiging va nde lever kan de lever het ongeconjugeerde bilirubine niet meer in geconjugeerd bilirubine omzetten. Het gehalte ongeconjugeere bilirubine in het bloed stijgt.

Obstructie van de galwegen (posthepatische icterus).
Bij een obstructie van de ductus hepaticus, ductus choledochus of papil van Vater door een tumor (pancreaskopcarcinoom, galblaascarcinoom) of steen kan het geconjugeerd bilirubine niet in de darm komen. De faeces in ontkleurd. Het geconjugeerd bilirubine komt in het bloed terecht en leidt tot donkdere urine. In een later stadium, als door langdurige stuwing de leverfunctie achteruit gaat (verminderde conjugatie), ontstaat ook icterus. Wanneer de normale galafloed van de lever naar het duodenum belemmerd is, spreekt men van cholestase.

Men onderscheidt intrahepatische cholestase en extrahepatische cholestase (galstroombelemmering in de ductus hepaticus, ductus choledochus, en papil van Vater). Beiden worden gekenmerkt door een stijging van het geconjugeerd plasma-bilirubinegehalte, plasmagalzure zoutengehalte en leverenzym (AF, YGT, etc.). Cholestase gaat vaak gepaard met jeuk (prunitus) door ophoping van onder andere galzure zouten in het subcutane weefsel (onderhuids weefsel). Mogelijk spelen ook andere grotendeels ontbrekende factoren een rol. © 2007 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 05-01-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Voeding en metabolisme: de lever: De lever voert de volgende functies uit: filtratie en opslag van bloed, metabolisme van koolhydraten, vetten, eiwitten, hormonen en xenobiotica, vorming en secretie van gal,…
• De ziekte van Weil: De ziekte van Weil, ook wel de rattenziekte genoemd, is een infectieziekte met als belangrijkste verspreider de bruine rat.
• Symptomen lever-aandoeningen, stoornissen en ziekten lever: De lever is één van de belangrijkste organen: het vervult zeer veel vitale functies, zoals het neutraliseren van allerlei afvalstoffen en giftige s…
• Blauwzucht (cyanose): Cyanose betekent eigenlijk gewoonweg 'Blauwzucht'. De huid en slijmvliezen vertonen hierbij een blauwachtige tint.
• Hepatitis A (hepatitis infectiosa): Hepatitis A is een leverontsteking op basis van een virusinfectie. Een andere vorm van hepatitis; hepatitis B; wordt besproken in een apart artikel. Hepatitis A besmet de…