Behandeling persoonlijkheidsstoornissen II

Persoonlijkheidsstoornissen bepalen ons leven en bezorgen ons onze problemen omdat ze vicieuze cirkels van ‘self-fulfilling prophecies’ in beweging zetten. De beste manier om dit te corrigeren is de bal in de andere richting aan het rollen te brengen door positieve of heilzame cycli op gang te brengen. Doe dit stap voor stap.

Theatrale persoonlijkheidsstoornis:

Wanneer u gaat inzien dat u een sterke, misschien buitensporige behoefte heeft om aardig te worden gevonden, kunt u twee verschillende paden bewandelen. De gemakkelijkste keuze is proberen uw handigheid in het uitzoeken van de juiste mensen te verbeteren. Bedenk dat u niet echt door iederéén aardig hoeft te worden gevonden, alleen door die mensen op wie u echt gesteld bent of die belangrijk voor u zijn. Leer ook uw benadering toe te spitsen op het individu. Stel uw gedrag af op de specifieke mogelijkheden en beperkingen van de situatie. Sommige mensen zullen beter op u reageren bij een wat minder uitbundige aanpak. U kunt vermijden dat u hen afstoot door te leren wat gas terug te nemen als dat nodig is.

Bij de ambitieuzere doelstelling zou u het meer in de diepte en minder in het uiterlijk moeten zoeken. Bij uw ademloze inspanningen om overal het middelpunt te zijn, zou u uw eigen middelpunt weleens kunnen verliezen. In plaats van wanhopig de aandacht en goedkeuring van andere mensen na te jagen, kunt misschien beter wat meer aandacht aan uzelf en uw eigen interesses besteden. Cultiveer die kanten van u die u leuk vindt. Bij de meeste mensen ontwikkelt zich op natuurlijke wijze een grotere gerichtheid op het innerlijk wanneer ze geestelijk rijper worden en minder behoefte krijgen aan externe prikkels en speelse afwisseling.

Het proces kan worden versneld door eens goed te kijken naar wie u bent en wat echt van belang is in uw leven. Zet u meer in voor mensen, uw werk, intellectuele belangstellingen. Richt u steeds meer op diepte in plaats van oppervlakkigheid. Breng Organisatie in uw leven aan en zorg dat u in een paar dingen echt deskundig wordt in plaats van van alles een klein beetje te weten.

Narcistische persoonlijkheidsstoornis:

We moeten toegeven dat het heel moeilijk is om een fundamentele verandering in de kern van deze persoonlijkheidsstoornis te bewerkstelligen; mogelijk is het de moeite van het proberen niet eens waard. Uw doelstelling zal eerder zijn de narcistische kwetsingen die zich onvermijdelijk in het leven voordoen, te helen — en dit zo vlug en elegant mogelijk. Zoek uit wat de bijzondere en persoonlijke doornen in het vlees van uw narcisme zijn — de opleiding of de jaarclub waarvoor u bent afgewezen, dat aanbod van een baan waar u nooit meer iets van heeft gehoord, de vrouw die u verlaten heeft, de leidinggevende die u niet waardeert of die zijn hoge positie niet verdient, de ziekte die uw krachten sloopt of de aftakeling van het ouder worden, de dood.

Hoe sneller u de kwetsbare plekken in uw narcisme identifi— ceert, des te minder kans dat een plotselinge teleurstelling u als een donderslag bij heldere hemel zal overvallen. Accepteer dat het in het leven wemelt van de giftige pijlen en stroppen, schandalige beschikkingen van het lot, onvermijdelijke verliezen en momenten van spijt, maar dat het ook zijn ogenblikken kent van echte vreugde, waardigheid en triomf. Blijf u concentreren op de dingen die u hebt bereikt en de positieve ervaringen die u hebt gehad, in plaats van u blind te staren op wat u niet bereikt heeft of heeft verloren. Bedenk ook dat de krenkingen van uw narcisme altijd weer verzacht zullen worden door de tijd die alle wonden heelt, de steun van anderen, nieuwe verworvenheden en nieuwe kansen, Alles gaat weer over.

Borderline persoonlijkheidsstoornis:

Hierbij gaat het streven uit naar meer stabiliteit en minder ups en downs en extreme emoties in uw leven. Besef dat u alles zwart-wit ziet en ga systematisch op zoek naar grijstinten. Accepteer dat u vervloekt en gezegend bent met een bijzonder vermogen het leven in zijn meest intense vorm te ervaren. Plaats de dingen in een breder verband en kijk verder dan de opwinding of teleurstelling van het ogenblik. Uw volgende liefdesrelatie, hoe verleidelijk en aantrekkelijk ook, zal vrijwel zeker op niets uitlopen net als alle vroegere die zijn opgevlamd en uitgedoofd. Als u hiervan uitgaat, gaat er misschien wel iets van de romantiek verloren, maar wordt het ook gemakkelijker om u te ontspannen, plezier te hebben en niet zo fel- emotioneel te zijn dat u de ander afschrikt.

Zie in dat u impulsief bent en gemakkelijk dingen doet waar u later spijt van krijgt. Probeer meer greep te krijgen (zowel in- als extern) op uw middelengebruik, uitgavenpatroon, te hard rijden en neiging tot onveilige seks. Signaleer het dadelijk bij uzelf wanneer u weer eens razend wordt en tel tot tien of ga een eindje wandelen voordat u iets gevaarlijks doet of uzelf of iemand die u lief is iets aandoet. Laat een elastiekje tegen uw pols ketsen of stop uw hand in een kan ijswater wanneer u de neiging krijgt uzelf snij- of brandwonden toe te brengen — deze substituten kunnen op dezelfde manier emotionele pijn door lichamelijke vervangen maar hebben het voordeel dat ze geen littekens achterlaten. Bedenk wanneer 11 zelfdodingsideeën krijgt dat de tijd alle wonden heelt. Eventuele suïcidale aanvechtingen zullen gauw veel minder sterk zijn. De impulsieve daad van dit moment kan onherstelbare gevolgen voor uw hele leven hebben. Zoek liever hulp.

Zet in emotioneel opzicht niet alles op één kaart. Leer uw behoeften over genoeg mensen te verdelen, zodat geen van hen overmatig wordt belast en een afwijzing (echt of ingebeeld) niet al te schokkend is. Last but not least, bedenk steeds dat uw persoonlijkheidsproblemen vrijwel zeker bij het ouder worden sterk zullen verminderen. U maakt nu een van de moeilijkste perioden van uw leven door en daardoor ziet alles er donker uit, zowel het verleden als de toekomst. Maar met een beetje geluk zal mettertijd alles beter gaan. U zult zich veel rustiger gaan voelen en veel lekkerder in uw vel gaan zitten dan u ooit voor mogelijk had gehouden. We weten dat dit moeilijk te geloven is, maar follow-up onderzoeken onder duizenden mensen zoals u hebben het bewezen. Er is hoop.

Paranoïde persoonlijkheidsstoornis:

Paranoia gedijt op onduidelijkheid. Men kan zich in elk scenario altijd het allerergste inbeelden wanneer de feiten niet helder zijn. Zorg altijd dat u het hele verhaal boven water krijgt en beoordeel het geheel zo objectief mogelijk, met een correctie voor uw sterke neiging tot het ergste denken. Helaas zit er een kleine moeilijkheid aan deze aanbeveling. U moet hiertoe accepteren dat een redelijke mate van onzekerheid altijd onvermijdelijk zal zijn dat u nooit volledig zeker of volledig veilig zult zijn. Anders zult u de mensen om u heen tot waanzin drijven met uw voortdurend gevraag naar hun gevoelens, motieven en gedragingen, op een manier waardoor u hen uiteindelijk tegen u in het harnas zult jagen. Door minder op uw qui vive te zijn, zult u zich misschien wel eens in de vingers snijden; maar door steeds het ergste te verwachten, loopt u veel mis dat het leven de moeite waard, prettig en leuk maakt.

Bij een ambitieuzere benadering zou u kunnen proberen het mechanisme van uw paranoïde manier van denken te doorgronden. Meestal zijn de dingen die u in anderen vermoedt of haat eigenlijk een vermomde versie van uw eigen gedachten en impulsen die u op hen heeft geprojecteerd. U beschuldigt anderen van gedachten die u niet van uzelf accepteren kunt. Als u denkt dat andere mensen u vijandig gezind zijn, kan dat heel goed de projectie zijn van uw eigen vijandigheid ten opzichte van hen. Als u denkt dat anderen erg kritisch tegenover u staan, kan dat zijn omdat u onbewust zelf veel kritiek op uzelf heeft. Als u denkt dat uw vrouw u ontrouw is, kan dat komen door uw eigen seksuele gevoelens voor anderen. Als u uw eigen impulsen beter kunt begrijpen en accepteren, zult u ze niet meer in dezelfde mate op anderen hoeven projecteren. Gewoonlijk vereist dit een aanzienlijke geestelijke bereidheid tot leren van uw kant en de hulp van een therapeut die uw vertrouwen moet hebben althans meestal.

Antisociale persoonlijkheidsstoornis:

Voor dit probleem bestaat geen behandeling. Als er al veranderingen in optreden,
zullen die het resultaat zijn van het verstrijken van de tijd, een natuurlijk rijpings proces, druk vanuit de buitenwereld, een geslaagde ontwenningskuur en pijnlijke levenservaringen. Sommige mensen komen vroeg bij hun verstand, beseffen dat hun exploiterende manier van leven niet werkt en ondernemen stappen om de gevangenisstraf of de vroege dood waar ze anders vermoedelijk op afstevenen, te vermijden. Uit ‘het leven’ stappen en uit de buurt van ‘de jongens’ blijven kan soms tot een opzienbarende verandering van levenshouding leiden. Afkicken kan het keerpunt zijn. En sommigen komen door de religie tot een geestelijke wedergeboorte. De antisociale persoonlijkheid is voor het merendeel echter uiterst resistent tegen verandering totdat de betrokkene door zijn energie en hormonen heen raakt, gewoonlijk als hij ergens tussen de veertig en zestig is.

Tot slot

Als u maar één kleine verandering in uw starre gedrag aan kunt brengen, zullen de mensen die u lief zijn al anders op u gaan reageren en aardiger voor u worden. Hierdoor zou u weer wat verder los moeten kunnen komen, zodat u nog wat flexibeler tegenover hen kunt komen te staan. Elke actie groeit door een positieve reactie verder uit. Kleine stapjes kunnen uiteindelijk tot grote veranderingen leiden. De sleutel om deze heilzame cycli op gang te brengen, is zeifbesef. Zoals het orakel van Delphi heel lang geleden al zei: ‘Ken uzelve’. © 2008 - 2009 Sophocles, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 17-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sophocles is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Persoonlijkheidsstoornissen: Je persoonlijkheid is je 'eigen aard,' waarmee je je in de omgang herkenbaar onderschiedt van anderen. Dat is iets anders dan je identiteit. Je identiteit is namelijk het subject…
• Positieve psychologie: Geluk? Wanneer ben je nu precies gelukkig? Komt dit door wat je meemaakt, wat je voelt, hoe je denkt of wat je bezit? Dit artikel gaat over de wetenschappelijke ideeën over geluk.
• Leren leven met persoonlijkheidsstoornissen: Persoonlijkheidsstoornissen is een groep stoornissen waarbij vaste patronen van gedachten en gedrag voortdurend problemen in het leven veroorzaken. Persoonlijkhei…
• Wat doet een psycholoog?: Psychologen bestuderen het menselijk gedrag. Ze proberen het gedrag te begrijpen, te verklaren en te verspellen en daarmee mensen te helpen en situaties te veranderen. Hoe ontstaat…
• Persoonlijkheidsstoornissen: Een persoonlijkheidsstoornis uit zich door afwijkend gedrag en emoties. De persoon in kwestie heeft omvangrijke en steeds terugkerende problemen in persoonlijk, beroepsmatig of s…