Longaandoeningen (Pleura-aandoeningen)

Pleura-aandoeningen (longaandoeningen) komen relatief weinig voor. In dit artikel worden de Hydrothorax, pleuritis en pleuratumoren (tumoren van de long) besproken. De pleuritis is op de foto hiernaast zichtbaar gemaakt voor U.

Hydrothorax

Onder hydrothorax (hydro = vocht) wordt verstaan de aanwezigheid van een meer dan normale hoeveelheid vocht in de pleuraholte. Onder normale omstandigheden produceren de pleurabladen een geringe hoeveelheid vocht, die ervoor moet zorgen dat de vliezen wrijvingsloos over elkaar bewegen. Resorptie van dit vocht staat normaal in evenwicht met de productie ervan.

Oorzaken
Een teveel aan vocht in de pleuraholte kan verschillende oorzaken hebben. Ook de samenstelling van dit vocht kan wisselend zijn, afhankelijk van de oorzaak die eraan ten grondslag licht. Zo kennen we het transsudaat en het exsudaat. Het transsudaat heeft een helde,r lichtroze aspect. Het verschijnt in de pleuraholte door uittreding van vocht vanuit de bloed-/lymfecapillairen. De oorzaak is veelal stuwing in het afvoergebied van deze capillairen zoals dat kan optreden bji decompensatio cordis (aandoening van het hart) en ingroei van tumorweefsel in lymfeklieren.

Ook bij een tekort aan eiwitten in het bloed (hypoproteïnemie) treedt de ontwikkeling van een transsudaat op. Een exsudaat is lichtgeel van aspect en veelal iets troebel van aard. Dit laatste is het gevolg van de aanwezigheid van ontstekingsproducten zoals leukocyten. Het exsudaat ontstaat bij ontstekingen van de pleurae en bij tumorgroei (metastasen) in de pleurabladen.

Symptomen, onderzoek en behandeling
Alleen bij veel vocht 'achter de longen' treden kortademigheidsklachten op. Er kan ook een prikkelhoest aanwezig zijn. De thoraxfoto is onmisbaar voor de bevestiging van de diagnose. Men kan er vloeistofspiegels in de pleuraholten op waarnemen. Een pleurapunctie is nodig om achter de samenstelling van het vocht te komen. Hierdoor verkrijgt men tegelijkertijd een idee omtrent de oorzaak van de hydrothorax. De behandeling bestaat uit het bestrijden van de oorzaak van de hydrothorax.

Pleuritis

Een ontsteking van de pleurae wordt pleuritis genoemd. Er kan sprake zijn van een zogenaamde droge pleuritis (pleuritis sicca) zonder vochtophoping in de pleuraholte en van een natte pleuritis (pleuritis exsudativa) met extra vocht in de pleuraholte.

Oorzaken en symptomen
Er zijn diverse oorzaken van een pleuritis:

• Bacteriële infectie,
• Virale infectie (via een virus),
• longinfarct,
• tumorgroei (vaat metastasen van tumoren elders in het lichaam) (metastasen zijn uitzaaiingen).

Afhankelijk van de oorzaak kunnen er symptomen optreden die primair het gevolg zijn van deze oorzaak en symptomen ten gevolge van de ontstane pleuritis. Een droge pleuritis kenmerkt zich door pijn in de zij, vastzittend aan de ademhaling. Dit wordt veroorzaakt door het langs elkaar bewegen va nde ruwe (ontstoken) pleurabladen. Soms gaat het ook gepaard met pleurawrijven (voel- of hoorbaar). Een natte pleuritis kent deze symptomen juist niet. Het vocht tussen de pleurabladen zorgt er namelijk voor dat de pleurabladen elkaar niet kunnen raken. Bij deze patiënten staat kortademigheid op de voorgrond.

Onderzoek en behandeling
Voor de diagnose is een thoraxfoto belangrijk (zie foto). Vooral onderzoek van het pleuravocht draagt bij tot de vaststelling van het in het proces betrokken micro-organisme. De behandeling bestaat in de eerste plaatst uit behandeling van de oorzakelijke aandoening. Antibiotica zijn hierbij als regel onmisbaar. Pleurapuncties worden ook als therapeutische maatregel uitgevoerd indien de hoeveelheid exsudaat aanleiding is tot benauwdheidsklachten.
Door het wegnemen van het teveel aan pleuravocht, nemen deze klachten af.

Pleuratumoren

Wij kennen primaire en secundaire tumoren van de pleurabladen. De secundaire pleuratumoren zijn metastasen van tumoren elders in het lichaam. Men spreekt wel van een pleuritis carcinomatosa. Het betreft vooral metastasen van borst-, long- en eierstokkanker.Kortademigheid ten gevolge van de hydrothorax is de belangrijkste klacht. De behandeling is ook voornamelijk hierop gericht en bestaat uit het regelmatig uitvoeren van pleurapuncties.

De belangrijkste vorm van de primaire pleuratumoren is het pleuramesothelioom. Voor zover bekend is asbest de enige stof die de ontwikkelen van een mesothelioom kan veroorzaken. Het is een zeldzaam voorkomende vorm van kanker, maar omdat er de laatste jaren in de media grote aandacht is geschonken aan de effecten van blootstelling aan asbest, is deze vorm van kanker hier toch in opgenomen. Bovendien verwacht men in de naaste toekomst een grote toename aan sterfte aan het mesothelioom, omdat grote aantallen werknemers in het verleden in contact zijn geweest met asbest.

Oorzaak
Zoals vermeld is asbest de enige veroorzakende factor voor het mesothelioom. Voor 1930 was het gebruik van asbest in de Nederlandse industrie gering. Tot 1980 steeg het gebruik jaarlijks, na die tijd nam het weer af en sinds 1990 is het gebruik van ruw asbest tot nul gereduceerd. Omdat de latentietijd voor de ontwikkeling van een mesothelioom 20-40 jaar bedraagt, zullen de effecten van asbestgebruik nog ver tot in het jaar 2000 merkbaar zijn.

Verschijnselen
Na een lang symptoomvrij interval openbaart de aandoening zich bij meer dan de helft van de patiénten met vrij acuut ontstane pijn op de borst en kortademigheid. De pijn neemt op een gegeven moment, meestal plotseling, in ernst toe waarna de diagnose wordt gesteld en de patiënt korte tijd later overlijdt.

Andere klachten die voorkomen zijn hoesten, koorts, gewichts- en eetlustverlies. In een later stadium ontwikkelen zich verschijnselen die karakteristieken zijn voor het mosothelioom in de vorm va nde ontwikkeling van pleuravocht, een scoliose (zijwaartse kromming van de wervelkolom) en verdikking van de thoraxwand ter hoogte van het diafragma. Tachtig procent van de patiënten sterft binnen 12 maanden na de diagnose. Het resterende deel binnen een jaar daarna.

Onderzoek en behandeling
De meest betrouwbare methode om het mesothelioom vast te stellen is een pleurabiopsie. Het vermoeden op een mesothelioom ontstaat meestal op basis van de anamnese en een thoraxfoto, al dan niet vergezeld van een pleurapunctie. Een curatieve behandeling is niet mogelijk. De palliatieve behandeling is gericht op de voornaamste klacht, namelijk pijn. © 2007 - 2008 Hikari, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 19-01-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Sarcoïdose (ziekte van Besnier-Boeck): Sarcoïdose, ook wel de ziekte van Besnier-Boeck genoemd, is een aandoening die zich in veel organen en weefsels kan manifesteren. Bijna altijd zijn de longen aangedaan.…
• Ademhaling: respiratoire insufficientie: De diagnose en behandeling van longziekten vereisen een begrip van de fysiologische basisprincipes van ademhaling en gaswisseling. Longziekten kunnen het resultaat zi…
• Aandoeningen: ophoping van pleuravocht, plaura-effusie: Pleuravocht bevindt zich tussen de longvliezen. Normaal gesproken is tussen beide longvliezen een dun laagje vocht aanwezig wat beide longvliezen van e…
• Taaislijmziekte is een erfelijke ziekte: Een erfelijke stofwisselings ziekte, die ook bekend staat als mucoviscidose, cystic fibrose of pancreasfibose .....
• Ziekte: Ademhalingsstelsel: Het ademhalingsstelsel bestaat uit de longen, het middenrif met de tussenribspieren en de luchtwegen. Via dit stelsel vindt uitwisseling van zuurstof en koolstofdioxide plaats tus…