Ziekten: Cadasil of Hereditaire Multi-infarct Dementie

CADASIL wat de afkorting is van Cerebraal Autosomaal Dominante Arteriopathie met Subcorticale Infarcten en Leukoencephalopathie is een dominante en overerfbare aandoening die ongeneeslijk is. Wereldwijd zijn er slechts 200 families ingeschreven in het onderzoek naar deze nog veruit onbekende aandoening met verschrikkelijke gevolgen voor zowel patiënt als omgeving. Redenen te over om eens dichter te kijken.

Wat is CADASIL?

• Cerebrale:: in verband met de hersenen.
• Autosomaal dominant: een methode voor het genetisch erfgoed, waarbij een enkele abnormale kopie van een gen dat de ziekte veroorzaakt, ook al een goede kopie van het gen is ook aanwezig.
• Arteriopathy: de ziekte van de bloedvaten.
• Subcorticale: met betrekking tot het gedeelte van de hersenen wordt vlak onder de hersenschors, dat is het deel van de hersenen verantwoordelijk is voor de meeste hogere functies (sensatie, vrijwillige spier-beweging, denken, redeneren, geheugen, enzovoort)
• Infarcts: gebieden van weefsel dat hebben ondergaan, een type van celdood genaamd necrose, als gevolg van de beperkte bloedtoevoer.
• Leukoencephalopathie: een type van de veranderingen die samenhangen met de witte stof, met inbegrip van gelokaliseerde gebieden van celdood.

Enkele voorname kenmerken van deze aandoening zijn

• Weerkerende TIA’s of in begrijpbare taal: kortdurende neurologische uitval
• Herseninfarcten op vroege en middelbare leeftijd
• Een voortschrijdende dementie
• Migraine met aura
• Visuele handicaps
• Stemmingsstoornissen
• Karakterstoornissen,
• Spasmeaanvallen
• Epilepsie
• Hemiparesis: verlamming van een zijde van het lichaam
• Progressief geheugen verlies…

Deze symptomen zijn bevonden bij een 35% en 30 % van de patiënten die aan dit onderzoek meewerkten.

Bovenstaande manifesteert zich in een steeds verminderende motoriek, spraak, geheugen,… Doch hou voor ogen dat er verschillende gradaties en vormen bestaan. Omdat er nog zo weinig van deze ziekte gekend is (In Nederland 12 families en 200 families wereldwijd) zijn er nog veel aspecten van deze aandoening die nog in verder onderzoekstadium verkeren. Hopelijk zal er met de tijd snel meer informatie vrijkomen naarmate er meer families gediagnosteerd zullen worden.

Diagnose

Cadacilpatiënten worden gediagnosteerd door middel van een onderzoek waarbij huid weefsel van de patiënt wordt bekeken onder een elektronenmicroscoop.

Wat is nu eigenlijk

Een Cadasilpatiënt bezit een korrelophoping in alle kleine slagaders in het lichaam maar enkel de kleine hersenen de kleine hersenen zijn er onderhevig aan Deze korrelophoping wordt enkel zichtbaar door middel van een elektronenmicroscoop.
Deze zelfde korrelophopingen worden ook in huid en zenuwhaarvaten aangetroffen. De onderliggende pathologie houdt een progressieve degeneratie van de gladde spiercellen in de bloedvaten in.

Gevolg hiervan

• Door deze korrelophoping zullen de spiercellen in de hersenen tijdens het verloop van het leven van de patiënt verschrompelen.
• Hierdoor zullen de slagaders hun normale functie van samenknijpen en ontspannen steeds minder kunnen volbrengen, waardoor de bloedtoevoer naar de hersenen belemmerd wordt.
• Het gevolg van deze slechte bloeddoorstroming naar de hersenen is o.a. zware migraine met aura.
• Door deze slechte en steeds verminderende bloedtoevoer naar de hersenen kunnen herseninfarcten optreden evenals dementie.

Per patiënt, zelfs in eenzelfde familie, kan het verloop van de aandoening evenals de specifieke kenmerken verschillen of een ander verloop kennen. De volgorde van deze kenmerken staat niet vast, de ernst ook niet. Wel is het zeker dat Cadasil altijd een degeneratieve aandoening blijft.

Erfelijkheid

Het is tot op heden niet vastgesteld dat wanneer een ouder aan deze aandoening lijdt, dat automatisch wil zeggen dat alle nakomelingen deze aandoening of het dragerschap zullen erven, er is een marge van 50 % indien het afwijkend gen in het bloed wordt aangetroffen.

Toekomst

• Na de eerste hersenbloeding of herseninfarct zijn er gegevens bekend van patiënten die nog 15 tot 20 jaar leefden.
• Wel overlijden Cadasilpatiënten veelal niet aan de aandoening zelf, maar aan gevolgen die ze door de aandoening krijgen door een erg verminderde weerstand. Dit houdt vooral infecties in zoals longontsteking, ziekenhuisbacterie, …
• Een Cadasilpatiënt die de eindfase haalde was bijna onherkenbaar voor zijn omgeving. Een volwassen man van 90 kg voor de eerste symptomen, weegt amper 36 kg nog bij zijn overlijden, wat heel zwaar is voor zowel de patiënt als de omgeving.
• Het is heel moeilijk een Cadacilpatiënt snel te diagnosteren, doordat vele stemmingswisselingen afgedaan als zijnde ‘een vervelende bui’ of iemand met een karaktergestoord moment (dit laatste is niet altijd het geval).

Genezing?

Er is tot op heden nog geen genezing mogelijk. Een behandeling richt zich dan ook op het comfort van de patiënt, door verlichting en vermindering van de symptomen en klachten. En in sommige gevallen wordt er ook gebruik gemaakt van anti-coagulants die toegepast worden ter vertraging van de ziekte en het helpen bij het voorkomen van beroertes.

Over Autosomale dominantie overerving

Filmpje over overerving en dragerschap

• Deze aandoening is erfelijk en valt dus onder de AUtosomaal Dominante noemer. Wat wil zeggen dat minstens 1 ouder een afwijkende erfelijke eigenschap heeft in een afwijkend gen dat schadelijk is voor de cellen doordat het een schadelijk eiwit produceert, zonder dat het gezonde gen daar iets kan tegen ondernemen.
• Dit raakt op een van de autosomale chromosomen, die door overerving invloed hebben op het nageslacht.
• Het geslacht van de nakomelingen heeft geen invloed op de kans dat de aandoening wordt overgedragen.
• Wanneer men de ziekte zelf niet heeft, is er geen kans dat je kinderen het overerven.
• Wanneer de diagnose vastgesteld wordt, heeft het nageslacht 50% kans op overerving.

Diagnosevaststelling

Men is er achter welk gen verantwoordelijk is voor deze afwijking sinds 1993 (de erfelijke aanleg voor CADASIL is gelegen op chromosoom 19. In 1996 heeft men vastgesteld dat veranderingen in het gen met de naam NOTCH3, dat op chromosoom 19 is gelegen, CADASIL veroorzaakt).

De diagnosevaststelling gebeurt volgens DNA-onderzoek in het bloed en een bioptie van een stuk huid, dat men vervolgens onder een elektronenmicroscoop legt om afwijkingen in de slagaders op te speuren. Men dient een zestal weken op de uitslag te wachten en Magnetic Resonance Imaging of MRI.

Behandeling

Wanneer een Cadasilpatient onder behandeling komt wordt en een heel team van specialisten betrokken voor onderzoek, begeleiding en behandeling. Dit team zal nauw samenwerken vanuit verschillende vakgebieden, zoals daar o.a. zijn:

• Neurologie
• Klinische genetica
• radiologie
• Psychologie
• Neuropsychologie
• Pathologie
• Fysiotherapie
• Logopedie, …

Waar kan men terecht voor vragen over deze aandoening?

Voor vragen rond Cadasil en/of erfelijkheidsoverdraging kan men advies inwinnen bij het Klinisch Genetisch Centrum Leiden van het LUMC - Albinudreef 2, te 2333 ZA te Leiden, telefoon 071-5269111 of bij andere genetische centra.

Voor Nederland kan men voor specifieke vragen over behandeling/begeleiding ( patiënten en hun familie) via een arts terecht bij de polikliniek "Erfelijke vasculaire hersenaandoeningen", afdeling neurologie, of bij dr. S.A.M.J. Lesnik Oberstein, afdeling klinische genetica, Leids Universitair Medisch Centrum.

Links:

• Cadasil WIkipedia
• Universitair Medisch Centrum Leiden

© 2008 Salu, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 03-05-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Salu is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Wat is dementie?: Wat is dementie? Bij dementie gaan de hersenen steeds minder goed werken Vooral het geheugen van mensen met dementie gaat steeds verder achteruit.
• Dementie (hersenaandoening): Dementie is een hersenaandoening, waardoor alle mentale vermogens steeds verder achteruitgaan, tot uiteindelijk zelfstandig leven niet meer mogelijk is.
• Alzheimer: verschil met andere vormen van dementie: Het is belangrijk voor artsen om het verschil tussen de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie te kunnen zien. Een juiste diagnose maakt het ie…
• Aandoeningen: vergeetachtigheid: Wanneer iemand last heeft van vergeetachtigheid denkt men al snel aan dementie. Je hoort het mensen vaak voor de grap zeggen wanneer iemand ergens niet op kan komen; 'je bent…
• Ziekte van Alzheimer: een groeiende zorg: Naar verwachting zal het aantal mensen met de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie in de loop van de komende 25 jaar aanzienlijk toenemen. Meer mensen…

Bronnen en/of referenties

• Info Cadasil: http://www.cadasil.nl/ (Wat is CADASIL?)
• Autosomale dominantie en overerving: http://www.erfelijkheid.nl/erfelijkheid/overervingspatronen.php#dominant
• Site van een Cadasilpatiënt ter bevordering van lotgenotencontact: http://cadasiltrust.org/index.htm
• NON profit Cadasil Foundation – lotgenotencontact: http://home.earthlink.net/~cadasil/index.htm
• Stichting ERFOcenter: het Nationale Kennis- en Voorlichtingscentrum Erfelijkheid, Zwangerschap en Medische Biotechnologie http://www.erfocentrum.nl/
• Centra voor Klinische Genetica en donaties http://www.erfelijkheid.nl/centrakg.php
• Genetics Home Reference : Engelstalige, systematische informatie over CADASIL van de Amerikaanse National Library of Medicine. http://ghr.nlm.nih.gov/condition=cadasil
• Site vol interessante links voor patiënten en families (Engels): http://ghr.nlm.nih.gov/Resources/patients
• Wikipedia: http://en.wikipedia.org/wiki/CADASIL