Ziekten en Antipsychotica

Met antipsychotica bestrijd en voorkom je een psychose

Infoteur: Etsel

De beste manier om een psychose te bestrijden én te voorkomen is met antipsychotica. Je moet ze lange tijd gebruiken, vaak jaren. Veel mensen hebben daar moeite mee en stoppen met de medicijnen. Meestal krijgen ze dan opnieuw psychosen. Medicijnen tegen psychose zijn er in soorten en maten. Ze werken allemaal tegen psychose. Ze hebben ook allemaal bijwerkingen, al verschillen deze per middel.


Het kiezen van goede antipsychotica

Om samen te kunnen kiezen moet je aanspreekbaar zijn. Tijdens een psychose ben je dat niet. Misschien weiger je zelfs medicijnen omdat je niet beseft dat het niet goed met je gaat. In sommige (uiterste) gevallen kun je gedwongen worden om medicijnen te nemen.

Als je voldoende aanspreekbaar bent, ga je samen met je psychiater op zoek naar een medicijn dat voor jou het beste is. De adviezen van je psychiater zijn gebaseerd op een wetenschappelijke 'richtlijn': afspraken die psychiaters met elkaar gemaakt hebben over het gebruik van medicijnen tegen psychose. De psychiater schrijft het medicijn voor. Jij moet echter zo duidelijk mogelijk aangeven wat een medicijn bij jou doet. Je familie kan je hierbij helpen. Op grond van wat jij en je familie vertellen stelt de psychiater de medicijnen steeds een beetje bij, net zolang tot je tevreden bent (dus zo weinig mogelijk klachten en zo weinig mogelijk bijwerkingen).

Als je psychose onder controle is, adviseert je psychiater om medicijnen te blijven gebruiken. Je kunt hierdoor een nieuwe psychose voorkomen. Als je toch een nieuwe psychose krijgt, krijg je het advies tijdelijk een grotere hoeveelheid van je medicijnen te gebruiken, tot je psychose weer onder controle is.

Overzicht van medicijnen: klassieke en atypische antipsychotica

Waarschijnlijk gebruik je lange tijd medicijnen. Het is daarom handig er iets vanaf te weten. Vooral informatie over bijwerkingen kan belangrijk voor je zijn: eventuele bijwerkingen spelen een grote rol bij het kiezen van een goed medicijn.

Er zijn twee soorten antipsychotica: klassieke en atypische middelen. Het zijn over het algemeen veilige middelen, zo lang je je aan het voorschrift houdt. In combinatie met andere medicijnen, alcohol of drugs kunnen de medicijnen verkeerde effecten hebben. Als je zwanger wilt worden, overleg dan eerst met je psychiater over je medicijnen: ze kunnen een ongeboren kind beschadigen.

De klassieke en atypische medicijnen hebben in grote lijnen dezelfde bijwerkingen, op enkele belangrijke verschillen na. De klassieke antipsychotica veroorzaken nogal eens bewegingsproblemen, vaker dan de atypische middelen. Omgekeerd leiden de atypische middelen vaker tot gewichtstoename. Bijwerkingen die bij beide middelen kunnen voorkomen zijn een leeg, vlak gevoel, sufheid en seksuele problemen.

Medicijnen hebben vaak meerdere namen. In de onderstaande overzichten wordt eerst de werkzame stof genoemd en tussen haakjes de merknamen.

Klassieke antipsychotica
  • broomperidol (Impromen)
  • chloorprotixeen (Truxal)
  • droperidol (Dehydrobenzperidol)
  • flufnazine (Anatensol)
  • flupentixol (Fluanxol)
  • fluspirileen (Imap)
  • haloperidol (Haldol, halperidol)
  • penfluridol (Semap)
  • perfenazine (Perfenazine, Trilafon)
  • pimozide (Orap)
  • pipotiazine (Piportil)
  • sulpiride (Dogmatil)
  • zuclopentixol (Cisordinol, Clopixol)

Atypische antipsychotica
  • aripiprazol (Abilify)
  • clozapine (Clozapine, Leponex)
  • olanzapine (Zyprexa)
  • quetiapine (Seroquel)
  • risperidon (Risperdal)

Omgaan met bijwerkingen van antipsychotica

Alle medicijnen tegen psychose hebben bijwerkingen. Niet iedereen heeft er evenveel last van, maar je krijgt er zeker mee te maken.

Luister goed naar je lichaam. Als je nieuwe klachten krijgt, kan het goed zijn dat het om een bijwerking gaat, vooral als je net met een medicijn bent begonnen of als net de dosis is aangepast. Vraag je familie of andere mensen dicht bij je om hulp. Zij merken vaak snel op als er iets met je is. Het is verder verstandig om je medicijnen altijd bij dezelfde apotheek te halen, omdat de apotheek een aantal extra controles uitvoert. Een derde advies is om met je psychiater afspraken te maken over gevaarlijke bijwerkingen.

Bijwerkingen zijn vaak afhankelijk van de hoeveelheid van het medicijn dat je gebruikt. Door minder te gaan gebruiken, verdwijnt soms de bijwerking, terwijl de goede werking blijft bestaan. Als dat niet lukt, kun je een heel ander medicijn proberen. Bepaalde bijwerkingen, zoals de problemen met het bewegen, zijn te behandelen met andere medicijnen.

De noodzaak van lange tijd antipsychotica te gebruiken

Om een nieuwe psychose te voorkomen gebruik je je medicijnen langere tijd, waarschijnlijk jaren. Niet veel mensen houden dat vol. Na verloop van tijd stoppen ze, meestal met een nieuwe psychose als gevolg. Wat kun je doen om langere tijd medicijnen te blijven gebruiken?

De eerste stap is om er een keer goed over na te denken: wat vind jij er nou eigenlijk van dat je lagere tijd medicijnen moet gebruiken? Hoe zwaar zijn de bijwerkingen voor je? Vind je het belangrijk om een nieuwe psychose te voorkomen of vond je je psychose eigenlijk niet zo'n ramp? Denk je dat je je medicijnen echt nodig hebt of dat je er ook wel buiten kunt, nadat het een tijdje goed met je gaat?

Er zijn een paar dingen die je zelf kunt doen. Het is handig om iets over je medicijnen te weten: stel vragen aan je psychiater, bel een infolijn of lees erover. Misschien heb je iets aan een geheugensteuntje. Je kunt bijvoorbeeld je mobieltje gebruiken om jezelf te waarschuwen als het tijd is voor een tablet. Sommige mensen nemen geen tabletten, maar halen elke week of twee weken een injectie. Ze hebben dan een stok achter de deur en hoeven er niet zo vaak aan te denken. Als het echt niet lukt, kun je hulp krijgen van je psychiater. In een aantal gesprekken ga je dan na waarom het niet lukt en wat je hieraan kunt doen.

Meer over schizofrenie is te lezen in mijn special Een leven met schizofrenie dat de moeite waard is.
© 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 20-07-2008, laatst gewijzigd op 28-07-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "Met antipsychotica bestrijd en voorkom je een psychose"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.