Schizofrenie: antipsychotica tegen psychoses

De enige manier om een psychose te bestrijden én te voorkomen is met antipsychotica. Je moet ze je hele leven lang gebruiken. Veel mensen vinden dit moeilijk en stoppen met de medicijnen. Meestal krijgen ze dan opnieuw last van psychosen. Medicijnen tegen psychose zijn er in soorten en maten: klassieke en atypische. Ze helpen allemaal tegen psychose. Maar ze hebben ook allemaal bijwerkingen, al verschillen deze per middel.

Het kiezen van goede antipsychotica

Je kan alleen een goede antipsychotica kiezen wanneer je aanspreekbaar bent. Tijdens een psychose lukt dat niet. Daarom zal de psychiater bepalen welke medicijn het beste is. Soms kan je er zelfs toe gedwongen worden. Zodra je wel aanspreekbaar bent kan je samen met de psychiater overleggen wat het beste medicijn is. Jij zult moeten aangeven welke werking de medicijnen op je hebben. Bevalt het niet dan kan je een ander medicijn proberen. Let vooral goed op de bijwerkingen. Die kunnen soms erg vervelend zijn. Doel van de antipsychotica is om de psychose onder controle te krijgen. Soms moet je grotere hoeveelheden gebruiken. Soms kan je het later weer wat afbouwen.

Klassieke en atypische antipsychotica

Er zijn twee soorten antipsychotica: klassieke en atypische middelen. Het zijn over het algemeen veilige middelen, zo lang je de voorschriften opvolgt. In combinatie met andere medicijnen, alcohol of drugs kunnen de medicijnen verkeerde effecten hebben. Als je zwanger wilt worden, overleg dan eerst met je psychiater over je medicijnen: ze kunnen een ongeboren kind beschadigen.

De klassieke en atypische medicijnen hebben in grote lijnen dezelfde bijwerkingen, op enkele belangrijke verschillen na.

• De klassieke antipsychotica kunnen leiden tot bewegingsproblemen.
• De atypische middelen leiden vaker tot gewichtstoename.

Bijwerkingen die bij beide middelen kunnen voorkomen zijn een leeg, vlak gevoel, sufheid en seksuele problemen.

In de onderstaande overzichten wordt eerst de werkzame stof genoemd en tussen haakjes de merknamen.
Klassieke antipsychotica

• broomperidol (Impromen)
• chloorprotixeen (Truxal)
• droperidol (Dehydrobenzperidol)
• flufnazine (Anatensol)
• flupentixol (Fluanxol)
• fluspirileen (Imap)
• haloperidol (Haldol, halperidol)
• penfluridol (Semap)
• perfenazine (Perfenazine, Trilafon)
• pimozide (Orap)
• pipotiazine (Piportil)
• sulpiride (Dogmatil)
• zuclopentixol (Cisordinol, Clopixol)

Atypische antipsychotica

• aripiprazol (Abilify)
• clozapine (Clozapine, Leponex)
• olanzapine (Zyprexa)
• quetiapine (Seroquel)
• risperidon (Risperdal)

Bijwerkingen van antipsychotica - hoe ga ik er mee om?

Iedereen die antipsychotica gebruikt krijgt in min of meerdere mate last van bijwerkingen. Dit geldt vooral in het begin en als de dosis is aangepast. Overleg goed met de psychiater en de apotheek. Maak duidelijke afspraken over bijwerkingen. Hoe lager de dosering des te minder de bijwerkingen. Maar soms heb je een hogere dosering nodig om de psychose onder controle te houden. Levert een medicijn teveel bijwerkingen op dat kan je beter een ander medicijn proberen.

De noodzaak van lange tijd antipsychotica te gebruiken

Hoe kan je lang de medicijnen blijven gebruiken? Besef wat is het is om opnieuw psychotisch te raken. Wil je dit niet opnieuw dan is het raadzaam de medicijnen blijvend te gebruiken. Neem de medicijnen op een vast tijdstip in. Sommige medicijnen hebben als bijwerking slaperigheid. In dat geval kan je ze het beste voor het slapen innemen. Ben je bang dat je de medicijnen vergeet dan kan je je ook inlaten spuiten zodat je voor langere tijd (een week) beschermd bent tegen psychoses zonder steeds medicijnen in te hoeven nemen. De psychiater zal je steeds attenderen wanneer je weer opnieuw ingespoten moet worden.

Meer over schizofrenie is te lezen in mijn special Een leven met schizofrenie dat de moeite waard is.

Lees verder

• Schizofrenie: crisissituatie bij schizofrenie en psychose
• Schizofrenie: hulpverleningsorganisaties bij schizofrenie
• Schizofrenie: in evenwicht blijven
• Schizofrenie: informatie familie van schizofreniepatiënten
• Schizofrenie: rechten en regels voor schizofreniepatiënten