Schizofrenie: stress, verslaving, gedragstherapie en ECT

Schizofrenie wordt vaak veroorzaakt door verschillende factoren zoals, stress en verslaving (drugs en alcohol). Daarnaast kan schizofrenie behandeld worden via cognitieve gedragstherapie of een ECT-behandeling (elektroshock) in de zwaardere gevallen wanneer medicijnen niet helpen.

Stress en schizofrenie

Door je schizofrenie heb je waarschijnlijk meer dan anderen last van stress. Je voelt je snel onder druk gezet. Druk geeft een vervelend gevoel: spanning, verwarring, misschien bedreiging. Wat vervelender is: stress kan een psychose uitlokken. Het is dus de moeite waard om te leren hoe je stress in de hand kunt houden.

Stress wil zeggen dat je onder druk staat. Dat is meestal geen probleem, want we staan vaak onder druk, om allerlei redenen. Het wordt wel een probleem als de druk oploopt en lang duurt, want dan ontstaat er schade. Dat geldt zeker voor mensen met schizofrenie: bij hen kan stress een psychose uitlokken.

Je kunt stress in de hand houden door je grenzen te kennen. Dat doe je bijvoorbeeld door goed te letten op signalen van stress, bijvoorbeeld pijn in je nek of schouders, snel geïrriteerd zijn of drinken om je te kunnen ontspannen. Een andere manier om stress in de hand te houden is om te zorgen voor overzicht. Plan je activiteiten zodat je er voldoende tijd voor hebt, maak lijstjes als geheugensteuntje en neem niet te veel hooi op de vork. Trek je eventueel terug als de druk je te veel wordt, maar isoleer jezelf niet volledig. Je kunt ook leren hoe je je bewust kunt ontspannen, bijvoorbeeld door ademhalingsoefeningen. Ook een goed idee: ga sporten. Sporten ontspant, geeft positieve energie en heeft als bonus dat je overgewicht voorkomt.

Verslaving (alcohol en drugs) en schizofrenie

Misschien gebruik je drank of drugs: veel mensen met schizofrenie doen dat. Vooral cannabis is populair. Cannabis is niet onschadelijk, al denk je dat waarschijnlijk. Wat voor alle drugs geldt, geldt ook voor cannabis: het maakt je vatbaarder voor psychose, verergert een al bestaande psychose en het verergert ook je 'negatieve symptomen', zoals het lege gevoel. Daar komt bij dat drank en drugs verslavend zijn. Door een verslaving ontstaat nog meer ellende, voor jou, maar ook voor je naasten. Zij moeten ervaren dat ze je niet meer kunnen helpen, terwijl ook de hulpverlening vaak niets meer kan doen.

Het werkzame bestanddeel van drank is alcohol. Als je verslaafd bent aan alcohol, maakt het niet uit hoe je het krijgt, áls je het maar krijgt. Drugs hebben allemaal hun eigen, vaak verslavende werkzame stoffen en werking. Een risico van drank en drugs is dat je je medicijnen tegen psychose niet meer neemt. De kans op een psychose is dan groot. Verslaafde mensen zijn daarom geregeld psychotisch.

Een verslaving veroorzaakt veel problemen. Alles staat in het teken van je verslaving. De rest verwaarloos je: je eigen gezondheid, je familie, je woning, je werk of bezigheden, de relatie met je hulpverleners...Door geldproblemen stapelen de problemen zich snel op. Heel wat mensen raken dakloos. Veel mensen gaan lenen, stelen, dealen of komen in de prostitutie. Vroeg of laat gaat dat mis.

Er is geen goede hulp voor mensen met het dubbele probleem van schizofrenie en een verslaving. Gelukkig verbetert de hulp de laatste jaren wel. Er zijn projecten waarbij (verslaafde) mensen met schizofrenie hulp krijgen van één team van hulpverleners, of ze nou in de gevangenis zitten of thuis zijn en of ze nu therapie nodig hebben of hulp bij het kopen van een ijskast. Dit blijkt goed te werken, dus er is gelukkig wel hoop.

Cognitieve gedragstherapie en schizofrenie

Bij sommige klachten kan cognitieve gedragstherapie helpen, bijvoorbeeld bij het horen van stemmen. Je kan deze therapie zien als een soort zelfonderzoek: samen met een cognitief gedragstherapeut denk je na over een bepaalde klacht. Daarmee verdwijnt de klacht meestal niet, maar je kunt er wel beter mee leven.

Het uitgangspunt van cognitieve gedragstherapie is: niet de gebeurtenis zelf is het probleem, maar hoe je over die gebeurtenis denkt. Bijvoorbeeld Karin denkt de stem van God te horen:
Karin: Als ik niet bid of kniel, geeft hij me straf.
Therapeut: Wat voor straf geeft hij je?
Karin: Hij zegt dan dat hij een plaag zal sturen...
Therapeut: Zoals in de Bijbel, in Egypte?...
Karin: Ja...Bijvoorbeeld dat hij mijn drinkwater in bloed zal veranderen...
Therapeut: Heeft hij dat wel eens gedaan?...
Karin Nee, dat niet, maar hij dreigt er wel mee...
Therapeut: Je weet niet absoluut zeker dat hij zijn dreigement zal uitvoeren?
Karin: "Niet 100%, nee, maar het is wel God, dus...
Therapeut: Lastig...Je weet het niet 100% zeker, maar omdat je denkt dat het God is die tegen je praat durf je niet ongehoorzaam te zijn?...
Karin: Ja...God is almachtig, die kan alles...
Therapeut: Maar tot nu toe heeft hij niets gedaan?...
Karin: Nee, dat niet...

Hoewel Karin de stem blijft horen, heeft zij er dankzij de therapie geen last meer van.

ECT-behandeling (elektroshock) en schizofrenie

Een ECT-behandeling ken je misschien als 'elektroshock: een stroomstoot door de hersenen, waardoor het lichaam gaat schokken. Zo was het vroeger, maar tegenwoordig gelukkig niet meer. De gebruikte hoeveelheid stroom is gering, net genoeg om een fietslichtje aan het branden te krijgen. Bovendien gebeurt de behandeling onder narcose en krijg je spierverslappers, zodat je niet gaat schokken. Ook belangrijk: in bepaalde gevallen blijkt een ECT-behandeling effectief te zijn.

ECT kan zinvol zijn als medicijnen niet werken of niet gegeven kunnen worden. Ook bij mensen met ernstige bewegingsstoornissen is ECT een mogelijkheid, onbeweeglijkheid of juist grote onrust. ECT heeft vergeleken met medicijnen weinig bijwerkingen. Het resultaat is vaak dat je klachten echt afnemen, zodat je er beter mee kunt leven.

Meer over schizofrenie is te lezen in mijn special Een leven met schizofrenie dat de moeite waard is. © 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 02-08-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Ik wil hulp bij verslaving: Wanneer je op een punt aangekomen bent dat je aan een verslaving denkt én hulp bij verslaving wilt zijn er diverse mogelijkheden. Verslaving hulp komt in diverse soorten voor en j…
• Schizofrenie, een psychische aandoening: Schizofrenie Een psychische aandoening die behoorlijk ernstig is. Mensen horen stemmen, zien andere dingen dan de werkelijkheid. 160.000 mensen in Nederland hebben Sc…
• Angststoornissen: Iedereen is wel eens bang of angstig voor iets. Als deze angst zó erg wordt, vaak voorkomt en soms voor iets onwerkelijks of iets dat er helemaal niet is is, noemen we het een angststoornis…
• Schizofrenie? wat is dat nou eigenlijk: Schizofrenie is een term waarvan iedereen wel eens heeft gehoord. Dit wellicht omdat het een van de meest controversiële psychische aandoeningen is. Over het ontstaan…
• Wat een paniekaanval is: Paniekaanvallen kunnen verschillende oorzaken hebben. Gelukkig kun je paniekaanvallen voorkomen en de symptomen onderdrukken op het moment dat zo optreden. Zo kun je bijvoorbeeld den…