Borstkanker behandeling: Mammaprint

Begin 2007 is de Mammaprint goedgekeurd. Het is een product dat ontwikkeld is door het Amsterdamse bedrijf Agendia. Deze microarray behandeling voorspelt de kans dat borstkanker na het verwijderen van de tumor terugkeert, om zo onnodige chemokuren te voorkomen. Toch zetten sommige mensen hun vraagtekens bij het goedkeuren van deze test door de FDA. Er is immers nog geen grootschalig onderzoek gedaan, waardoor de betrouwbaarheid nog niet zeker is.

Werking mammaprint

Hoe werkt de mammaprint nou eigenlijk? Het werkingsprincipe berust op de microarray, een kleine glazen chip waarop op specifieke plekken DNA fragmenten zijn aangebracht, die overeenkomen met de genen die men wil onderzoeken. Een chip kan meer dan 10.000 van die plekken bevatten. De mammaprint is geïnteresseerd in 70 genen, die een indicatie geven of een tumor wel of niet zal uitzaaien.

Het begint bij het verwijderen van de tumor. Van deze tumor wordt een monster genomen, en uit dit monster word mRNA geïsoleerd. Dit mRNA wordt behandeld met DNase. DNase zorgt ervoor dat actieve genen eruit geknipt worden, deze genen bevatten namelijk DNase hypersensitieve sites(1) die een paar honderd basisparen upstream van de start sequentie bevinden. Het gevolg hiervan is dat de intronen eruit worden geknipt.

Vervolgens wordt er via reverse transcription een cDNA molecuul gevormd, dit complement DNA molecuul bevat dus geen intronen of signaalsequenties meer. Deze enkelvoudige DNA keten wordt dan nogmaals omgezet tot cRNA molecuul. De volgende stap is het labelen van het uiteindelijke cRNA en het RNA van het referentiemonster, dat gezond RNA bevat. Het labelen gebeurt met een fluorescerende stof, men gebruikt een groene kleur voor het gezonde RNA, en een rode kleur voor het RNA uit de tumor.

De oplossingen worden samen op de microarray aangebracht, het gevolg is dat het cRNA zich bind aan complementair DNA dat al op de chip aanwezig was (hybridisatie). Nadat de reactie heeft plaatsgevonden wordt het overige cRNA van de chip verwijdert. De chip is nu gereed om elektronisch onderzocht te worden. Omdat er verschillende kleuren gebruikt zijn bij het labelen kan men concluderen dat een spot rood kleurt als een gen hoger tot expressie komt in de kankercel. En zo staat een groene kleur voor veel expressie in een gezonde cel. Verder bestaat er nog een gele en zwarte kleur, voor beide evenveel expressie en beide geen expressie. De uitslag wordt via de computer berekend, die een hoge of lage risicofactor toegekend.

Betrouwbaarheid

De test wordt in drievoud uitgevoerd, om eventuele fouten te voorkomen. De test blijkt een nauwkeurigheid te hebben van 90% (2). Als de uitslag laag is, dan zal er dus een 90% kans zijn dat er binnen 5 jaar geen uitzaaiingen komen. Dit lijkt niet erg betrouwbaar, 10% kans is immers nog veel. Maar wat men erbij moet betrekken is dat als de test een hoog risico afgeeft, er een 25% kans is dat er wel uitzaaiing plaatsvindt(3). Het probleem van deze kansen ligt ook aan het feit dat genregulatie niet eindigt bij transcriptie(4). Tijdens de translatie en posttranslatie kunnen er ook factoren meespelen die invloed hebben op de aard van de tumor. Maar die blijven bij de Mammaprint buiten beschouwing.

Toekomst

De mammaprint is een duidelijke stap richting nieuwe onderzoeksmethodes om dure therapieën te voorkomen. Erg veel risico’s zitten er niet aan vast, de test geeft een risicofactor die als indicatie kan dienen voor de therapie die er op volgt. Mocht er twijfel bestaan, dan kan er altijd nog overgegaan worden op een chemokuur. De test blindelings volgen lijkt vooralsnog geen goede beslissing. Maar er is geen reden dat de test niet praktisch gebruikt mag worden. Er kan in de toekomst veel geld en ellende mee voorkomen worden. © 2008 - 2009 Baasb, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 14-09-2008, laatst gewijzigd op 23-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Baasb is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Kanker; de steeds vaker voorkomende ziekte bij jong en oud: Kanker komt steeds vaker voor. Bijna iedereen kent wel iemand die deze ziekte heeft. Maar wat is kanker precies? En wie krijgt het? Lees het in ond…
• Borstkanker: onstaan, soorten en behandeling: Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Bijna 22% van alle kankers van vrouwen is borstkanker. In Nederland krijgt 1 op de 9 vrouwen bor…
• Tumoren, oftewel kanker: Tegenwoordig hoor je veel om je heen over mensen die kanker hebben (gehad). Het woord ‘kanker’ heeft dezelfde werking als het woord ‘pest’ vroeger had. Het wordt geassocieerd met de…
• Tumoren aan de urinewegen: In de blaas en urinewegen kan, net zoals bij elk orgaan, kanker voorkomen. In dit artikel wordt alleen het blaascarcinoom (kort) behandeld. De andere vormen van kanker aan de blaas…
• Knobbetje in de borst, Borstkanker: Een knobbeltje in de borst. De schrik van vele vrouwen, en niet zo gek, want bij ongeveer 1 op de acht vrouwen komt borstkanker voor.

Bronnen en/of referenties

• (1) The world of the cell, Becker Kleinsmith Harding Blz 734
• (2) http://www.biomedisch.nl/tekst/microarray_borstkanker.php
• (3) http://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/psn/transcript.cfm?show=62
• (4) The world of the cell, Becker Kleinsmith Harding Blz 729