Kwaadaardige tumoren (kanker)

Kwaadaardige tumoren. Ook wel maligne tumoren genoemd. Kwaadaardige tumoren is een zeer breed onderwerp, waardoor het moeilijk is om in één artikel te plaatsen. Daarom heb ik besloten meerdere artikelen te schrijven over kwaadaardige tumoren. In dit artikel zal vooral gesproken worden over de ontwikkeling van de kwaadaardige tumor en hoe het eruit ziet.

Kwaadaardige tumoren - kanker - worden steeds vaker gezien. Dit heeft een aantal oorzaken. Een daarvan is dat kanker vooral een ziekte van de oudere mens is en dus bij een vergrijzende bevolking (zoals in Nederland) vaker zal voorkomen. Aangezien kwaadaardige tumoren tot veel meer problemen aanleiding geven dan goedaardige tumoren en patiénten met deze tumoren dikwijls in het ziekenhuis worden opgenomen, wordt dit onderwerp uitgebreider besproken dan de benigne (goedaardige) tumoren.

Wijze waarop kanker in het lichaam tot ontwikkeling komt

Bij kanker geeft de gewijzigde DNA-code aanleiding tot een veel sterker abnormaal gedrag dan bij goedaardige tumoren het geval is. Behalve dat zich de mutatie uit in een sterke toename van celdelingen heeft de gewijzigde DNA-code tevens tot gevolg dat de celmembraan andere eigenschappen vertoont, waardoor de celverhoudingen onderling veranderen: de cellen kleven minder goed aan elkaar en de weefselopbouw wordt minder samenhangend. Er ontstaat een infiltrerende groei in het omgevende weefsel. Cellen laten los en verspreiden zich in de directe omgeving waardoor satelliettumoren kunnen ontstaan.

Losgeraakte tumorcellen kunnen zich zelfs met onder andere bloed en lymfe over grote afstanden verplaatsen en elders uitgroeien tot nieuwe tumoren (metastasen). Wat een kwaadaardige tumor verder nog kenmerkt is het feit dat toxische stoffen worden afgescheiden. Dit geeft anemie en anorexie (slechte eetlust). De patiënt vermagert, niet alleen door de anorexie, maar ook door het hoge energiegebruik van de tumor.

Vanuit de getransformeerde (nu kwaadaardige) cel vormt zich door deling een groepje maligne (kwaadaardige) cellen, die in eerste instantie nog niet infiltrerend groeien: de normale grenzen van het normale weefsel worden nog niet doorbroken (tumor in situ). Het is heel moeilijk in dit stadium de tumor al te ontdekken. In de prijktijk lukt het alleen bij baarmoederhalskanker, dankzij het periodieke onderzoek bij vrouwen in de risicoleeftijd.
Het kan nu maanden tot jaren duren voordat verdere uitgroei plaatsvindt. Zodra dit wel gebeurt zie je dat de normale weefselafbakening wordt doorbroken: invasieve groei. De weefselsamenhanging wordt doorbroken en orgaanfuncties raken verstoord.

Hoe ziet kanker er eigenlijk uit

Ontstaat de tumor aan de huid of slijmvliezen, dan kan hij er eerst uitzien als een pareltje of een framboos. In tweede instantie gaat hij ulceratie vertonen. Zo'n ulceratie ontstaat door de sneller groei, waardoor centraal in de tumor de bloedvoorziening te kort gaat schieten. Soms woekert de tumor boven het oppervlak uit (bloemkoolachtig). Ook kan de tumor sterk infiltrerend naar de onderliggende lagen uitgroeien: daarbij ontstaan dan een verharding en verdikking in het aangrenzende weefsel.

Ontstaat een tumor in dieper gelegen weefsels en organen, dan komt het er meestal op neer dat zich een naar de omgeving uitbreidende knobbel ontwikkelt, die soms kan worden gepalpeerd, maar waarvoor meestal aanvullend specieel onderzoek nodig is om de diagnose te stellen. Rondom de tumor bevindt zich altijd een begeleidende hoeveelheid bindweefsel, stroma, dat daar wordt gevormd door chemische prikkels die van de tumorcellen uitgaan.

Het stroma bevat nogal wat bloedvaatjes, ten dienste van de voeding van de tumor. Soms is, afhankelijk van de tumorsoort, een overvloedig fibreus (straf) stroma aanwezig, dat zeer hard kan zijn en knarst onder het mes van de chirurg; we noemen dit een skirreus gezwel.

Voelt de tumor zacht aan, dan is er vaak weinig fibreus stroma; dan wordt de tumor medullair genoemd.

Belangrijk voor de uiteindelijke diagnose kanker is datgene wat er onder de microscoop aan eigenschappen wordt gezien. Bij de diagnostiek van kanker wordt dit nader beschreven.

In de onderstaande tabel zijn volledigheidshalve alvast de microscopische kenmerken in het overzicht van de eigenschappen van tumoren opgenomen.

benigne (goedaardige) tumoren	maligne (kwaadaardige) tumoren
autonome groei (langzaam)	autonome groei (snel)
expansieve groei	infiltrerende en destructieve groei
geen metastasevorming (geen uitzaaiïngen)	metastasevorming (mét uitzaaiingen)
microscopisch beeld: rustig, aantal celdelingen valt naar verhouding mee, de mitosen zien er "normaal" uit en het oorspronkelijke weefsel is herkenbaar	microscopisch beeld: onrustig, cellen en celkernen hebben wisselende grootte, groot aantal deels abnormale mitosen, oorspronkelijk weefsel is meestal moeilijk herkenbaar
niet levensbedreigend	leidt (onbehandeld) tot de dood

© 2007 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 03-03-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Tumoren, oftewel kanker: Tegenwoordig hoor je veel om je heen over mensen die kanker hebben (gehad). Het woord ‘kanker’ heeft dezelfde werking als het woord ‘pest’ vroeger had. Het wordt geassocieerd met de…
• Aard van de tumor: Bij tumoren valt er een verschil te maken tussen goedaardige tumoren en kwaadaardige tumoren. Goedaardige tumoren zijn in principe niet levensbedreigend, kwaadaardige tumoren daarentegen l…
• Bottumoren, goedaardig en kwaadaardig: Men onderscheidt primaire bottumoren en secundaire bottumoren (metastasen). Primaire tumoren kunnen zowel goed- als kwaadaardig zijn. De secundaire zijn uiteraard altij…
• Goedaardige tumoren kunnen ook gevaarlijk zijn: Gelukkig hoeft een tumor niet altijd kwaadaardig te zijn en daarmee ook niet levensbedreigend. Een voorbeeld van zo'n goedaardige tumor is een vetknobbel. Ook…
• Goedaardige tumoren; kanker: Zoals U misschien al zult weten, is kanker onder te verdelen in goedaardig en slechtaardige kanker. In dit artikel zal het uitsluitend gaan over goedaardige tumoren, ofwel goedaa…