Begeleiding van Dementerende Ouderen

Omgaan met dementerende ouderen is niet altijd gemakkelijk. Tien jaar heb ik gewerkt met dementerende ouderen, variërend van licht tot zware dementie. Omdat er zoveel uitingsmanieren van dit ziektebeeld zijn, is het vrijwel onmogelijk om eenduidig te kunnen zeggen hoe je met bepaalde gedragingen en situaties om moet gaan. Ik heb in dit artikel getracht een aantal algemene begeleidingsadviezen te geven, die voor mij werkzaam zijn gebleken in het werken met dementerende ouderen.

Algemene Begeleidingsadviezen in het omgaan met dementerende ouderen

In de realiteit terugbrengen of in de beleving/waan meegaan (valideren)Verplaats je in de situatie van de dementerende oudere. Zodra iemand dementeert en vraagt om verduidelijking m.b.t. plaats, tijd of persoon, probeer deze dan te geven d.m.v. rustige, duidelijke uitleg. Als de oudere een bepaald beeld heeft van de werkelijkheid dat niet klopt, en hier niet meer van af te brengen is, c.q. zich prettig voelt bij deze ‘niet kloppende werkelijkheid’, dan is het meestal zinvoller om mee te gaan in de belevingswereld van deze persoon. Wees geruststellend en begripvol.

Een voorbeeldsituatie:
Mw. X is stellig overtuigd dat haar moeder nog leeft, terwijl dit niet zo is. In eerste instantie vraag je naar het geboortejaar van de moeder in kwestie. Mogelijk komt Mw tot de realisatie dat het qua leeftijd onmogelijk zou zijn dat haar moeder nog leeft. Mogelijk volgt er een verdrietige stemming bij Mw. omdat zij op dit moment realiseert haar moeder kwijt te zijn. Goed is het dan uiteraard hier bij stil te staan, troosten en uiteindelijk ook te proberen om ergens anders mee bezig te gaan.

De andere mogelijkheid in deze:
Ondanks pogingen Mw. terug te brengen in de werkelijkheid; Mw blijft geloven dat haar moeder nog leeft en dat zij daarom bijv snel moet vertrekken naar haar moeder. Nu lijkt het beter om in de belevingswereld van de oudere in kwestie mee te gaan. Vraag naar eigenschappen van de moeder, of zij lief was. Vraag of men met moeders kon lachen? Op die manier breng je de stemming soms naar een beter niveau. Vraag wat voor een type moeder Mw zelf was, indien zij kinderen heeft. Mogelijk zal Mw een klein moment haar onrust vergeten om te vertrekken en wellicht over haar kinderen praten in een rustiger stemming gekomen.

Vragen stellen aan iemand die dementerend is:

Vragen waarbij je zelf het antwoord opnoemt bijvoorbeeld: ‘dus hij was slager als ik het goed begrijp?’
Stel gesloten vragen tenzij je al zeker bent dat iemand het kan antwoorden.
1 vraag per zin, nooit meerdere vragen in 1 zin stellen.
Stel vragen over vroeger; de jonge jaren van iemand tot en met de eventuele kinderen.

Onrust en Verdrietigheid bij dementerende Ouderen:

Als iemand onrustig /verdrietig is: Neem het gevoel van de dementerende oudere serieus en benoem het. Maar probeer ook geleidelijk over te stappen op een onderwerp waarbij er vrolijkheid zou kunnen zijn. Bijvoorbeeld: ik zie dat u onrustig bent; dat lijkt me erg vervelend. Ik kan me voorstellen dat u uw moeder mist. Mag ik u nog iets vragen terwijl u op uw moeder wacht? Indien antwoordt ja: Wat was uw moeder voor een type persoon? Was zij zorgzaam? Of maakte zij ook wel eens grapjes? Kon u met elkaar lachen? Vertel bijvoorbeeld ook een aangename herinnering over eigen moeder of familie.

Non verbale communicatie:

Praat duidelijk met een lage rustige stem. Neem een ontspannen houding aan. Ga op gelijke hoogte met de persoon in kwestie. Dus zitten als deze zit. Als een dementerende oudere je binnen laat in zijn of haar huis vraag dan of je mag gaan zitten en begin het gesprek pas zodra je zit en je de aandacht van de persoon in kwestie hebt. Mocht iemand niet meer willen zitten, enkel rondlopen, dan is het soms raadzaam zelf wel te gaan zitten om rust te creëren. Praat niet vanuit een andere ruimte, maar recht tegen over iemand of in dezelfde ruimte. Soms helpt spiegelen. Zit Mw. met haar armen en benen over elkaar doe dit dan ook eens. Dit zou een gevoel van herkenning kunnen oproepen.

Routinematige handelingen.

Maak een kop koffie of thee. Schil samen aardappels of ga samen schoenen poetsen. Het liefst deze routinematige handelingen zelf laten doen door de dementerende persoon indien deze niet te onrustig is, en het nog kan uitvoeren. Zodra je zelf koffie/thee gaat zetten vraag dan bijvoorbeeld niet wáár deze persoon iets bewaard of hoe moet ik de koffie zetten? De kans is groot dat deze open vragen niet beantwoordt kunnen worden door de dementerende persoon en leiden tot onrust en confrontatie.

Zoekgeraakte spullen

Als de persoon in kwestie iets wil terug vinden wat niet in de ruimte is en hier wellicht niet van af te brengen is. Zoek in dit geval dan even mee, maar stel voor om het zo dadelijk nog eens proberen en dat het dan misschien wel lukt om het te vinden. Mocht Mw daar niet meer akkoord gaan zoek dan samen verder en probeer ondertussen het onderwerp van gesprek naar een ander thema te brengen.

Nawoord

Hoe dementie zich uit hangt van meerdere factoren af. Het type dementie dat iemand heeft, de persoonlijkheid van de dementerende oudere en de omgevingsituatie. De bovenstaande adviezen zullen voor de een wel nuttig zijn en voor de ander niet. Er wordt wel eens gezegd dat als je je wil voorstellen hoe het is om dement te zijn, dat je dan moet voorstellen dat je iedere dag wakker wordt midden in een wereldstad waar je nooit eerder geweest bent en niemand kent. Probeer ten allertijden ook aan jezelf te blijven denken, als je bijvoorbeeld mantelzorger (bijvoorbeeld familie die oudere verzorgt) bent van iemand die dementerend is want de zorg kan zowel fysiek als mentaal soms erg zwaar zijn. Daarnaast tot slot wil ik benadrukken dat met de juiste begeleiding en zorg er ook heel veel bijzondere momenten te beleven zijn met dementerende ouderen. Die waardevolle herinneringen draag ik mijn leven lang met mij mee. Indien u vragen heeft naar aanleiding van het lezen van dit artikel reageer dan gerust. © 2007 - 2009 Mirthe, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 06-03-2007, laatst gewijzigd op 03-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Mirthe is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Wat is dementie?: Wat is dementie? Bij dementie gaan de hersenen steeds minder goed werken Vooral het geheugen van mensen met dementie gaat steeds verder achteruit.
• Dementie (hersenaandoening): Dementie is een hersenaandoening, waardoor alle mentale vermogens steeds verder achteruitgaan, tot uiteindelijk zelfstandig leven niet meer mogelijk is.
• Ouderenvoorzieningen en welzijn: Veel ouderen zitten bijna de hele dag stil en hebben niks te doen. Toch zijn er heel wat activiteiten waaraan ze mee kunnen doen. In dit artikel staat informatie over activit…
• Dementerenden: verschillende benaderingswijzen: De omgang met mensen die dementeren is vaak moeilijk. Soms weet je even niet hoe je moet reageren op wat iemand zegt of doet. Voor de dementerende zelf is het…
• Dementie bij honden: Net als bij mensen worden honden ouder. Zo kunnen honden, net als mensen, ook dement worden. In dit artikel leest u hoe u dementie bij honden leert herkennen en wat u kunt doen om de gev…