Tuberculose - TBC

Tuberculose, ook wel kortweg TBC genoemd, is een infectieziekte die door een bacterie wordt veroorzaakt. Voornamelijk de bacterie mycobacterium tuberculosis. Tuberculose kan verdeeld worden in twee vormen: een niet-besmettelijke vorm en een besmettelijke, die laatste vorm wordt ook wel open longtuberculose genoemd.

Geschiedenis

Op 24 maart 1882 werd door Robert Koch de bacterie Mycobacterium tuberculosis ontdekt, deze bacterie veroorzaakt de ziekte tuberculose. Tuberculose is een ziekte die vooral in de derde wereldlanden een van de belangrijkste doodszaken is. Door Robert’s ontdekking heeft hij in 1905 de Nobelprijs voor de Geneeskunde ontvangen. En dat is nog niet de enige eer aan Robert, er is namelijk eens per jaar een tuberculose dag die wereldwijd wordt ‘gevierd’. Deze dag werd voor het eerst gehouden op 24 maart 1982, precies 100 jaar na de ontdekking van de tuberculosebacterie. Elk jaar weer op 24 maart wordt er wereldwijd informatie verspreid over tuberculose en de effecten die de ziekte met zich meebrengt, ook qua economisch gebied. Ongeveer honderd jaar geleden werd eigenlijk iedereen met TBC besmet in zijn leven, soms in lichtere maten zodat deze met enkele antistoffen (produceren de witte bloedcellen) bestreden kunnen worden. Echter verging de tuberculose bacterie in die tijd niet, vaak zaten er nog enkele levende tbc-bacteriën in de longen. Enige decennia geleden had tbc een status die te vergelijken is met hoe wij nu over aids denken, een vaak fataal verlopende, nauwelijks behandelbare ziekte.

Ziekteverwekkers

In de meeste gevallen wordt tuberculose veroorzaakt door de een van de volgende bacteriën:

• Mycobacterium tuberculosis
• Mycobacterium bovis
• Mycobacterium boven BCG
• Mycobacterium canetii

Als tuberculose niet door een van deze mycobacterien wordt veroorzaakt maar door een ander iets wordt er gesproken over ‘atypische tuberculose’. Of te wel geen ‘echte’ tuberculose. De verschijnselen zijn vrijwel wel identiek.

Verschijnselen

De ziekte staat vooral bekent als longziekte, maar in werkelijkheid kan de ziekte zich door het hele lichaam verspreiden. Echter vind ruim 70% van de tbc-gevallen plaats in de longen. De overige 30% tast de bacterie vooral de lymfeklieren, hersenen, hersenvliezen, nieren, gewrichten en de wervelkolom aan.

Meest voorkomende symptomen van longtuberculose

• Aanhoudend hoesten
• Gewichtsverlies
• Overmatig zweten
• Pijn in de borstkast
• Bloed ophouden

De besmettelijke vorm van tuberculose wordt ook wel open longtuberculose genoemd. Het virus verspreid zich meestal via de lucht, de bacteriën komen in de lucht door openlijk te hoesten (uiteraard moet de desbetreffende persoon wel tbc hebben).

Bij de overige organen die aangetast kunnen worden leveren ook weer verschillende symptomen op. Deze symptomen zijn per orgaan weer verschillend en teveel op in dit artikel op te noemen. Maar bij bijvoorbeeld werveltuberculose zal een rugpijn kunnen optreden.

Voorkomen

Uit onderzoek blijkt dan ruim 1/3 van de wereldbevolking besmet is met tbc-bacteriën, meestal zonder het zelf te merken of ziek te zijn. Bij enkele gevallen is er spraken van open longtuberculose en toont de des betreffende persoon ook symptomen. Hierbij moet je denken aan ruim 9 miljoen patiënten die er elk jaar bijkomen(wereldwijd). In totaal sterven er ruim 1,8 miljoen mensen per jaar als gevolg van tuberculose, dat is zoon 5000 mensen per dag. Voornamelijk sterven de mensen aan die in derde wereldlanden leven. De voornaamste oorzaak hiervan is de opkomst van aids. Aidspatiënten hebben een verminderde weerstand. Ze maken hierdoor onvoldoende antistoffen om het tbc-virus tegen te houden. Hierdoor kan de tuberculosebacterie zich makkelijk in het lichaam verspreiden, ook tegen de symptomen van tbc kan het lichaam geen weerstand bieden.

In Nederland stijgt het aantal patiënten met tbc ongeveer met 1100 per jaar, hiervan bevind zich de helft in de ‘grote’ steden. En ongeveer 400 patiënten zijn van buitenlandse afkomst.

Behandeling

Tuberculose is goed te behandelen met een combinatie van diverse antibiotica. Veelal gebruikte antibiotica zijn:

• Isoniazide (INH)
• Rifampicine
• Pyrazinamide
• Ethambutol

De duur van een antibiotica kuur is ongeveer 6/7 maanden. Vaak vind de behandeling thuis plaats maar om verspreiding te voorkomen zijn er voor de patiënt wel isolatiemaatregelen. Bij extreme gevallen zal de tbc-patiënt opgenomen worden in een ziekenhuis of sanatorium. Bij patiënten waarbij de antibiotica onvoldoende resultaat geeft, wordt een tweedelijnsmedicatie toegepast. Deze worden onderverdeeld in 6 hoofdgroepen:

• Aminoglycosiden
• Polypeptiden
• Fluorquinolonen
• Thioamides
• Cycloserine
• PAS

Niet iedereen die besmet is met het tbc-bacterie hoeft ook perse tuberculose krijgen. Mocht er een besmetting plaats vinden kan deze gemakkelijk behandeld worden met enkele medicijnen. Zoals al eerder vermeld hebben de patiënten met aids, kanker of na een orgaantransplantatie een vergrote kans dat het tbc-bacterie zich verspreid en er sprake is van tuberculose.