InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Ziekten > Symptomen Knokkelkoorts (dengue), verschijnselen en oorzaak

Symptomen Knokkelkoorts (dengue), verschijnselen en oorzaak

Symptomen Knokkelkoorts (dengue), verschijnselen en oorzaak Knokkelkoorts of dengue is een virale infectieziekte die opgelopen kan worden in (sub)tropische gebieden en overgebracht wordt door bepaalde muggen. De gevolgen zijn hoge koorts, hevige hoofdpijn, diarree, huiduitslag en gewrichts- en spierpijn. Dit klinkt allemaal vrij onschuldig, maar je kan er ook aan overlijden. Wat zijn de symptomen van knokkelkoorts, wat is dengue-hemorragische koorts en het dengueshocksyndroom, hoe krijg je het en - niet onbelangrijk - hoe kun je het voorkomen of genezen?

Knokkelkoorts symptomen


Wat is knokkelkoorts (dengue)?

Het denguevirus is een 'arthopod-borne virus' (arbovirus), hetgeen betekent dat het virus door geleedpotige insecten wordt overgedragen. Bij geleedpotige dieren is het lichaam in segmenten verdeeld. Meestal gaat het om drie, maar soms meer dan veertig of vijftig segmenten. Elk segment heeft een paar aanhangsels, zoals de poten de monddelen en geslachtsorganen. Geleedpotige dieren zijn voorzien van een aantal harde platen ter bescherming van het zachte lichaam. Bekende geleedpotigen zijn insecten. Knokkelkoorts is een virale infectieziekte die overgebracht wordt door insecten, in dit geval voornamelijk door de muggen Aedes aegypti, Aedes albopictus (Aziatische tijgermug - te herkennen aan zijn zwart-wit gestreepte pootjes: zie afbeelding) en de Aedes polynesienses, welke vooral overdag steken. Door een muggenbeet kan iemand geïnfecteerd raken met het virus.

Knokkelkoorts is een virale infectieziekte, dat wil zeggen een infecties welke wordt veroorzaakt door micro-organismen - een virus - die zich in het lichaam nestelen en vermenigvuldigen. Er worden vier afzonderlijke, nauw aan elkaar verwante virussen onderscheiden die dengue veroorzaken, DEN-1 tot en met DEN-4 genaamd. Knokkelkoorts moet niet verward worden met Chikungunya-koorts, ook een virale infectieziekte die wordt veroorzaakt door de Aedes-mug.

Wat zijn de verschijnselen, signalen, kenmerken, tekenen, klachten en symptomen van knokkelkoorts?

Knokkelkoorts is een ernstige, op griep lijkende koorts. Bij het klassieke beeld treden de volgende symptomen op:
  • plotselinge en snel oplopende koorts tot soms boven de 39 ºC welke dikwijls 5 tot 6 dagen aanhoudt;
  • spier- en gewrichtspijn;
  • diarree;
  • pijn achter de ogen (hoofdpijn);
  • huiduitslag, meestal bij het zakken van de koorts (op de romp en later ook naar gezicht, armen en benen).

Bij knokkelkoorts voelt de persoon zich door de bank genomen een week erg ziek en daarna gaat het allengs beter. Soms voelt de persoon zich nog wekenlang erg slap. In sommige gevallen kan een schijnbaar herstel optreden van enkele dagen, maar de koorts en uitslag komen dikwijls terug. Het lijdt zelden tot de dood. Het ziektebeloop is bij kinderen vaak ernstiger.

De naam van de ziekte komt van het Spaanse woord denguero dat zoiets als 'verwaand' of 'uit de hoogte' betekent. Het verwijst naar het typische stijve looppatroon van sommige patiënten dat wel wat weg heeft van een hautaine houding.

In sommige gevallen kan dengue-hemorragische koorts (DHK) optreden, meestal bij kinderen jonger van 15 jaar. Dit betekent dat de koorts na zo'n 4 tot 7 dagen verergert. Er treedt plasmalekkage op, wat de volgende gevolgen kan hebben:
  • buikpijn;
  • braken;
  • rusteloosheid;
  • een plotselinge verandering van koorts naar ondertemperatuur;
  • een wisselend bewustzijn;
  • verhoogde bloedingsneiging, wat zich kan uiten in puntbloedingen of blauwe plekken;
  • soms treden bloedbraken of neusbloeden op.(1)

Soms treedt het dengueshocksyndroom op (DSS), dat is de ernstigste vorm van dengue. 2 tot 7 dagen na het begin van de hierboven beschreven klassieke dengueklachten vertoont de patiënt de volgende tekenen:
  • shock, zoals plotselinge collaps;
  • lage bloeddruk met een snelle en zwakke pols;
  • koude en klamme handen en/of voeten;
  • al dan niet gecombineerd met centrale cyanose (het bloed wordt slecht van zuurstof voorzien).(2)

Verspreidingsgebied

Knokkelkoorts komt in meer dan 100 landen voor. Het betreft voornamelijk de volgende gebieden: de (sub)tropische gebieden van Midden- en Zuid-Amerika en van Zuid- en Zuidoost-Azië, Afrika en Australië.

Knokkelkoorts wordt ook wel een reizigersziekte genoemde, omdat dengue-infecties onder reizigers worden opgelopen in bovengenoemde gebieden. Door de klimaatverandering en de opwarming van de aarde dreigen ook in andere delen van de wereld deze ziekte op te duiken.

De 'Aedes albopictus' (Aziatische tijgermug)
De 'Aedes albopictus' (Aziatische tijgermug)

Verspreiding

Het dengue-virus wordt overgebracht door de beet van geïnfecteerde vrouwtjes Aedes mug. Zij verkrijgen het virus door zich te voeden met het bloed van een geïnfecteerde mens. Na een incubatietijd van 8 tot 10 dagen kan een geïnfecteerde mug de rest van zijn bestaan mensen infecteren.

Geïnfecteerde mensen zijn de oorzaak en bron voor de verdere verspreiding van het virus onder niet besmette muggen. Het virus circuleert gedurende 2 tot 7 dagen in het bloed van geïnfecteerde mensen. Muggen krijgen het virus als zij de persoon in deze periode steken.

Behandeling en preventie

Er is geen specifieke behandeling voor knokkelkoorts. De volgende aanbevelingen worden gedaan indien iemand knokkelkoorts heeft:
  • neem voldoende rust;
  • neem veel vocht tot je om de bloedcirculatie op gang te houden;
  • bestrijdt eventueel de koorts met paracetamol.

Er bestaat op dit moment nog geen vaccin tegen dengue. Wetenschappers van de universiteit van São Paulo in Brazilië zijn een vaccin tegen dengue aan het ontwikkelen. Het is nog niet duidelijk wanneer dit vaccin op de markt komt.

Herstel van de infectie biedt levenslange immuniteit tegen dat type. Er ontstaat geen kruisimmuniteit tegen de overige varianten, maar het verleent slechts gedeeltelijk en tijdelijk bescherming tegen latere infectie met de andere drie. Er zijn sterke aanwijzingen dat een volgende infectie het risico van een ernstiger, agressievere vorm van knokkelkoorts vergroot. Deze ernstiger vorm kan dengue hemorragische koorts of het dengue shocksyndroom veroorzaken met kans op overlijden.

Reizigers naar voornoemde gebieden zouden voorzorgsmaatregelen moeten nemen om muggenbeten zowel te vermijden, zowel overdag als 's nachts. De volgende preventieve maatregelen kunnen getroffen worden om uzelf te beschermen tegen muggenbeten:
  • vermijd plaatsen met stilstaand water, aangezien op deze plekken de dengue-muggen broeden.
  • bedek uw lichaam door kleding te dragen met lange mouwen en lange pijpen, schoenen en sokken.
  • draag bij voorkeur kleren in een neutrale, onopvallende kleur.
  • smeer onbedekte lichaamsdelen in met insectenwerende middelen en denk eraan dat muggen door dunne kleren heen kunnen steken.
  • breng horren aan voor ramen en deuren.
  • slaap onder een klamboe, muskietennet, die eventueel geïmpregneerd is.

Bedreigingen
Terwijl de hele wereld zich druk maakt over het H1N1-virus, de Mexicaanse griep, bestuderen onderzoekers tal van andere besmettelijke bedreigingen. Van resistente tbc tot parasitaire wormen. Barbara Kantrowitz heeft acht van dergelijke bedreigingen op een rijtje gezet: Vogelpest (H5N1); Chikungunya; Knokkelkoorts (dengue); Marburgvirus / Ebola; Resistente Tuberculose; Parasitaire wormen; Hendra virus / Nipah virus; Japanse encefalitis. Klik hier om verder te lezen.

Voetnoten
  1. M. Riedijk, A.I.M. Hoepelman: Dengue: een reizigersziekte; Infectieziekten Bulletin, jaargang 18 nummer 07 2007 (pagina 237-241); http://www.rivm.nl/infectieziektenbulletin/bul1807/art_dengue.html
  2. Ibid.

Lees verder

© 2009 - 2014 Tartuffel, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op . Het auteursrecht van dit artikel en antwoorden op reacties ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde links
Symptomen Mexicaanse griep en Symptomen hartaanval (infarct).
Gerelateerde artikelen
Symptomen en behandeling van dengue of knokkelkoortsSymptomen en behandeling van dengue of knokkelkoortsWie op vakantie gaat in een gebied waar een tropisch klimaat heerst moet goed op de hoogte zijn van de risico's. In meer…
Knokkelkoorts en vakantieKnokkelkoorts en vakantieKnokkelkoorts is ook in 2013 een zeer ernstige tropische infectieziekte die in toenemende mate in de wereld voorkomt en…
Tijgermug: knokkelkoorts, gele koorts en andere ziektenKnokkelkoorts is een virus dat wordt verspreid door de Aziatische tijgermug. Deze mug, die behalve knokkelkoorts ook nog…
De Aziatische TijgermugEen muggenbeet zit je al helemaal niet op te wachten, maar een beet van een tijgermug is wel het laatste wat je wilt. De…
Muggenbeet, doodziek door muggenbeetMuggenbeet, doodziek door muggenbeetDe ernst van een muggenbeet moet u vooral niet onderschatten. Al lange tijd kennen we exotische muggen, die ziekten over…
Bronnen en referenties
  • Ander klimaat maakt Dengue tot ramp: http://www.chalinga.nl/nieuws/ander_klimaat_maakt_dengue_tot_ramp/ (voor de laatste keer geraadpleegd op 22 mei 2009)
  • M. Riedijk, A.I.M. Hoepelman: Dengue: een reizigersziekte; Infectieziekten Bulletin, jaargang 18 nummer 07 2007 (pagina 237-241); http://www.rivm.nl/infectieziektenbulletin/bul1807/art_dengue.html
  • Dengue: http://nl.wikipedia.org/wiki/Knokkelkoorts (voor de laatste keer geraadpleegd op 22 mei 2009)
  • Fiji: http://www.warmelanden.nl/Landen/Fiji/Ziekten.htm (voor de laatste keer geraadpleegd op 22 mei 2009)
  • Dengue and dengue haemorrhagic fever: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs117/en/ (voor de laatste keer geraadpleegd op 22 mei 2009)
  • Nieuwe ziektes bedreigen Europa door klimaatverandering: http://www.knack.be/ (voor de laatste keer geraadpleegd op 22 mei 2009)
  • Dengue (knokkelkoorts): http://www.gezondheid.be/index.cfm?fuseaction=art&art_id=5526 (voor de laatste keer geraadpleegd op 22 mei 2009)

Reageer op het artikel "Symptomen Knokkelkoorts (dengue), verschijnselen en oorzaak"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Annemieke Baris, 20-05-2013 22:24 #2
Mijn man en ik hebben 3 jaar geleden allebei in Curacao de knokkelkoorts opgelopen, we zijn nog nooit zo ziek geweest. Het bijzondere is dat we nog steeds allebei enorme last hebben van onze gewrichten, niet meer zo heftig als toen, maar onze vraag is of de mogelijkheid bestaat dat dit het gevolg is van het denquevirus.

Ruud Lucas, 27-02-2013 15:17 #1
We zijn op dit moment in Bali. Mijn vrouw heeft koorts gehad, pijn in haar gewrichten en zware hoofdpijn. Ze heeft geen eetlust en ze heeft diarree. Als ze niets doet voelt ze zich redelijk. Begin volgende week gaan we naar huis. Kan een arts in Nederland dan nog vaststellen of het Denque betreft/betrof, bijvoorbeeld door bloedonderzoek? Hoe groot is het risico op de hemorragische Denque als we weer naar een risico gebied willen reizen?

Infoteur: Tartuffel
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Special: Infectieziekten muggen
Bronnen en referenties: 7
Reacties: 2
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!