Verlichting bij kanker: dexamethason

Dexamethason is voor mensen die aan kanker lijden een soort wondermiddel. Mensen die aan kanker lijden (zeker in de laatste fase) hebben vaak niet veel energie meer, lusten bijna geen eten meer en zien het vaak ook geestelijke niet meer zitten. In dat geval kan dexamethason uitkomst bieden. Ook helpt dexamethason bij het tegengaan van de ernstige misselijkheid bij chemotherapie.

Kankerpatiënt voelt zich met dexamethason prettiger

Dexamethason is een bijnierschorshormoon, dat ook wel corticosteroïd worden genoemd. Het natuurlijke bijschorshormoon wordt in het lichaam aangemaakt en zorgt er daar voor dat ontstekingen worden geremd en dat overgevoeligheidsreacties uitblijven. Verder zijn de hormonen nodig om energie, mineralen en zouten vrij te maken en op te slaan. De Dexamethason als medicijn doet in feite hetzelfde, zij het dat het dan niet is aangemaakt door het eigen lichaam. Ook geneest het niet, maar het zorgt er wel voor dat een kankerpatiënt (ook in de laatste fase) zich weer wat krachtiger en prettiger voelt.

De werking van dexamethason bij kanker is divers:

• Het verbetert de eetlust. Door meer te eten sterkt de patiënt weer wat aan en wordt het energiepeil ook hoger.
• Het vermindert de vermoeidheid (ook terminale patiënten hebben baat bij dit middel. Iemand die al in de laatste fase verkeert en niet meer uit bed komt, gaat dit ook niet doen, maar het algehele energieniveau stijgt er wel door. Dat betekent dat bezoekjes of even tv kijken weer kunnen, terwijl dat voor die tijd niet mogelijk was)
• Het zorgt voor een algeheel gevoel van welbevinden
• Het gaat de zwelling van tumoren tegen. Daardoor wordt de pijn verminderd die veroorzaakt wordt doordat tumoren tegen de zenuwen aandrukken.
• Bij de ziekte van Kahler (beenmergkanker) verlaagt het de verhoogde hoeveelheid calcium (kalk) in het bloed.
• Het heft de misselijkheid op dit veroorzaakt wordt door veel medicatie waaronder morfine. Wel moeten ook andere medicijnen tegen die misselijkheid geslikt blijven worden zoals primparan.

Dosering

Een kankerpatiënt krijgt meestal 2 tot 16 mg dexamethason per dag. Dit wordt dan gecombineerd met andere medicatie (chemotherapie) of pijnstilling zoals morfine. Vaak wordt het middel gedurende 5 dagen voorgeschreven, maar iemand die terminaal is krijgt het middel vaak gedurende de hele periode tot aan het sterven. In de laatste fase kan dexamethason in feite worden ingezet bij alle soorten kanker. In de bijsluiter staat weliswaar dat het vooral goed is bij

• lymfeklierkanker,
• leukemie,
• een hersentumor,
• borstkanker
• de ziekte van Kahler

maar ook mensen met andere soorten kanker kunnen van het middel profiteren en de levenskwaliteit in de laatste periode van hun leven nog omhoog zien gaan.

Verdere medicijnen ter ondersteuning van de kankerpatiënt

Om er voor te zorgen dat de patiënt zich zo optimaal mogelijk voelt zijn er ook nog een aantal andere mogelijkheden om te zorgen voor welbevinden van een kankerpatiënt.

Medicinale cannabis (of te wel marihuana)

• Medicinale cannabis helpt allereerst tegen pijn.
• Daarnaast zorgt het voor het verminderen van misselijkheid.
• Ook zorgt het ervoor dat de persoon in kwestie weer wat meer eetlust krijgt.
• Bij chemotherapie helpt het om de misselijkheid en het braken tegen te gaan.

Dronabinol

Dit is een van de bestanddelen van cannabis. De stof is hier niet verkrijgbaar en moet uit het buitenland worden gehaald. Het kan alleen met een speciale artsenverklaring in de apotheek worden besteld.

Methotrexaat

Methotrexaat zorgt ervoor dat er geen foliumzuur meer wordt aangemaakt in de cellen. Op die manier wordt de groei van kankercellen geremd.

Lenalidomide en thalidomide

• De afweerreactie van het lijf van een kankerpatiënt verandert door het gebruik van lenalidomide en thalidomide. Het groeien van bepaalde gezwellen wordt erdoor geremd.
• Lenalidomide en thalidomide worden soms gebruikt bij de ziekte van Kahler (beenmergkanker).

Bifosfonaten

• Bifosfonaten versterken de botten (bij uitzaaiingen van kanker naar de botten)
• Ze helpen als de patiënt pijn in de botten heeft bij de ziekte van Kahler (beenmergkanker).
• Omdat de botten versterken neemt ook de te hoge hoeveelheid calcium (kalk) in het bloed af.

Bijwerkingen

Helaas heeft hexamethason ook in sommige gevallen bijwerkingen. Dit kunnen zijn:

• Maag- of darmklachten.
• Stemmingswisselingen. Het voordeel van dit middel is dat het energie geeft, maar sommige mensen worden er bijna hyper van. Ook kan het zijn dat de persoon die het toegediend krijgt rusteloos, angstig of agressief wordt. Ook komen neerslachtigheid, futloosheid of vermoeid voor.
• Verschijnselen van diabetes. Bijnierschorshormonen beïnvloeden de aanmaak en afbraak van koolhydraten. Mensen die daar gevoelig voor zijn krijgen dan verschijnselen van suikerziekte zoals veel plassen en veel dorst.
• Wonden die slecht genezen
• Meer kans op infecties met bacteriën, virussen of schimmels. Mensen die al last hebben van een bacterie, virus of schimmel kunnen dit middel beter niet nemen. De verschijnselen van infecties zijn namelijk niet zichtdoor doordat het middel dat tegengaat.
• Glaucoom. Er kan verhoogde oogboldruk ontstaan bij mensen die daar gevoelig voor zijn.
• Uitblijven menstruatie. Bij sommige vrouwen komt dit voor.
• Spierzwakte en vermoeidheid.
• Hartritmestoornissen.

Dexamethason bij andere ziekten

Dexamethason wordt overigens niet alleen gebruikt bij kanker. Het wordt ook bij de volgende aandoeningen of ziekten ingezet:

1. Astma,
2. COPD,
3. reuma,
4. multiple sclerose (MS),
5. lupus erythematodes (LE),
6. bepaalde bloedziekten,
7. colitis ulcerosa
8. de ziekte van Crohn,
9. allergische reacties
10. hersenvliesontstekingen (het zorgt ervoor dat de zwelling afneemt. Wordt alleen gebruikt als de hersenvliesontsteking wordt veroorzaakt door een bacterie. In dat geval wordt dubbel ingezet op behandeling: zowel met antibiotica als met dexamethason)
11. Hersenoedeem (zorgt ervoor dat de zwelling afneemt of wordt preventief ingezet om het te voorkomen)
12. Na orgaantransplantatie (voorkomt afstoting)
13. Ziekte van Addison (bijnierziekte waarbij Dexamethason de bijnierschorshormonen vervangt)
14. Ziekte van Cushing (ook een bijnierziekte waarbij Dexamethason de bijnierschorshormonen vervangt)

Vanzelfsprekend wordt dexamethason alleen worden voorgeschreven door een arts.
Meer over kanker is te vinden in de Special: Kanker