Anorexia nervosa

De naam anorexia nervosa, vaak verkort tot anorexia, betekent letterlijk: gebrek aan eetlust door nerveuze oorzaken. Deze naam is eigenlijk misleidend omdat de patiënten die hieraan leiden geen gebrek hebben aan eetlust, maar juist doelbewust proberen hun eetlust en hongergevoel te onderdrukken. Anorexia komt voornamelijk voor bij vouwen; ongeveer 5% van de patiënten is man. Van de 1000 vrouwen heeft 14 vrouwen anorexia. De ziekte duurt gemiddeld 7,5 jaar, dit verschilt van een half jaar tot dertig jaar. De weg naar genezing is vaak lang. Ongeveer 40% van de patiënten herstelt volledig, 40% herstelt gedeeltelijk en 20% herstelt niet. Ongeveer 10% van de patiënten overlijdt aan de gevolgen van deze ziekte. Tweederde van alle vrouwen wil graag afvallen. Daarom doet 50% van alle vrouwen permanent aan de lijn. In de Verenigde Staten heeft 50% tot 80% van de meisjes al voor hun dertiende jaar meer dan eens een serieuze poging gedaan om te lijnen. Dit zou betekenen dat tweederde van alle vrouwen te dik is, maar dit is echter niet zo. Het merendeel van de vrouwen heeft een gewicht dat volgens medische maatstaven gezond is. Veel vrouwen voelen zich te dik, al zijn ze het niet. Het heeft dus te maken dat veel vrouwen zich te dik voelen terwijl ze dat niet zijn. Er is blijkbaar en verschil tussen het medisch en modisch gewenste gewicht. Wat modisch gewenst is krijgen we via de media voorgeschreven. Een generatie geleden woog het gemiddelde fotomodel nog 8% minder dan de gemiddelde Amerikaanse vrouw, terwijl ze nu 23% minder weegt. Door betere voeding worden we steeds zwaarder, terwijl het ‘ideale’ gewicht steeds lager komt te liggen.

Symptomen

Alles wat te maken heeft met eten, gewicht en lichaamsomvang is een obsessie voor de patiënten. Ze letten voortdurend op wat ze eten, tellen caloriën en overwegen dan over wat ze wel en niet zullen eten. Ze staan zichzelf alleen het voedsel toe te eten als het weinig caloriën bevat, vooral voedsel wat suikers en vetten bevat verbieden ze zichzelf te eten. Vaak eten de anorexia-patiënten iedere dag dezelfde dingen volgens een door zichzelf bepaald ritme. Het wordt een vast ritueel. Afwijking van dit vaste eetpatroon kan paniek oproepen en wordt daarom op alle mogelijke manieren vermeden. Sommige patiënten kunnen zich niet aan dit patroon houden en hebben zo nu en dan last van eetbuien, waarbij ze in korte tijd veel eten naar binnen werken. Na zo’n eetbui voelen ze zich erg wanhopig en willen het eten zo snel mogelijk weer kwijt. Dit doen ze dan vaak door zelf te braken of door laxeermiddelen te gebruiken. Om nog meer af te vallen dwingen ze zichzelf vaak tot overmatige lichamelijke activiteit. Sommige patiënten doen bijvoorbeeld twee uur per dag aan aerobics, iedere avond op hun kamer 500 buikspieroefeningen of gaan dagelijks tien kilometer joggen.

Hoewel de patiënten erg mager – soms zelfs extreem mager – kunnen worden, blijven zij zichzelf dik voelen. Het is zelfs zo dat wanneer het gewicht lager wordt de patiënten steeds banger worden om aan te komen. Een pondje erbij is in hen ogen een regelrechte ramp. Hoewel anorexia-patiënten wel bij anderen opmerken dat die mager zijn, blijven zij hun eigen toestand tegenover zichzelf en anderen vaak lang ontkennen. Ze proberen hun eetgedrag en de lichamelijke gevolgen daarvan voor anderen verborgen te houden uit angst voor de druk die anderen dan op hen uit zullen oefenen om aan te komen. Ze kunnen daarom lang volhouden dat er niets met hen aan de hand is.

Oorzaken van eetstoornissen

Er is niet één oorzaak voor het ontstaan van een eetstoornis aan te wijzen. Er spelen verschillende factoren een rol. Omdat anorexia en boulimia meer bij vrouwen en meisjes voorkomen zijn de verklaringen grotendeels gebaseerd op hun situaties. Maar ook jongens en mannen lijden aan eetstoornissen. Daarom zal het duidelijk zijn dat niet één van de factoren op zichzelf de doorslag geeft, maar het altijd gaat om een combinatie van verschillende factoren.

Behandelingen voor eetstoornissen

Hoe korter de eetstoornis bestaat en hoe jonger de patiënt is, des te groter is de kans op hertstel. Het is moeilijk om op eigen kracht van een ernstige eetstoornis te genezen. Daarom is het belangrijk om hulp te zoeken. In de Nederlandse gezondheidszorg speelt de huisarts een centrale rol. Hier komt dan vaak ook de eerste hulpvraag binnen. De huisarts kan de patiënten doorverwijzen naar bijvoorbeeld een psycholoog, psychiater, een RIAGG, een polikliniek van een psychiatrisch ziekenhuis of van de psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis (PAAZ), of een speciaal behandelcentrum voor eetstoornissen. Hier kan de behandeling plaatsvinden. De behandeling bestaat uit verschillende onderdelen en verloopt in fasen.