Wat toont een urine-onderzoek aan?

Urine is een heldere, gele vloeistof die wordt uitgescheiden door nieren en urinewegen. Bij een urinetest worden specifieke indicatoren in de urine gemeten. Urine-onderzoek kan bepaalde ziekten in het lichaam zoals diabetes of nierziekten aantonen.

Wat bevat onze urine?

De samenstelling van iemands urine biedt een aardige afspiegeling van wat er zich allemaal in zijn of haar lichaam afspeelt. Via de urine verwijdert het lichaam verschillende stoffen uit het lichaam, maar urine bestaat niet louter uit afvalstoffen. Het bevat simpelweg alles wat het lichaam op dat moment niet nodig heeft. Bijvoorbeeld een overschot aan water en zouten of een teveel aan vitamine C dat via het voedsel in het bloed is gekomen. Of (de resten van) medicijnen en hormonen en restanten van eten en drinken. Bijvoorbeeld de kleurstof van rode bieten of het stinkende afbraakproduct van asperges.

Hoe verloopt een urinetest?

Eerst beoordeelt de geneeskundig laborant de urine met het blote oog en besteedt daarbij aandacht aan kleur en helderheid. Sommige waarden worden vervolgens via chemische laboratoriumtesten vastgesteld, andere via urine-test-strips. Bij een urineonderzoek worden onder meer de volgende parameters bepaald of onderzocht:

• pH-waarde;
• Eiwitten (proteïnegehalte);
• Suiker (urineglucose);
• Witte bloedcellen (leukocyten);
• Rode bloedcellen (erytrocyten) en rode bloedkleurstof (het hemoglobine);
• Nitriet;
• Creatinine;
• Ureum;
• Ketonen;
• Aanwezigheid bacteriën, parasieten en andere ziekteverwekkers.

Wanneer is urine-onderzoek zinvol?

Een urine-onderzoek is zinvol bij vermoedelijke ziekte in de urinewegen of het genitale gebied. Het is een waardevolle aanvulling op bloedtesten. Vaak volstaat een basisonderzoek waarbij slechts een paar stoffen worden bepaald, andere keren laat de arts een veelheid van stoffen analyseren of verricht een speciale urinetest. Soms is het nodig dat de patiënt de urine over een periode van 24 uur verzamelt. Deze verzamelde urine wordt "24-uurs urine" genoemd. Verzamelen kan bijvoorbeeld belangrijk zijn voor urine-onderzoek bij diabetes mellitus, hoge bloedruk, auto-immuun-ziekten met betrokkenheid van de nieren of vergiftiging.

Voor een eerste indruk inspecteert de arts de urine vaak eerst met het blote oog en houdt een teststrook in de urine. Soms bekijkt hij het urinesediment (de vaste bestanddelen van de urine) onder een microscoop. Om een niergebrek uit te sluiten laat de arts het totaaleiwit, albumine en alfa-2-microglobuline in de urine bepalen. Zijn al deze waarden niet uitzonderlijk dan is een nierkwaal onwaarschijnlijk. Is daarentegen één van de waarden wél opvallend dan wil de arts weten waar de nierbeschadiging zich bevindt. Daartoe laat hij een aantal afzonderlijke eiwitten in de urine nader onderzoeken.

Albumine

Een belangrijk eiwit in de urine is albumine. Kunnen er in de urine alleen albumine en geen andere eiwitten worden aangetoond, dan is dit een indicatie van een beginnende nierschade welke door diabetes wordt veroorzaakt. Scheidt het lichaam gedurende 24 uur 30 tot 300 milligram albumine uit, óf 20 tot 200 milliliter per liter urine dan is dit een typerend voorteken van nierschade veroorzaakt door diabetes of hoge bloeddruk.

Onderzoek urinesediment

Urinesedimentonderzoek houdt in dat de arts de urine onder een microscoop onderzoekt. Zo krijgt hij bijvoorbeeld een aanwijzing waarom een patiënt nierstenen heeft gekregen. Rode bloedlichamen kunnen bijvoorbeeld door verschillende ziekten in de nieren zijn gekomen: door nierstenen, tumoren of verwondingen. Een verhoogde hoeveelheid glucose wijst op diabetes. Bacteriën of witte bloedcellen in de urine kunnen op een infectie van de urinewegen wijzen, teveel creatinine en ureum op een beschadiging van de nieren.

Welke informatie geeft urine nog meer?

Van nieraandoening tot zwangerschap, tal van lichamelijke eigenschappen zijn tegenwoordig met behulp van een beetje urine nauwkeurig in kaart te brengen. Zelfs de hoeveelheid urine en de kracht waarmee die wordt geloosd geeft iets prijs over onze gezondheid. Zo leidt een vergrote prostaat tot een slappe straal, plassen we bij een blaasontsteking voortdurend kleine beetjes en maken we bij onbehandelde suikerziekte heel veel urine aan.

Meer weten over urine en urineonderzoek?

Wie meer wil weten over urine en urineonderzoek vindt op de website Gezondheidsplein.nl ongetwijfeld nuttige informatie. Deze site is een absolute aanrader en heeft zich in de voorbije jaren bewezen als een uiterst bruikbare vindplek van begrijpelijke en betrouwbare medische informatie.