Hersenvliesontsteking: gevolgen, symptomen en behandeling

Hersenvliesontsteking of meningitis is een ontsteking van de hersenvliezen en het ruggenmerg. Alhoewel de aandoening bij iedereen wel bekend is, zijn er nog steeds misverstanden rond deze ziekte. Veel mensen denken dat hersenvliesontsteking per definitie dodelijk is en gepaard gaat met nekkramp en paarse vlekken. Dit is niet altijd het geval. De ontsteking kan veroorzaakt worden door virussen of bacteriën. Hersenvliesontsteking lijkt in het begin altijd op een zware griep: hoge koorts, rillingen, hoofdpijn, spierpijn,.. Soms kan dit gepaard gaan met nekstijfheid waarbij men de kin niet meer naar de borst kan richten. In de meeste gevallen geneest men zonder er iets aan over te houden. Bij ernstigere hersenvliesontsteking kunnen er restverschijnselen optreden:

• doofheid
• blind zijn
• gedragsproblemen
• blijvende gevoeligheid voor licht
• leerproblemen
• ...

In ernstigere gevallen lijdt het tot shock en zelfs de dood.

Er zijn twee soorten hersenvliesontsteking: virale hersenvliesontsteking en bacteriële hersenvliesontsteking. Beiden kunnen opgespoord worden door een lumbaalpunctie.

Virale hersenvliesontsteking

De symptomen zijn doorgaans milder en de prognose is gunstiger wanneer men getroffen is door de virale variant. Deze variant komt doorgaans vaker voor dan de bacteriële versie maar is zelden levensbedreigend. De hersenvliesontsteking ontstaat in dit geval door een virus en hier helpt geen antibiotica tegen. Enkel een laboratoriumonderzoek kan een onderscheid maken en bij twijfel wordt de persoon altijd opgenomen.

Bacteriële hersenvliesontsteking

Deze variant is doorgaans ernstiger en kan zelfs levensbedreigend zijn. In de jaren 90' kende deze variant een grote opgang. De hersenvliesontsteking wordt in dit geval veroorzaakt door een bacterie. Via laboratoriumonderzoek kan men achterhalen welke bacterie de oorzaak is van de ontsteking. Meestal zal er een breedspectrumantibiotica worden opgestart om de ziekte tegen te gaan. Het spreekt voor zich dat de prognose minder gunstig is en er dus opname en een snelle behandeling noodzakelijk is. Op dit moment zijn onderstaande de meest voorkomende vormen van bacteriële meningitis:

• meningokokken
• pneumokokken
• neonatale meningitis

Er was rond de jaren 90' ook een opmars van de Hib - bacterie (Haemophilus Influenzae) maar door de vaccinatie de incidentie van deze variant sterk gedaald. In sommige landen met strikte vaccinatie is het zelfs tot nul herleidt.

Behandeling van hersenvliesontsteking

Het is van belang dat men snel optreedt en er een efficiënte behandeling opgestart kan worden. Voor de virale infectie zal men soms antivirale middelen voorschrijven maar doorgaans is rust voldoende. Na ongeveer twee weken zal de ontsteking weg zijn.
Bij de bacteriële infectie zal een breedspectrumantibiotica opgestart worden. Wel moeten er bloedkweken afgenomen worden om te zien welke bacterie de verwekker is. Bij vermoeden van hersenvliesontsteking geldt steeds: bij twijfel altijd een arts raadplegen!