InfoNu.nl > Mens en Gezondheid > Ziekten > Aandoeningen: acute en chronische buikpijn

Aandoeningen: acute en chronische buikpijn

Buikpijn is een veelvoorkomende klacht. Als we gaan kijken naar de mogelijke oorzaken van buikpijn is het makkelijk om de buikpijn onder te verdelen in acute buikpijn en chronische buikpijn. Dit artikel gaat in op de definitie van acute buikpijn en chronische buikpijn en de mogelijke oorzaken hiervan. De oorzaken van buikpijn kunnen onschuldig zijn, maar ook levensgevaarlijk. Kanker kan bijvoorbeeld een levensbedreigende oorzaak van buikpijn zijn.

Acute buikpijn

Acute buikpijn is buikpijn die minder dan een week bestaat. Acute buik is niet hetzelfde als acute buik, maar zijn die gevallen van acute buikpijn waarbij de diagnose nog niet zeker is en met spoed een medische beslissing in het ziekenhuis noodzakelijk is. De anamnese bij acute buikpijn is van grotere waarde dan het lichamelijke onderzoek. De pijn ontstaat door prikkeling van sensibele zenuwen in de buik (viscerale en pariëtale zenuwen). De prikkeling kan veroorzaakt worden door chemische irritatie zoals maagzuur, gal of darminhoud in de vrije buikholte.

Peritonitis (ontsteking van het buikvlies) kan lokaal beginnen als een ontsteking van een orgaan, vage klachten als weinig eetlust en wat misselijkheid. Vervolgens buikpijn rond de navel, braken en lichte temperatuurverhoging. Er ontstaan peritoneale prikkeling. Obstructie van holle organen met glad spierweefsel in de wand (dikke en dunne darm, galblaas en urinewegen). Dit leidt tot oprekken van de wand en contracties wat leidt tot koliekpijn, bewegingsdrang, misselijkheid en braken.
Een hartinfarct kan bovenbuikpijn geven door reffered pain (de zenuwbanen van het hart en het diafragma komen beide binnen via de zenuwwortel van C4=dat is de vierde cervicale zenuw).

De volgende oorzaken kunnen ten grondslag liggen aan acute buikpijn:

Gastro-intestinale oorzaken (spijsverteringsstelsel)
  • Acute appendicitis, is een blinde daromontsteking
  • Acute cholecystitis, is een ontsteking van de galwegen
  • Galstenen, zijn kristallen van galzure zouten die de galblaas kunnen blokkeren.
  • Prikkelbaardarmsyndroom (PDS)
  • Acute gastritis, is een ontsteking van de maagwand
  • Diverticulosis, zijn uitstulpingen binnen in de dikke darm
  • Diverticulitis, dan zijn deze uitstulpingen binnen in de dikke darm ontstoken
  • Acute pancreatitis, is een ontsteking van de pancreas (alvleesklier)
  • M. Crohn, is een chronische ontsteking van de dikke en/of dunne darm
  • Obstipatie, is verstopping
  • Gastro-enteritis, is buikgriep
  • Obstructie dunne darm t.g.v. tumor (zwelling kan kwaadaardig, of goedaardig zijn), hernia (inklemming), intussusceptie (verzakking van de rectumwand), volvulus/torsie (draaiing van de darm)
  • Maligniteit vd tractus, is kanker van de maag, lever, alvleesklier, of darm.
  • Digestivus
  • Ulcus pepticum is een maagzweer eventueel met complicatie: bloeding of perforatie

Vasculaire oorzaken (bloedvaten)
  • Dissectie of ruptuur (scheur) vd abdominale aorta
  • Acute mesenteriale ischemie, is een doorbloedingsstoornis van een belangrijke slagader (a. mesentericum) van het spijsverteringsstelsel

Urologische oorzaken (urinewegstelsel)
  • Urolithiasis, is een urinewegsteen, of niersteen
  • Pyelonefritis, is een nierbekkenontsteking
  • Epididymitis/orchitis/, is een ontsteking van de zaadbalen/of bijbal
  • Torsio testis, is een verdraaide zaadbal
  • UWI (urineweginfectie), kan onder andere een blaasontsteking zijn
  • Acute blaasretentie, achterblijven van urine in de blaas
  • Nierstenen, nefrolithiasis, is een blokkade van de nieren, vaak door een urinezuurkristal
  • Hydronefrose, is het opzwellen van 1 of beide nieren door een verstopping in de urinewegen

Gynaecologische oorzaken (vrouwelijk voortplantingsstelsel)
  • Endomertriose, is een aandoening waarbij baarmoederslijmvlies zich hecht aan weefsel buiten de baarmoeder
  • Ovulatiepijn, is pijn bij de ovulatie (eisprong)
  • Pelvic inflammatory disease
  • Ovariumtumor, is eierstokkanker
  • Cervix- of uteruscarcinoom, is een kanker aan de baarmoederhals, of baarmoeder

Obstetrische oorzaken (verloskundig)
  • EUG, is een extra-uteriene-gestatie, oftewel een buitenbaarmoederlijke zwangerschap
  • Dreigende of beginnende miskraam

Buikwand
  • Rectushematoom, is een bloeding in de m. rectus abdominis (een buikspier)
  • Contusie buikwand, is een kneuzing van de buikwand
  • Ingeklemde hernia (bv. Inguinalis), is een liesbreuk

Neurogene oorzaken (zenuwstelsel)
  • Abdominale migraine, zijn buikklachten ten gevolge van een migraine-aanval
  • Herpes zoster, is de uiting van een infectie met het herpesvirus in een bepaald huidgebied

Toxische (gif), metabole (stofwisseling) of endocriene (hormonaal) oorzaken
  • Bijwerking van medicatie
  • Alcoholabusus, is alcholmisbruik bijvoorbeeld ten gevolge van een alcoholverslaving
  • Intoxicatie met zware metalen, is een vergiftiging met zware metalen, bijvoorbeeld lood of cadmium
  • Hypercalciëmie, is een hoge calciumspiegel van het bloed
  • Acute porfyrie, is een stofwisselingsziekte, waarbij er afwijkingen optreden in de hemoglobine-aanmaak
  • Diabetische keto-acidose, is verzuring (acidose) met als oorzaak slecht gereguleerde diabetes

Hematologische oorzaken (bloed)
  • Sikkelcelcrisis, is een ernstige complicatie van sikkelcelanemie

Cardiale oorzaken (hart)
  • Myocardinfarct, is een hartinfarct (hartaanval)
  • Angina pectoris, is pijn op de borst
  • Pericarditis, is een ontsteking van het hartzakje

Pulmonale oorzaken (longen)
  • Pneumothorax, is een klaplong
  • Pneumonie, is een longontsteking
  • Pleuritis, is een ontsteking van de longvliezen
  • Longembolie, is een versperring van de aanvoerende bloedvaten richting de long door een stolsel
  • Pleurodynie (M. Bornholm), is pijn aan het borstvlies

Psychogene oorzaken (geestelijk)
  • Nerveus-functionele klacht
  • Depressie, is een uitermate neerslachtigheid
  • Somatisatie, geestelijke klachten uiten zich als lichamelijke klachten

Overige oorzaken
  • Splenomegalie, is een vergrote milt
  • Congestieve hepatomegalie, is een aangeboren vergrote lever
  • Lymfadenitis mesenterialis, is een ontsteking van de lymfeklieren in de buik
  • Perihepatitis, is een ontsteking van de lever

Hieronder worden een aantal oorzaken van buikpijn nader toegelicht:

Prikkelbaredarmsyndroom (PDS), of spastische darm
Dit is een combinatie van buikpijn en veranderingen in het defecatiepatroon. Er is vaak spake van krampende pijn maar er zijn geen peritoneale prikkelingsverschijnselen (geen prikkeling van het buikvlies).

Gastro-enteritis (buikgriep)
Gastro-enteritis (buikgriep) is een ontsteking van de maag en darmen. Misselijkheid, braken, pijn in de bovenbuik, buikkrampen, diarree (soms met bloed) en soms koorts zijn veel voorkomende symptomen. Vaak treedt genezing spontaan binnen enkele dagen op, er is geen peritoneale prikkeling (prikkeling van het buikvlies).

Chronische buikpijn

Chronische buikpijn is buikpijn die lang bestaat of steeds terugkerende pijn (12 weken continue of terugkerend over een periode van 12 maanden) in de onderbuik of in de onder- en bovenbuik.

De volgende oorzaken kunnen te grondslag liggen aan chronische buikpijn:

Gastro-intestinale aandoeningen (aandoeningen van het spijsverteringsstelsel)
  • Prikkelbaredarmsyndroom (PDS)
  • Obstipatie
  • Lactose-intolerantie, is een onverdraagzaamheid van de darmen voor melsuiker (lactose)
  • Diverticulair lijden
  • Coeliakie (levenslange intolerantie voor gluten), is het onvermogen van de darmen om gluten (een bepaald eiwit te verteren)
  • Chronisch inflammatoir darmlijden
  • Infectieuze colitis, is een darminfecties
  • Colorectaal carcinoom, is dikke darmkanker

Vasculaire stoornissen (afwijkingen aan de bloedvaten)
  • Angina abdominalis (atherosclerose vd mesenteriale vaten, de pijn treedt meestal op na de maaltijd)

Urologische aandoeningen
  • Chronische UWI, is een chronische urineweginfectie
  • Grote nierstenen en koraalstenen

Gynaecologische aandoeningen
  • Endometriose (zie eerder)
  • Uterusmyomen (vleesbomen)
  • Ovariumcysten, een cyste is een holte gevuld met vocht
  • Ovariumtumoren, is kanker aan de eierstokken (eierstokkanker)
  • Pelvic inflammatory disease, is een ontsteking in het kleine bekken, meestal veroorzaakt door seksueel overdraagbare micro-organismen

Overige aandoeningen
  • Adhesies, zijn verklevingen
  • Buikwandpijn

Hieronder worden een aantal chronische oorzaken van buikpijn nader toegelicht.

Diverticulair lijden
Kun je onderverdelen in diverticulose, dit zijn uitstulpingen van de mucosa en submucosa door de spierwand en diverticulitis, dit zijn nogal eens recidiverende ontstekingen van de wand van het colon.

Chronisch inflammatoir darmlijden (inflammatory bowel disease (IBD)
Hieronder valt colitis ulcerosa (CU), ontstekingsreactie beperkt tot de mucosa waarbij het rectum altijd is aangedaan en de ziekte van Crohn, hierbij wordt een chronische pijn rechts onder in de buik vaker gezien dan bij CU, de onsteking is niet beperkt tot de mucosa maar tast de hele darmwand aan, er ontstaan fistels en granulomen en kan van mond tot anus gelokaliseerd zijn. De voorkeurslokaties hierbij zijn: het terminale ilieum, het colon en het perianale gebied. Infiltraat- en fistelvorming en stenosering komen vaker bij de ziekte van Crohn dan bij CU.

Lees verder

© 2007 - 2017 Wieschrijft, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Buikpijn: wat zijn de mogelijke oorzaken van buikpijn?Buikpijn: wat zijn de mogelijke oorzaken van buikpijn?Buikpijn is iets waar de meeste mensen wel eens last van hebben. Denk maar aan de stress van een drukke baan, of de span…
Buikpijn bij kinderenBuikpijn bij kinderenBuikpijn bij kinderen is heel vervelend. Het kan veel verschillende oorzaken hebben zoals stress, diarree, maagzuur, con…
Buikpijn kind: klachten en oorzaken buikpijn bij kinderenBuikpijn kind: klachten en oorzaken buikpijn bij kinderenBuikpijn kind, wat zijn de klachten en mogelijke oorzaken van buikpijn kind? Of je kind nu 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 jaar of o…
Een maagzweer of gewoon buikpijn?Een maagzweer of gewoon buikpijn?Buikpijn is de meest gehoorde klacht, vooral kinderen klagen hier nog al eens van. De buik bestrijkt een groot gebied en…
Pijnklachten buik: welke pijnstillers nemen tegen buikpijn?Pijnklachten buik: welke pijnstillers nemen tegen buikpijn?Pijnklachten in de buik kunnen variëren van lichte tot gematigde en erg hevige buikpijn. Afhankelijk van de oorzaak zal…
Bronnen en referenties
  • Kumar & Clark Clinical Medicine, 5th edition, Parveen Kumar, Michael Clark, 2002

Reageer op het artikel "Aandoeningen: acute en chronische buikpijn"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reacties

Mirthe, 01-04-2015 21:17 #4
Enkele jaren later, kom ik met hetzelfde probleem. Hebben ze bij jou uiteindelijk iets gevonden, Nelianne?

Nelianne, 21-05-2011 19:19 #3
Ik heb nu al een jaar erge buikpijn. Hier heb ik elke dag last van en belemmerd me in mijn school en werk. Ik ben naar het ziekenhuis geweest en verschillende onderzoeken ondergaan. Zo hebben ze verschillende echo's gemaakt, een CT en MRI scan gemaakt. Ook hebben ze mijn baarmoeder onderzoekt maar alle onderzoeken zonder resultaat. Deze pijn is vanaf mijn middenrif tot aan onderaan mijn navel (kramp, steken en het gevoel dat ik constant in een te strak korset zit, ook als ik in mijn buik duw doet dit pijn). Weet iemand misschien wat dit eventueel zou kunnen zijn?! Want in het ziekenhuis weten ze niet meer wat ze kunnen doen.

Ellis, 12-05-2011 09:33 #2
Heb nu ongeveer een week last van pijn net boven mijn navel. Was eerst bang dat het te maken zou hebben met een eventuele zwangerschap, maar ik kan niet zwanger zijn. Pijn is zeurderig, maar met vlagen. Wel elke dag. Af en toe ben ik ook misselijk, is dit normaal?

Trice Lodirono, 11-08-2010 16:58 #1
Al langer dan 20 jaar leven met krampachtige pijn in de onderbuik, rechts. appendix is reeds weggehaald, maar toch. echo-onderzoek gedaan, darmfoto, baarmoeder. alles is goed, maar toch. kunt u mij van advies dienen?
ga zo door met het goede werk Reactie infoteur, 12-08-2010
Beste Mw. Lodirono,
Het is erg lastig, zo niet onmogelijk om via het internet zonder lichamelijk onderzoek en anamnese een diagnose te stellen. Het beste kunt u contact opnemen met uw arts.
Met vriendelijke groet,
Tjieu1

Infoteur: Wieschrijft
Laatste update: 06-06-2015
Gepubliceerd: 26-08-2007
Rubriek: Mens en Gezondheid
Subrubriek: Ziekten
Special: Spijsvertering
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 4
Medische informatie…
Deze informatie is van informatieve aard en geen vervanging voor professioneel medisch advies. Raadpleeg bij medische problemen en/of vragen altijd een arts.
Schrijf mee!