Aandoeningen: acute en chronische buikpijn

Buikpijn is een veelvoorkomende klacht. Als we gaan kijken naar de mogelijke oorzaken van buikpijn is het makkelijk om de buikpijn onder te verdelen in acute buikpijn en chronische buikpijn. Dit artikel gaat in op de definitie van acute buikpijn en chronische buikpijn en de mogelijke oorzaken hiervan. De oorzaken van buikpijn kunnen onschuldig zijn, maar ook levensgevaarlijk. Kanker kan bijvoorbeeld een levensbedreigende oorzaak van buikpijn zijn.

Acute buikpijn

Acute buikpijn is buikpijn die minder dan een week bestaat. Acute buik is niet hetzelfde als acute buik, maar zijn die gevallen van acute buikpijn waarbij de diagnose nog niet zeker is en met spoed een medische beslissing in het ziekenhuis noodzakelijk is. De anamnese bij acute buikpijn is van grotere waarde dan het lichamelijke onderzoek. De pijn ontstaat door prikkeling van sensibele zenuwen in de buik (viscerale en pariëtale zenuwen). De prikkeling kan veroorzaakt worden door chemische irritatie zoals maagzuur, gal of darminhoud in de vrije buikholte.


De volgende oorzaken kunnen ten grondslag liggen aan acute buikpijn:

Gastro-intestinale oorzaken (spijsverteringsstelsel)

• Acute appendicitis, is een blinde daromontsteking
• Acute cholecystitis, is een ontsteking van de galwegen
• Galstenen, zijn kristallen van galzure zouten die de galblaas kunnen blokkeren.
• Prikkelbaardarmsyndroom (PDS)
• Acute gastritis, is een ontsteking van de maagwand
• Diverticulosis, zijn uitstulpingen binnen in de dikke darm
• Diverticulitis, dan zijn deze uitstulpingen binnen in de dikke darm ontstoken
• Acute pancreatitis, is een ontsteking van de pancreas (alvleesklier)
• M. Crohn, is een chronische ontsteking van de dikke en/of dunne darm
• Obstipatie, is verstopping
• Gastro-enteritis, is buikgriep
• Obstructie dunne darm t.g.v. tumor (zwelling kan kwaadaardig, of goedaardig zijn), hernia (inklemming), intussusceptie (verzakking van de rectumwand), volvulus/torsie (draaiing van de darm)
• Maligniteit vd tractus, is kanker van de maag, lever, alvleesklier, of darm.
• Digestivus
• Ulcus pepticum is een maagzweer eventueel met complicatie: bloeding of perforatie

Vasculaire oorzaken (bloedvaten)

• Dissectie of ruptuur (scheur) vd abdominale aorta
• Acute mesenteriale ischemie, is een doorbloedingsstoornis van een belangrijke slagader (a. mesentericum) van het spijsverteringsstelsel

Urologische oorzaken (urinewegstelsel)

• Urolithiasis, is een urinewegsteen, of niersteen
• Pyelonefritis, is een nierbekkenontsteking
• Epididymitis/orchitis/, is een ontsteking van de zaadbalen/of bijbal
• Torsio testis, is een verdraaide zaadbal
• UWI (urineweginfectie), kan onder andere een blaasontsteking zijn
• Acute blaasretentie, achterblijven van urine in de blaas
• Nierstenen, nefrolithiasis, is een blokkade van de nieren, vaak door een urinezuurkristal
• Hydronefrose, is het opzwellen van 1 of beide nieren door een verstopping in de urinewegen

Gynaecologische oorzaken (vrouwelijk voortplantingsstelsel)

• Endomertriose, is een aandoening waarbij baarmoederslijmvlies zich hecht aan weefsel buiten de baarmoeder
• Ovulatiepijn, is pijn bij de ovulatie (eisprong)
• Pelvic inflammatory disease
• Ovariumtumor, is eierstokkanker
• Cervix- of uteruscarcinoom, is een kanker aan de baarmoederhals, of baarmoeder

Obstetrische oorzaken (verloskundig)

• EUG, is een extra-uteriene-gestatie, oftewel een buitenbaarmoederlijke zwangerschap
• Dreigende of beginnende miskraam

Buikwand

• Rectushematoom, is een bloeding in de m. rectus abdominis (een buikspier)
• Contusie buikwand, is een kneuzing van de buikwand
• Ingeklemde hernia (bv. Inguinalis), is een liesbreuk

Neurogene oorzaken (zenuwstelsel)

• Abdominale migraine, zijn buikklachten ten gevolge van een migraine-aanval
• Herpes zoster, is de uiting van een infectie met het herpesvirus in een bepaald huidgebied

Toxische (gif), metabole (stofwisseling) of endocriene (hormonaal) oorzaken

• Bijwerking van medicatie
• Alcoholabusus, is alcholmisbruik bijvoorbeeld ten gevolge van een alcoholverslaving
• Intoxicatie met zware metalen, is een vergiftiging met zware metalen, bijvoorbeeld lood of cadmium
• Hypercalciëmie, is een hoge calciumspiegel van het bloed
• Acute porfyrie, is een stofwisselingsziekte, waarbij er afwijkingen optreden in de hemoglobine-aanmaak
• Diabetische keto-acidose, is verzuring (acidose) met als oorzaak slecht gereguleerde diabetes

Hematologische oorzaken (bloed)

• Sikkelcelcrisis, is een ernstige complicatie van sikkelcelanemie

Cardiale oorzaken (hart)

• Myocardinfarct, is een hartinfarct (hartaanval)
• Angina pectoris, is pijn op de borst
• Pericarditis, is een ontsteking van het hartzakje

Pulmonale oorzaken (longen)

• Pneumothorax, is een klaplong
• Pneumonie, is een longontsteking
• Pleuritis, is een ontsteking van de longvliezen
• Longembolie, is een versperring van de aanvoerende bloedvaten richting de long door een stolsel
• Pleurodynie (M. Bornholm), is pijn aan het borstvlies

Psychogene oorzaken (geestelijk)

• Nerveus-functionele klacht
• Depressie, is een uitermate neerslachtigheid
• Somatisatie, geestelijke klachten uiten zich als lichamelijke klachten

Overige oorzaken

• Splenomegalie, is een vergrote milt
• Congestieve hepatomegalie, is een aangeboren vergrote lever
• Lymfadenitis mesenterialis, is een ontsteking van de lymfeklieren in de buik
• Perihepatitis, is een ontsteking van de lever

Hieronder worden een aantal oorzaken van buikpijn nader toegelicht:

Chronische buikpijn

Chronische buikpijn is buikpijn die lang bestaat of steeds terugkerende pijn (12 weken continue of terugkerend over een periode van 12 maanden) in de onderbuik of in de onder- en bovenbuik.

De volgende oorzaken kunnen te grondslag liggen aan chronische buikpijn:

Gastro-intestinale aandoeningen (aandoeningen van het spijsverteringsstelsel)

• Prikkelbaredarmsyndroom (PDS)
• Obstipatie
• Lactose-intolerantie, is een onverdraagzaamheid van de darmen voor melsuiker (lactose)
• Diverticulair lijden
• Coeliakie (levenslange intolerantie voor gluten), is het onvermogen van de darmen om gluten (een bepaald eiwit te verteren)
• Chronisch inflammatoir darmlijden
• Infectieuze colitis, is een darminfecties
• Colorectaal carcinoom, is dikke darmkanker

Vasculaire stoornissen (afwijkingen aan de bloedvaten)

• Angina abdominalis (atherosclerose vd mesenteriale vaten, de pijn treedt meestal op na de maaltijd)

Urologische aandoeningen

• Chronische UWI, is een chronische urineweginfectie
• Grote nierstenen en koraalstenen

Gynaecologische aandoeningen

• Endometriose (zie eerder)
• Uterusmyomen (vleesbomen)
• Ovariumcysten, een cyste is een holte gevuld met vocht
• Ovariumtumoren, is kanker aan de eierstokken (eierstokkanker)
• Pelvic inflammatory disease, is een ontsteking in het kleine bekken, meestal veroorzaakt door seksueel overdraagbare micro-organismen

Overige aandoeningen

• Adhesies, zijn verklevingen
• Buikwandpijn

Hieronder worden een aantal chronische oorzaken van buikpijn nader toegelicht.

Lees verder

• Aandoeningen: een acute appendicitis (blinde darmontsteking)
• Aandoeningen: nierstenen, nefrolithiasis
• Aandoeningen: obstipatie (verstopping)
• Weefsels: de organen van de buik
• Aandoeningen: galstenen