De ziekte van Alzheimer begint in de darm!

De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie. Over het ontstaan van deze aandoening is veel bekend, maar over de precieze oorzaak tast men nog in het duister. Nieuw onderzoek brengt daar langzaam verandering in. Inmiddels is duidelijk dat de darmen een grotere rol spelen in het krijgen van de ziekte van Alzheimer dan men tot nu toe heeft aangenomen!

Wat is de ziekte van Alzheimer?

Alzheimer is een hersenziekte en vernoemd naar de ontdekker ervan, de Duitse neuroloog Alzheimer. De aandoening is degeneratief, wat wil zeggen dat er een onomkeerbare verandering in de cellen en weefsels van de hersenen plaatsvindt, waardoor hun functies worden aangetast. Uiteindelijk sterven de cellen af en zien we symptomen optreden die we dementie noemen. Bij de ziekte van Alzheimer dementeert de patiënt in relatief korte tijd. De aandoening komt het meest voor bij mensen die ouder zijn dan 60 jaar. De vroege variant ontstaat op jongere leeftijd en wordt ‘vroege alzheimer’ genoemd. Ook is er een familiaire component. De ziekte is dus het gevolg van een specifieke aantasting van de hersenen, waarover later meer. De precieze oorzaak is nog onbekend, hoewel nieuw onderzoek verrassende resultaten laat zien.

Hoe ontstaat de ziekte van Alzheimer?

Bij iemand die deze aandoening heeft, ontstaan tussen de hersencellen en in de bloedvaten plaques in de vorm van bultjes en knopen. Onder de microscoop blijkt het een bepaald eiwit te zijn, ofwel ophopingen van bèta-ameloïd en dode hersencellen. Ze frustreren de communicatie tussen de hersencellen met als gevolg een achteruitgang van de cognitieve functies en het geheugen. Onderzoek wijst uit dat ze ook een negatieve factor vormen bij het krijgen van hoge bloeddruk en een hoge cholesterolspiegel.

De symptomen van de ziekte van Alzheimer

De ziekteverschijnselen zijn talrijk en progressief, zoals:

• Stoornissen in het begrijpen van de taal, niet meer op woorden kunnen komen, ofwel afasie.
• Zogenaamde visueel-ruimtelijke problemen. Iemand met alzheimer verdwaalt in zijn eigen huis, weet niet meer wat hij uit de koelkast wilde halen en zoekt in de badkamer zijn tandenborstel die voor zijn neus in het glas staat. Zo zijn er nog tal van voorbeelden, ook wat betreft aan- en uitkleden. Er ontstaan depressies en heftige stemmingswisselingen, vooral als de patiënt zich zo nu dan bewust is van zijn situatie. Als de dagelijkse regelmaat in het geding is, verergeren de symptomen.
• Iemand met Alzheimer gaat onverschilliger tegenover het leven staan en neemt minder initiatieven. Ook de persoonlijke verzorging heeft zijn belangstelling niet meer.
• Een alzheimerpatiënt verdwaalt in een voorheen bekende omgeving, verwaarloost zichzelf en vindt zelfs de eenvoudigste taken te moeilijk, zoals een maaltijd bereiden, een schroef in de muur draaien of de huishoudelijke administratie doen, waardoor vaak rekeningen niet meer betaald worden en er gevallen bekend zijn dat uiteindelijk de deurwaarder op de stoep staat.
• Geheugenverlies, vergeetachtig worden, karakterveranderingen, verminderd reactievermogen en gedesoriënteerd zijn in persoon, tijd en plaats.
• Geestelijke aftakeling, het kortetermijngeheugen neemt sterk af, niet meer op woorden kunnen komen en later zelfs achtervolgingswaanzin, hallucinaties en een sterke hang naar geborgenheid.
• Volledige afhankelijkheid. De patiënt heeft dan dag en nacht zorg nodig. Lopen, praten, eten, slikken, praktisch alles wordt moelijker. Er treden immuunproblemen op met een verhoogd risico op infecties, zoals longontsteking en een reeks andere infecties.
• In het algemeen kun je spreken van een langzame lichamelijke en geestelijke aftakeling. Bij iemand die alleen woont gaat dat proces nog sneller. Gemiddeld duurt de ziekte acht tot tien jaar, waarna de alzheimerpatiënt er zo beroerd aan toe is dat hij overlijdt.

Behandeling van de ziekte van Alzheimer

De oorzaak van deze aandoening is nog onbekend. De behandeling is dan ook symptomatisch, wat wil zeggen dat de ziekteverschijnselen bestreden en verminderd worden. Het is trouwens zeer belangrijk om iets aan de symptomen van alzheimer te doen. Je zult dag en nacht maar het gevoel hebben dat je achtervolgd wordt of dat je de meest vreselijke dingen hallucineert. Medicijnen tegen alzheimer genezen de ziekte dus niet, maar remmen wel de teloorgang van zowel het geheugen als de cognitieve functies. De meest bekende geneesmiddelen tegen alzheimer zijn Reminyl (galantamine), Exelon (rivastigmine) en Ebixa (memantine). Ze verminderen de achteruitgang bij een deel van de patiënten. Het is dus niet zo dat ‘iedereen’ er goed op reageert. Bovendien is er onderscheid in het soort medicijnen voor ‘lichte’ en ‘zware’ alzheimerpatiënten.

Nieuw onderzoek naar de ziekte van Alzheimer

Zoals gezegd ontwikkelt zich bij de ziekte van Alzheimer een verkeerd gevormd proteïne. Dat eiwit zet zich af in de hersenen en vormt bèta-amyloïdplaques. De chronische ontstekingen als gevolg daarvan noemen we neurodegeneratie. De vraag is in welke relatie de darmen staan tot de hersenen bij de ziekte van Alzheimer. Opzienbarend is dat het bèta-amlyloïd van de darmen in de hersenen kan komen. Onderzoekers hebben een extract van het verkeerd gevormde bèta-ameloïd in de buik van muizen gespoten. Bij die dieren vormden zich dezelfde plaques als bij alzheimerpatiënten, zowel in de bloedvaten van de hersenen als tussen de cellen. Waar het om gaat is dat het lichaam mechanismen heeft die het transport van bèta-ameloïd via de lichaamsperiferie naar de hersenen toelaten. De vraag is nu of er in de lichaamsperiferie of in het milieu natuurlijke substanties zijn die neurodegeneratie in het brein veroorzaken. Ganzenlever bevat bijvoorbeeld bèta-ameloïd. En in de nanotechnologie wordt er gebruik gemaakt van dat eiwit. Als de onderzoekers gelijk hebben, kan het bèta-ameloïd via de darm naar de hersenen reizen en daar neurodegeneratie veroorzaken. Volgens de nieuwste onderzoeken bestaat er ‘een lijntje’ tussen de darmen en de hersenen, ook bij de ziekte van Alzheimer!