Boulimia Nervosa, een gevaarlijke ziekte

Boulimia Nervosa. Iedereen heeft wel eens een keer van deze afgrijzelijke - en vooral gevaarlijke - ziekte gehoord. Maar wat is Boulimia Nervosa nou precies, en hoe kan er behandeld worden? In dit artikel krijgt u het antwoord op deze twee vragen, en op veel meer vragen die u misschien mocht hebben.

Omschrijving Boulimia Nervosa

Bij Boulimia is er sprake van (vr)eetbuien, die worden afgewisseld met perioden van zo weinig mogelijk eten. Er is sprake van een (vr)eetbui wanneer er in een aaneengesloten periode een hoeveelheid (veelal calorierijk) voedsel wordt gegeten, die beslist groter is dan wat de meeste mensen in eenzelfde periode onder dezelfde omstandigheden zouden eten.

Een belangrijk aspect van deze ziekte is het verlies van controle over het eten. Meestal komt een (vr)eetbui in het geheim voor en wordt deze vooraf gepland. Na een (vr)eetbui probeert men het eten zo snel mogelijk weer kwijt te raken door streng te lijnen, zelfopgewekt braken, door het gebruik van laxeermiddelen, klysma's of door overmatige lichaamsbeweging.

Men is veelal obsessief gericht op de eigen lichaamsomvang en angst om aan te komen.

Drie kernsymptomen van Boulimia Nervosa

Wanneer er bij een patiënt Boulimia Nervosa wordt geconstateerd, is er sprake van drie kernsymptomen:

(Vr)eetbuien
Zoals hierboven al werd beschreven zijn de (vr)eetbuien het meest kenmerkend voor Boulimia Nervosa. In korte tijd worden er in het geheim grote hoeveelheden calorierijk voedsel veroberd.

Typerend is het idee van controleverlies. Meestal wordt het voedsel zonder te proeven doorgeslikt. (Vr)eetbuien worden vaak gepland en op het moment van een (vr)eetbui wordt de controle verloren. Tijdens (vr)eetbuien wordt zeer calorierijk voedsel gegeten, bijvoorbeeld patat en chocola. Vaak wordt alles door elkaar gegeten, bijvoorbeeld patat en chocola. Ook zijn er voorbeelden van potten jam, pindakaas of mayonaise, die zo worden leeggegeten. Soms is de aanval zo erg dat er zelfs rauw, onopgewarmd voedsel (bijvoorbeeld een blik bonen) of bevroren voedsel wordt gegeten.

Anderen hebben een vast (vr)eetbui-ritueel: alles wordt van tevoren uit de verpakking gehaald en op een daarvoor gereserveerd blad gerangschikt. De telefoon wordt uitgeschakeld. Indien men toch gestoord wordt, bijvoorbeeld door onverwacht bezoek dan voelt men zich totaal uit het veld geslagen, wat zich kan uiten in een uiterst wanhopig en onderdanig gedrag, terwijl men de sporen van de (vr)eetbui natuurlijk zoveel mogelijk verbergt.

De frequentie van (vr)eetbuien varieert. De frequentie zegt echter niets over de ernst van de aandoening. Verschillende situaties, stemmingen, gevoelens en gedachten kunnen een (vr)eetbui uitlokken. Na afloop van een (vr)eetbui voelt men zich opgezwollen, schuldig en vol zelfverwijten. Een (vr)eetbui stopt pas als:

• Men te misselijk of te uitgeput is om verder te gaan. Is het eten namelijk op en de (vr)eetbui is nog niet over, dan doet men alles om zo gauw mogelijk weer aan voedsel te komen.
• Men gestoord wordt.
• Er emoties naar boven komen van kwaadheid of verdriet.

Gewichtscontrole
Na een (vr)eetbui proberen de patiënten het eten zo snel mogelijk kwijt te raken. Na de (vr)eetbui is er vaak pure wanhoop en voelt men zich dubbel eenzaam, schuldig en minderwaardig. Braken en laxeren kan het gevoel geven alles toch weer enigszins in de hand te hebben. Deze buien kunnen worden afgewisseld met vasten tot de volgende (vr)eetbui, zoals een ex-patiënte vertelde over de "cirkel" van de verslaving waarin zij terechtgekomen was. Zij dwong zich naar elk programma over hongersnood te kijken op de TV om op die manier zich zo schuldig te voelen, dat ze nooit meer een (vr)eetbui zou hebben. Nog geen dag later had zij echter weer een (vr)eetbui.

Meestal gebeurt dit door zelfopgewekt braken, vaak worden er ook laxeermiddelen gebruikt of plaspillen.

Waarnemen en denken
Typerend is een extreme overbezorgheid over het lichaamsgewicht en de lichaamsomvang. meestal vinden Boulimia Nervosa patiënten zich lelijk en dik, wat vaak niet overeenkomt met de werkelijkheid. Voor de (vr)eetbui is er meestal een eenzaam, depressief gevoel, tot men toegeeft aan de (vr)eetbui, dan lijkt men zich opgewekter te voelen.

De patiënten zijn vaak geobsedeerd door voedsel, hun zelfwaardering is erg laag, wat versterkt wordt door schaamte over hun (vr)eetbuien die ze voor de buitenwereld verborgen houden.

De hierboven genoemde kenmerken maken dat de patiënt gevangen raakt in een vicieuze cirkel waar ze zelf niet goed meer uitkomt. Men heeft een (vr)eetbui gehad en voelt zich hier schuldig over, men probeert de (vr)eetbui teniet te doen door te braken of te laxeren, hierover voelt zich men dan weer schuldig en zo krijgt men een steeds grotere hekel aan zichzelf, met als gevolg een volgende (vr)eetbui om van het rotgevoel af te komen.

Verschillende typen Boulimia Nervosa

Net als bij Anorexia Nervosa zijn er twee types van Boulimia Nervos ate onderscheiden:

Het purgerende type
Bij dit type is men geregeld bezich met zelf opgewekt braken, misbruik van laxantia (laxeermiddelen), diuretica (vocht afdrijvende middelen) of klysma's.

Het niet-purgerende type
Ter compensatie van de (vr)eetbuien vast men of beweegt men overmatig.

Voorkomen

Er wordt geschat dat 1 - 3 % van de vrouwen leidt aan Boulimia Nervosa. Dit aandeel kan hoger zijn, aangezien veel vrouwen geen hulp zoeken uit schaamte. Veel vrouwen die aan Boulimia lijden hebben ook geen zorgelijk ondergewicht, waardoor de omgeving niet altijd in de gaten heeft dat er sprake is van een probleem.

Ook Boulimia Nervosaa komt over het algemeen voor in de westerse samenleving en veel vaker bij meisjes en jonge vrouwen dan bij jongens en mannen (4 : 1, hoewel er de laatste tijd bij mannen meer gevallen bekend zijn geworden). De meerderheid van de vrouwen die aan Boulimia Nervosa leidt is ouder dan twintig jaar. De leeftijd ligt dus aanzienlijk hoger dan bij Anorexia Nervosa. Uit onderzoek is gebleken dat Boulimia regelmatig optreedt na een periode van gewichtsverlies, veroorzaakt door Anorexia Nervosa of lijnen. Je ziet regelmatig dat meisjes of vrouwen die zijn "genezen" van Anorexia Nervosa "doorschieten" naar Boulimia Nervosa.

Het lagere lichaamsgewicht bleek een ideaal te zijn dat zo krampachtig vastgehouden werd, dat de patiënt juist doorsloeg met eten. Een koekje nemen kan dan al de aanzet geven tot een (vr)eetbui, waarin koekjes per pak, ijs per liter en chips per zak gebruikt worden.

Ook komt Boulimia Nervosa voor na een emotioneel trauma (vooral bij slachtoffers van seksueel geweld).

Kenmerken van Boulimia Nervosa

Uiterlijke kenmerken
Wanneer u twijfelt of iemand uit uw omgeving Boulimia heeft, dient u alert te zijn op een aantal kenmerken die op een eetstoornis kunnen duiden.

• Wondjes op de rug van de hand door "mechanisch" braken (vinger in de keel). Sommige patiënten kunnen echter op den duur al door een kokhalsbeweging de maag "omkeren" en dan is er aan de handen niets te zien.
• Een droge huid als verschijnsel van uitdroging door overmatig gebruik van laxeermiddelen, vochtafdrijvende middelen of braken.
• Een slecht gebit; het tandglazuur is aangetast door maagzuur dat bij braken in aanraking komt met het gebit.

Een deel van de Boulimia patiënten heeft een overgewicht. DIt kan op ongeveer 16-jarige leeftijd al rond de 100 kg zijn, maar net zo vaak is er niets aan het uiterlijk te zien. Door braken, laxeren en vasten tussendoor weet men een "gezond gewicht" in stand te houden. Het is dan voor anderen moeilijk te constateren dat er sprake is van een eetstoornis. Patiënten zullen er zelf ook niet graag over beginnen uit schaamte, ondanks de lichamelijke klachten die ze hebben. Dit maakt Boulimia Nervosa een gevaarlijke lichamelijk ziekte.

Behandeling van Boulimia Nervosa

Centraal bij de behandeling van Boulimia Nervosa staat het oplossen van de (vr)eetbuien en niet het eventuele overgewicht. Immers als de patiënt weer een eigen keuze kan maken ten aanzien van zijn/haar voeding dan zal het gewicht eveneens normaliseren.

Heel wat hulpverleners hebben voor Boulimia Nervosa een therapie ontwikkeld en vooral de laatste jaren is er veel over geschreven. Welke therapie wordt gekozen is vaak afhankelijk van de onderliggende problematiek, de leeftijd van de patiënt en de sociale situatie. Het centrale thema van de behandeling is het terugkijken van de controle over de (vr)eetbuien.

De behandeling kan klinisch plaatsvinden of polyklinisch. Klinisch wordt er alleen behandeld in zeer ernstige geavallen, waarbij sprake is van (gedeeltelijke: bijvoorbeeld eiwit- en vitaminetekeort door de ongezonde voeding) ondervoeding en / of zelfmoordneigingen.

Er zijn in Nederland diverse speciale behandelcentra met verschillende behandelmogelijkheden. Deze instellingen hebben doorgaans wachtlijsten. Naast deze gespecialiseerde centra is er bij een toenemend aantal hulpverleningsinstanties in heel Nederland steeds meer specifieke deskundigheid aanwezig. Verspreid in het land is men recentelijk ook begonnen met het opzetten van nazorgprojecten en zelfhulpgroepen.

Anorexia Nervosa; een gevaarlijke ziekte © 2007 - 2009 Hikari, gepubliceerd in Ziekten (Mens en Gezondheid) op 11-09-2007, laatst gewijzigd op 15-09-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hikari is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Anorexia en Boulimia Nervosa: Iedereen heeft wel eens van de eetstoornissen Anorexia en Boulimia Nervosa gehoord. Veel mensen weten er dus wel het nodige van af, maar er zijn nogal eens onenigheden over wat…
• Leren leven met boulimie: Mensen met boulimie maken zich ernstig zorgen over hun gewicht, lichaamsvorm en zelfbeeld. In plaats van rustig te lijnen, hongeren ze zich een paar dagen uit en beginnen dan onbehe…
• Boulimia nervosa: Eetstoornissen, ze ontstaan door cultureel maatschappelijke factoren zoals het modebeeld van tegenwoordig dat slank zijn mooier is. Sociale factoren dragen hun steentje bij, het wordt megeg…
• Boulimia Nervosa: Er heerst een soort taboe op. Boulimia Nervosa. Het wordt vaak onbegrepen, niet geaccepteerd, maar voornamelijk onderschat. Maar wat is Boulimia nou, en hoe ontstaat nou zoiets.
• Kan boulimia verborgen blijven?: Boulimia is een bekende eetstoornis, waar zo'n 22.000 Nederlanders aan lijden. Dit is 4,5% van alle vrouwen in ons land en 1,5% van de mannen. Het opvallende aan deze "ziekte…